Japonya Merkez Bankası tarafından açıklanan resmi verilere göre ülkede toptan enflasyon mayıs ayında yıllık bazda yüzde 6,3 artış göstererek son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Piyasa analistlerinin yüzde 5,5 olan ortalama beklentilerini belirgin şekilde aşan bu oran, nisan ayındaki yüzde 5,3'lük revize verinin de üzerine çıktı. Ortadoğu'da derinleşen savaşın küresel etkileri ve enerji maliyetlerindeki ani yükselişler yurt içindeki fiyat baskılarını her geçen gün daha fazla artırmaya devam ediyor. Ekonomi uzmanları toptan enflasyon cephesinde mayıs ayında gerçekleşen bu ivmelenmeyi Mart 2023 döneminden bu yana kaydedilen en hızlı yükseliş olarak raporluyor.
Hürmüz Boğazı'nın fiilen ulaşıma kapanması küresel ham petrol ve nafta maliyetlerini yukarı yönlü tetiklerken demir dışı metal, kimya ile petrol ürünleri fiyatlarında çok büyük artışlar yarattı. Capital Economics Kıdemli Asya Pasifik Ekonomisti Abhijit Surya, üretici fiyatlarındaki bu sürekli gücün ve enflasyon trendinin ardından Japonya Merkez Bankası'nın önümüzdeki hafta gerçekleştireceği kritik toplantıda faiz artıracağına kesin gözüyle bakıyor. Surya, kurumun para politikasındaki sıkılaşma adımlarını gelecekte daha da hızlandıracağını ve sonraki süreçte yaklaşık her dört ayda bir düzenli faiz artışına gideceğini öngörüyor.
İthalat fiyatlarındaki enflasyon etkisi derinleşiyor
Aylık bazda toptan fiyatlar nisan ayındaki yüzde 2,8'lik revize yükselişin ardından mayıs ayında yüzde 0,9 oranında artış kaydetti. Döviz piyasalarında değer kaybeden yen, ithalat fiyatlarındaki enflasyon baskısını sürekli körükleyerek merkez bankasının kısa vadeli faiz oranlarını mevcut yüzde 0,75 seviyesinden yukarı çekme gerekçesini doğrudan destekliyor. Yen bazlı ithalat endeksi nisan ayındaki yüzde 21,0'lik artışın ardından mayıs ayında yıllık yüzde 25,5 yükselerek Kasım 2022'den bu yana en yüksek hıza ulaştı. Yapay zeka odaklı mikroçiplere yönelik küresel çaptaki canlı talep sayesinde ihracat fiyat endeksi de mayıs ayında yıllık bazda yüzde 20,6 tırmandı ve enerji şokunun yarattığı ticari zararları hafifletti.
Dai-ichi Life Research Institute Kıdemli Başekonomisti Yoshiki Shinke, yükselen iş gücü maliyetleri ve hammadde fiyatları nedeniyle şirketlerin fiyat belirleme stratejilerinin kökten değiştiğini vurguluyor. Shinke, üretim yapan işletmelerin artan girdi maliyetlerini tüketicilere geçmiş dönemlere kıyasla çok daha hızlı ve geniş bir çerçevede yansıtacağını savunuyor. Tüketici fiyatlarının ve genel enflasyon oranlarının en önemli öncü göstergesi olarak kabul edilen üretici fiyatlarındaki bu kararlı artış, Japonya Merkez Bankası üzerindeki sıkı para politikası uygulama baskısını tamamen canlı tutuyor.
Şirketler Ortadoğu kaynaklı enflasyon maliyetlerini tüketiciye yansıtıyor
Tokyo Shoko Research tarafından çarşamba günü yayımlanan güncel bir anket, Japon şirketlerinin yüzde 80'inden fazlasının Ortadoğu'daki savaştan ticari anlamda olumsuz etkilendiğini açıkça ortaya koyuyor. Araştırmaya katılan firmaların yüzde 73,3'ü petrol kaynaklı hammadde maliyetlerinin hızla yükselmesinden şikayet ediyor. Ülke genelindeki hanehalkları, şirketlerin yüksek maliyetleri piyasaya devretme arayışları nedeniyle önümüzdeki aylarda yeni bir enflasyon ve zam dalgasıyla karşı karşıya kalma riski taşıyor.
Teikoku Databank verilerine göre gıda ve içecek üreticileri temmuz ayında tam 2.269 üründe fiyat artışına gitmeyi planladığını resmen ilan etti. Haziran ayında 1.078 olan bu ürün sayısı, nisan ayından bu yana ilk kez 2.000 kritik sınırını aşmış bulunuyor. Japonya Merkez Bankası, yüzde 2'lik sürdürülebilir enflasyon hedefine ulaşıldığı gerekçesiyle on yıllık devasa teşvik programına 2024 yılında tamamen son vermişti. Banka, artan enflasyon baskılarına karşı sonuncusu aralık ayında olmak üzere politika faizini kademeli olarak birkaç kez yukarı yönlü revize etti.
Ortadoğu çatışmalarından kaynaklanan yüksek enerji maliyetleri ülkede enflasyon dinamiklerini tetiklerken yakıt ithalatına aşırı derecede bağımlı olan Japon ekonomisine zarar veriyor. Başkan Kazuo Ueda'nın geçen hafta piyasalara verdiği şahin sinyallerin ardından finansal piyasalar, 16 Haziran'da sona erecek iki günlük toplantıda kısa vadeli politika faizinin yüzde 0,75'ten yüzde 1,00 seviyesine çıkarılma ihtimalini neredeyse tamamen fiyatlıyor.
