Ukrayna savunma sanayisinden bir yetkiliye göre, insan denetiminde olmayan tam otonom SİHA’lar savaş meydanında ilk kez asker öldürdü. Yapay zeka tarafından kontrol edilen 10 adet “Terminator” SİHA’nın kullanıldığı tek seferlik testte Rus askerleri hayatını kaybetti. SİHA’nın üreticisi Alexander Kokhanovskyy, “Denedik. Testti. Asla daha yaygın biçimde kullanmadık” diyor.
Söz konusu test iki yıl önce yapıldı. Dört pervaneli SİHA’lar cepheye uçup 10 dakikadan uzun süre boyunca 3 ila 5 kilometrelik alanı tarayacak şekilde programlandı. Ardından “Terminator” moduna geçen yapay zeka modeli hedefleri tespit edip saldırdı.
Sonuç insan kontrollü İHA’larla kontrol edildi
Otomatik SİHA’ların ne gördüğünü ve neyi hedef aldığını bilme imkanı olmadığından sonucu kontrol etmek için bölgeye insanlar tarafından yönlendirilen İHA’lar gönderildi. Kokhanovskyy kurbanlar arasında “birkaç asker ve bir kamyon” olduğunu söylüyor. Otomatik SİHA’ların hedeflere saldırdığı anın kaydı bulunmasa da askerlerin bunlar tarafından öldürüldüğü kanaatine varıldı.
Kokhanovskyy’nin itirafı bir savaşta sadece yapay zeka kaynaklı ilk ölümün en kesin kanıtı gibi görünüyor.
Otonom silahlar için resmi yasak yok
İnsan müdahalesi olmadan öldürebilen otonom silahlara yönelik resmi bir uluslararası yasak yok. Ancak Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres geçen yıl, “Dünyamızda ölümcül otonom silah sistemlerine yer yok” diyerek bu yönde çağrıda bulunmuştu. BM böyle silahların uluslararası insan haklarını ihlal edebileceğini düşünüyor. Üstelik hata riski de var.
Benzer sistemler başka ülkelerde de gündemde
ABD’nin de hedefini kendi tespit edip devre dışı bırakabilen SİHA’lar üzerinde çalıştığına dair iddialar var. 2021 tarihli BM raporunda ise bir Türk firmanın ürettiği dört pervaneli Kargu-2 modelinin bir önceki yıl otonom olarak insanlara saldırmakta kullanılmış olabileceği bildirilmişti. Raporda iddianın kaynağına ve SİHA’nın yol açtığı zayiata dair detay verilmese de Libya Ulusal Hükümeti tarafından Hafter kuvvetlerine karşı kullanıldığı söyleniyordu.
Şimdilerde Aero Center adlı SİHA üreticisinin CEO’su olan Kokhanovskyy Ukrayna’daki kurallar gereği test sonrası Terminator projesini sürdürmediklerini söylüyor.
