Trump Türkiye'nin başkenti Ankara'da gerçekleştirilen NATO savunma ittifakı liderler zirvesinde İspanya hükümetine yönelik çok ağır eleştirilerde bulundu. Trump müttefik ülkenin savunma bütçesine yeterli katkıyı yapmadığını ve ortaklık sorumluluklarını yerine getirmediğini belirtti.
Ankara'daki zirvede NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile birlikte kameraların karşısına geçen Trump, İspanya ile yürütülen tüm ticari ilişkilerin ve karşılıklı resmi ziyaretlerin derhal durdurulması gerektiğini savundu. Trump ilgili ülkenin ittifak içinde son derece kötü bir ortak olduğunu ve hiçbir ödeme yapmadığını ileri sürdü.
Söz konusu tartışma Trump ile Madrid yönetimi arasındaki savunma harcamaları krizinin en güncel aşamasını oluşturuyor. İspanya askeri müttefikler arasında 2035 yılına kadar gayri sahfi yurtiçi hasılasının yüzde 5'ini savunma alanına ayırmayı taahhüt etmeyen tek NATO üyesi ülke konumunda kalmaya devam ediyor. İttifak üyesi ülkeler geçen yıl savunma harcamalarını iki kattan fazla artırma kararı alırken Madrid yönetimi yüksek hedeflere katılmayı reddetti. İspanya o dönemde imzaladığı özel bir istisna anlaşması ile kendisini bu yükümlülüklerin dışında tutmayı başardı.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü tarafından sağlanan güncel finansal veriler müttefik ülkenin askeri bütçe gelişimini net şekilde ortaya koyuyor. İspanya 2021 yılında gayri safi yurtiçi hasılasının yalnızca yüzde 1,4'ünü savunmaya harcarken bu oran 2025 yılında yüzde 2,1 seviyesine ulaştı. Gerçekleşen bütçe artışına rağmen Akdeniz ülkesi Avrupalı ortaklarının büyük kısmının oldukça gerisinde kalıyor. Ortak basın toplantısında söz alan NATO Genel Sekreteri Rutte, Trump'ın güçlü baskıları sayesinde İspanya'nın askeri harcamalarını yüzde 2 barajının üzerine çıkardığını hatırlattı.
Madrid yönetiminin ikili ilişkiler ve ticaret yaklaşımı
İspanya Başbakanlık Ofisi resmi değerlendirmesinde Trump'ın sert ifadelerini olağan bir durum şeklinde nitelendirdi. Başbakanlık açıklaması Amerika Birleşik Devletleri ile İspanya arasındaki köklü ikili ilişkilerin hem ticari hem de askeri kulvarda her iki ülkenin de menfaatine hizmet ettiğini kaydetti.
Trump ise zirve genelinde Rutte'nin başarılı yönetimini takdir etmesine karşın genel olarak NATO kurumsal yapısından ve işleyişinden derin bir memnuniyetsizlik duyduğunu tekrarladı. Beyaz Saray'ın Avrupa hükümetlerinin askeri bütçelerine yönelik uyguladığı eşsiz baskı küresel NATO ittifakının güvenirliğini ve geleceğini kritik bir testle karşı karşıya bırakıyor.
Finansal piyasalarda NATO geriliminin yansımaları
Ankara'daki üst düzey zirveden yansıyan keskin açıklamalar uluslararası finansal piyasalarda satıcılı dalgayı belirgin şekilde tetikledi. Zirve öncesinde de değer kaybeden İspanyol devlet tahvillerinde Trump'ın konuşmasıyla birlikte kayıplar daha da derinleşti. Ülkenin gösterge niteliğindeki 10 yıllık tahvil faizi hızlı bir yükselişle 7 baz puan artarak yüzde 3,5408 seviyesinden işlem gördü.
Hisse senedi piyasalarında da benzer bir panik havası hakim olurken İspanya IBEX 35 endeksi günlük bazda yüzde 1'i aşan değer kaybıyla geriledi. Amerika Birleşik Devletleri NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker ise müttefikler arasındaki mevcut bütçe gerilimlerini küresel sistemin olağan büyüme sancıları olarak yorumladı.
