ABD Başkanı Donald Trump, zorla çalıştırmayı engelleyemedikleri iddiasıyla 60 ülkeye yeni, çift haneli gümrük vergileri uygulayacak.
Yüzde 10 ile 12,5 arasında değişen oranlardaki yeni vergiler cuma günü yürürlüğe girecek ve aynı gün saat 00.01'de süresi dolacak olan, Trump'ın bu yılın başlarında getirdiği küresel yüzde 10'luk tarifelerin yerini alacak.
Perşembe günü açıklanan vergiler, Çin, Hindistan ve Avrupa Birliği gibi büyük ekonomilerin de aralarında bulunduğu onlarca ABD ticaret ortağını etkileyecek ve ülkenin ithalatının yüzde 99'unu kapsayacak.
ABD'nin zorla çalıştırma yoluyla üretilen mallara yönelik ithalat yasağı neredeyse bir asırdır yürürlükte ve sıkı biçimde uygulanıyor; ticaret ortaklarımızın da aynı şeyi yapmasının vakti çoktan geldi, dedi ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer.
Geçen yıl Trump, ABD'nin ticaret açıklarının ulusal acil durum teşkil ettiğini savunarak, dünyadaki neredeyse tüm ülkelere yönelik ithalata çift haneli gümrük vergileri getirmişti.
Yüksek Mahkeme, Şubat ayında aldığı kararla, Trump'ın 1977 tarihli Uluslararası Olağanüstü Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında bu tür tarifeleri uygulama yetkisine sahip olmadığına hükmetti.
Bu nedenle yönetim, söz konusu vergileri ödemiş ithalatçılara geri ödeme yapmak zorunda kaldı ve Trump bunun yerine 1974 Ticaret Yasası'nın 122. bölümü uyarınca dünya çapında yüzde 10'luk tarifeler ilan etti.
Ancak bu bölüm uyarınca getirilen vergiler yalnızca 150 gün yürürlükte kalabiliyor ve cuma günü sona erecek. Süresi dolan yüzde 10'luk vergilerin yerini, önceki önlemlere kıyasla hukuki itirazlara daha dayanıklı olduğu düşünülen yeni tarifeler alacak.
Yeni açıklanan tarifeler, 1974 Ticaret Yasası'nın, başkana ‘haklı gösterilemez’, ‘makul olmayan’ ya da ‘ayrımcı’ ticaret uygulamalarında bulunduğu düşünülen ülkelere ithalat vergileri ve diğer yaptırımlar uygulama yetkisi veren 301. bölümü uyarınca getirildi.
Kanada, AB, Hindistan ve Birleşik Krallık'ın da aralarında bulunduğu, zorla çalıştırma yoluyla üretilen mallara ithalat yasağı getiren ya da bunu yapma taahhüdünde bulunan ülkeler için oran yüzde 10 olacak. Çin, Japonya ve Güney Kore gibi diğer ülkeler ise daha yüksek, yüzde 12,5'lik bir oranla karşı karşıya kalacak.
Bazı ürünler vergilerden muaf: petrol, doğal gaz ve gübre ile ABD, Meksika ve Kanada arasındaki bir Kuzey Amerika serbest ticaret anlaşması kapsamına giren ürünler.
Karar, etkilenen ülkelerden geniş çaplı tepki aldı. Yüzde 12,5'lik tarifelerle karşı karşıya olan Brezilya, kararı ‘keyfi ve haksız’ olarak nitelendirdi ve ABD'ye misilleme tarifeler uygulamayı planlıyor.
Brezilya hükümeti, Washington'un, 59 ülkeyi ve Avrupa Birliği'ni haksız uygulamalarla suçlamak için, insan hakları ve dünya genelinde işçilerin mücadelesi açısından son derece önemli bir konuyu manipüle etmeyi tercih ettiğini belirtti.
Şili de yüzde 12,5'lik oranla karşı karşıya. Ülkenin Uluslararası Ekonomik İlişkiler Müsteşarı Paula Estévez, Şili'nin sağlam çalışma kurumlarına, güçlü bir düzenleyici çerçeveye ve zorla çalıştırmanın önlenmesi ile ortadan kaldırılmasına yönelik sarsılmaz bir taahhüde sahip olduğunu söyledi.
İnsan hakları savunucuları, tarifelerin arkasındaki saiklere şüpheyle yaklaşmak için nedenler bulunduğunu söylüyor. Yine de bu vergilerin, zorla çalıştırma sorununu dizginlemeye yardımcı olabileceğini belirtiyorlar.
Uluslararası Çalışma Örgütü'nün 1930 tarihli Zorla Çalıştırma Sözleşmesi, zorla çalıştırmayı herhangi bir kişiden herhangi bir ceza tehdidi altında talep edilen ve söz konusu kişinin kendi rızasıyla üstlenmediği her türlü iş veya hizmet olarak tanımlıyor.
Birleşmiş Milletler kuruluşu Uluslararası Çalışma Örgütü'ne (ILO) göre, 2021 yılında herhangi bir gün itibarıyla dünya genelinde yaklaşık 27,6 milyon kişi zorla çalıştırılıyordu.
