Türk Hava Yolları (THY) Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Murat Şeker, Brezilya'nın Rio de Janeiro kentinde gerçekleştirilen 82. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Yıllık Genel Kurulu ve Dünya Hava Taşımacılığı Zirvesi (WATS) kapsamında havacılık sektöründeki küresel gidişatı ve şirketin operasyonel durumunu paylaştı.
Şirketin 2033 yılı için belirlenen stratejik rotasını 2023 yılında ilan ettiklerini hatırlatan Şeker, o dönem kendisinin Mali İşlerden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı, mevcut THY Genel Müdürü Ahmet Olmuştur’un ise Ticari İşlerden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı olarak bu planı hazırlayan ekipte yer aldığını belirtti. Geçmişte yönetim kuruluna sunularak kabul edilen bu büyük stratejide radikal bir değişim öngörmediklerini ifade eden Şeker, Airbus ve geçen yılın eylül ayında verdikleri Boeing siparişleriyle birlikte toplamda 420'ye yakın uçağı filoya dahil etmeyi planladıklarını söyledi.
Şeker, bu dev paketin içinde yer alan 100 adet Boeing uçağına yönelik ticari müzakerelerin hala devam ettiğini belirterek büyüme hedeflerini koruduklarını iddia etti. İstanbul Havalimanı gibi güçlü bir aktarma merkezine sahip olduklarını ve Türkiye'nin dünyada en çok seyahat edilen ilk 5 ülke arasında yer aldığını savunan Şeker, stratejik büyüme hedeflerindeki zorunlu eksen kaymasını ise şu sözlerle aktardı:
"O yüzden stratejik büyüme hedeflerimizde önemli bir değişiklik olmayacak ama kompozisyonda biraz değişiklik olacak. Şöyle ki hava yollarının bu çok yoğun rekabet ortamında aynı işi yaparak büyümeleri zorlaşıyor. Daha çok uçak, daha çok yolcu, daha çok gelir. Bu işin karlılığı düşüyor. O yüzden katma değeri daha yüksek olan alanlarda daha çok bulunacağız. Birkaç sene önce duyurusunu da yaptığımız Turkish Holidays tatil paketi ürünümüz, Loyalty programımız, TKPAY, yine geçen sene kamuoyuyla paylaştığımız ödeme sistemleri şirketimiz ve cüzdanımız gibi ürünlerle, kargoda kapıdan kapıya dağıtım yaptığımız Widect şirketimizle katma değeri yüksek işlere daha çok yatırım yapacağız."
Şeker, Air Europa ile yürütülen iş birliklerinin de bu kapsamda kârlılığı artırmaya yönelik adımlar olduğunu sözlerine ekledi.
KÖRFEZ'DEKİ GEÇİCİ FIRSAT SONA ERDİ:
Ortadoğu ve Körfez Bölgesi'nde yaşanan jeopolitik krizler ve askeri çatışmalar sırasında ortaya çıkan pazar boşluğunu değerlendirdiklerini ifade eden Şeker, "Körfez'de yaşanan olaylardan dolayı burada fırsat vardı, o fırsatı değerlendirdiğimizi düşünüyoruz ama uzun vadede bunun gerçek ve kalıcı bir fırsata dönüşüp dönüşmediğini bize zaman gösterecek" dedi.
Bölgedeki rakiplerin zayıflamadığını, aksine zirve esnasında Katar Havayolları Genel Müdürü, Etihad ve Emirates Genel Müdürleri ile yakın temas kurduklarını belirten Şeker, rakiplerin ulaştığı büyük kapasiteleri şu verilerle paylaştı:
"Katar yüzde 85 kapasitesini geri toparladığını açıkladı. Etihad aynı şekilde öyle. Emirates yüzde 90'ına ulaştığını söyledi. Yani Körfez taşıyıcıları savaş öncesi kapasitesine ulaşmış durumda ve talebin de makul ölçüde seyrettiğini söylüyorlar. Çok agresif bir fiyat pazarlığı içerisinde değiliz şu anda bilet fiyatları açısından. Bu şunu gösteriyor, demek ki rekabet hızlı bir şekilde geri geldi ama savaşın başladığı dönemden itibaren Körfez taşıyıcılarının operasyon yapamadığı 2-3 aylık süreçte biz Güney Asya'dan, Uzak Doğu'dan, Maldivler ve Seyşeller gibi egzotik destinasyonlardan, Amerika'dan bu taşıyıcıların yolcularının bir kısmını uçurma imkanı bulduk. Böylece ilk defa Türk Hava Yolları ürünüyle tanışan bir müşteri segmenti oluştu."
Bu yeni müşteri grubunu kalıcı hale getirmenin kendi performanslarına bağlı olduğunu söyleyen Şeker, THY ile ilk kez uçan önemli bir kitle edindiklerini savundu.
JET YAKITI CEP YAKIYOR
Havacılık sektörünün en büyük gider kalemi olan jet yakıtını tamamen serbest pazar fiyatları üzerinden satın aldıklarını dile getiren Şeker, Türkiye’de yakıt tedarikine ilişkin fiziki bir risk öngörmediklerini belirtti. Türkiye'de Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. (TÜPRAŞ) ve SOCAR olmak üzere jet yakıtı üreten iki büyük rafinerinin bulunmasının coğrafi bir avantaj yarattığını söyleyen Şeker; Kuzey ülkelerinden, Irak'tan ve Kuzey Afrika'dan deniz yoluyla da lojistik destek sağlayabildiklerini ifade etti.
Tedarik problemi yaşamamalarına karşın küresel piyasalardaki sert fiyat hareketlerinden ve enerji krizinden kaçamadıklarını itiraf eden Şeker, yakıt maliyetlerindeki faturayı şu rakamlarla özetledi:
"(Yakıt) Asya'ya göre daha uygundu fiyatlarımız. Orada ton başına 2 bin dolara kadar çıktığı dönemler oldu. Biz en çok 1600-1800 dolar seviyelerini gördük. Şu anda 1200-1300 dolar seviyesinde."
Türkiye'de jet yakıtının kesinlikle ucuz olmadığının altını çizen Şeker, mevcut küresel konjonktürde ancak Avrupa ortalamasıyla aynı seviyede yakıt bulabildiklerini vurguladı.
2026 BÜYÜME HEDEFİNDE BÜYÜK ÇÖKÜŞ: YÜZDE 8 YERİNE YÜZDE 1-2
Gelecek dönem planlamalarında 420 uçaklık dev sipariş takviminin korunduğunu belirten Murat Şeker, ultra uzun menzilli uçakların 2027 yılının sonundan itibaren filoya dahil edilmesiyle birlikte Avustralya ve Güney Amerika kıtalarındaki stratejik noktalara aktarmasız, doğrudan uçuş yapma kabiliyeti kazanacaklarını söyledi. Şeker, "Airbus A350-1000 uçaklarının ultra uzun mesafelere göre konfigüre edilmiş versiyonları filomuza katılacak" dedi.
Bu özel üretim uçaklar sayesinde tam 17 saat boyunca kesintisiz uçuş gerçekleştirilebileceğini anlatan Şeker, planlanan yeni rotaları şu şekilde sıraladı:
"Bu uçakları filoya kattıktan sonra Avustralya'da Sidney, Melbourne ve belki ilave destinasyonlar; Buenos Aires, tek seferde konmasız uçamadığımız Santiago (Şili), Lima (Peru) gibi şehirlere daha rahat ulaşabilme imkanımız olacak. Airbus A350'nin özel tasarlanmış versiyonlarıyla daha uzun hatlara İstanbul'u bağlayabilme imkanımız olacak."
İçinde bulunulan 2026 yılının THY açısından oldukça zorlu geçtiğini gizlemeyen Şeker, özellikle jet yakıtı fiyatlarından kaynaklanan çok ağır bir maliyet baskısı altında ezildiklerini ifade etti. Bölgedeki savaşın yaz sonuna kadar uzamayacağı yönündeki temennilerini paylaşan Şeker, şirketin büyüme bütçesindeki büyük sapmayı şu sözlerle anlattı:
"2027 yılı ile ilgili beklentilerimiz güçlü. Bu sene toplamda belki yüzde 1-2 kadar kapasite artışı sunabileceğiz. Bütçelediğimiz miktar yüzde 7-8 civarındaydı. Ama bu zorlukların üstesinden gelebilmek için çok zengin bir networkümüz var."
Mevcut küresel krizi geniş uçuş ağını etkin kullanarak aşmaya çalıştıklarını iddia eden Şeker, "İnşallah bu seneyi az zararla, makul bir büyümeyle tamamlayıp kaldığımız yerden Türk Hava Yolları büyümesine devam edeceğiz" ifadelerini kullandı.
