2026 Dünya Kupası’nda artık 32 ülke bir üst tura çıkmak için mücadele ettiği eleme aşamalarına geçildi.
Oyuncular ve takımların yanı sıra, tartışmasız tek başrolü oynayan bir unsur var: sıcak hava.
Daha turnuva Kanada, Meksika ve ABD’de başlamadan önce, sağlık uzmanları ve profesyonel futbolcular bazı maçların tehlikeli hava koşulları altında oynanacağı uyarısında bulunmuştu.
Sonuçları hafifletmek için FIFA, sıcaklık ne olursa olsun tüm müsabakalarda zorunlu su molası uygulamasını getirdi.
Turnuva yeni bir tura girerken, tahmin edildiği gibi sıcaklıklar da şiddetleniyor. ABD’de 1 Temmuz’dan itibaren ülkenin büyük bölümünü etkilemesi beklenen bir sıcak hava dalgası öngörülüyor.
İklim değişikliği üzerine çalışan bağımsız bilim insanları ve iletişimcilerden oluşan Climate Central’ın yaptığı bir analiz (kaynak İngilizce), bazı maçların halihazırda ve ileride performansı düşüren sıcaklık altında oynandığını ve oynanacağını ortaya koydu.
“Sıcak, tüm oyuncuların aynı zamanda karşılaştığı gizli bir rakip,” diyor Climate Central medya direktörü Tom Di Liberto, Euronews Health’e konuşurken.
Sıcak tüm takımları etkiliyor, ancak bunun şiddeti ve sıklığı her takım için aynı değil.
Maç programı, şehir ve stadyum koşulları gibi pek çok etken, bazı milli takımların diğerlerine kıyasla daha fazla sıcaklığa maruz kalması anlamına geliyor.
Hangi takımlar daha çok etkileniyor?
Final yolunda aşırı sıcaklardan en çok etkilenen takım Arjantin. Ülkenin tüm maçları, finale kadar yükselmesi halinde, sıcaklığın performansı etkileme olasılığının yüzde 50’nin üzerinde olduğu koşullarda oynanacak.
Arjantin’i Portekiz, İspanya ve Brezilya izliyor; bu takımların maçlarının ortalama yüzde 66’dan fazlasının sıcaktan etkilenmesi bekleniyor.
Şu anda oynanan son 32 turunda en sıcak maç, 30 Haziran Salı günü oynanan Fildişi Sahili-Norveç karşılaşmasıydı. Onu, 4 Temmuz’da oynanacak Arjantin-Cape Verde ve 1 Temmuz’daki İngiltere-Demokratik Kongo Cumhuriyeti maçları izleyecek.
Buna karşılık İsviçre-Cezayir, Belçika-Senegal ve Meksika-Ekvador maçları neredeyse hiç etkilenmeyecek.
“Takımların performansı açısından koşullar hiç de eşit değil ve son 16 turu, çeyrek final, yarı finale geldikçe bunun birikmeye başlayıp başlamayacağını çok merak ediyorum,” diyor Di Liberto.
Turnuva ilerledikçe ısı stresinin kilit bir rol oynayabileceğini de ekliyor: “Farkların bu kadar az olduğu bir ortamda, böyle bir unsur sonucu değiştirebilir,” diye belirtiyor.
Sıcak performansı nasıl etkiliyor?
Yüksek sıcaklıkların elit futbol performansını nasıl etkilediğine dair önceki araştırmalar, 28°C’yi bir eşik sıcaklık olarak belirledi.
Bu sıcaklığın üzerinde, ısı stresinin performansı düşürdüğü ve oyuncuları yavaşlattığı görüldü.
“Oyuncular, artan fizyolojik yüklenmeyi daha temkinli oynayarak telafi ediyor; savunmayı öne çıkarıp pas isabetini artırmaya çalışıyorlar,” diyor Londra Brunel Üniversitesi’nde Egzersiz Fizyolojisi Kıdemli Öğretim Üyesi Dr Oliver Gibson.
Vücut ısısı yükseldikçe sıcağa bağlı rahatsızlık riskinin, buna paralel olarak da kardiyovasküler zorlanma, yorgunluk, halsizlik ve baş dönmesinin arttığını da ekliyor.
Sıcaklar kapıda
Bu sıcaklıklar kimseyi hazırlıksız yakalamadı. Kanada, Meksika ve ABD’de yaz aylarında böyle bir turnuva planlanırken sıcakların bunaltıcı olması zaten bekleniyordu.
Ancak iklim değişikliği, ortalama sıcaklıkların artış hızını daha da yükseltiyor.
Di Liberto’nun belirttiğine göre, ev sahibi stadyumların yalnızca üçünde iklimlendirme sistemi bulunuyor; bunlar Houston, Dallas ve Atlanta’daki statlar.
Stadyumların çoğunda ise ne soğutma sistemleri var ne de saha içinde ya da tribünlerde gölge garanti eden yapılar.
Di Liberto’ya göre benzer koşullarda düzenlenecek gelecekteki spor etkinlikleri için çözüm arayışına şimdiden başlamak önemli.
“Bu ortadan kalkacak bir sorun değil; yalnızca giderek daha sık karşımıza çıkacak,” diye ekliyor.
Bu, gelecekteki organizasyonlar için ne anlama geliyor?
Di Liberto’ya göre bu, yalnızca futbolla sınırlı kalmaması, diğer büyük spor organizasyonlarını da kapsaması gereken daha geniş bir tartışma.
“Bu, çok sevdiğiniz sporu ne kadar etkilediğinin farkında bile olmayabileceğiniz bir konuyu odağa taşıma fırsatı,” diye ekliyor.
Önümüzdeki yıllarda 2027’de Brezilya’daki Kadınlar Dünya Kupası, 2028’de Los Angeles’taki Olimpiyat Oyunları ve 2030’da Fas, Portekiz ve İspanya’nın ev sahipliğinde düzenlenecek bir sonraki erkekler Dünya Kupası, sıcakları yeniden gündemin ilk sırasına taşıyacak.
