Türk Toraks Derneği Çevre Sorunları ve Akciğer Sağlığı Çalışma Grubu, 5 Haziran Dünya Çevre Günü vesilesiyle Türkiye genelindeki hava kalitesi ölçüm sonuçlarını derleyerek raporlaştırdı. Çalışma Grubu Başkanı Doç. Dr. Nilüfer Aykaç tarafından açıklanan veriler, solunabilir hava kalitesindeki partikül madde (PM) yoğunluğunun küresel sağlık standartlarının üzerinde seyrettiğini ortaya koydu.
Raporda, metropollerdeki sanayileşme, ısınma sistemleri ve trafik yoğunluğunun yanı sıra bazı bölgelerde yaşanan deprem sonrası enkaz kaldırma çalışmalarının da hava kalitesi üzerinde belirleyici rol oynadığı not edildi.
ÜÇ BÜYÜKŞEHİRDE EN KİRLİ HAVA İZMİR’DE
Cumhuriyet'in haberine göre raporda, Türkiye'nin nüfus yoğunluğu en yüksek üç büyük ilindeki partikül madde PM 10 metreküp başına düşen ortalama mikrogram düzeyleri şu şekilde sıralandı:
İstanbul: 36,88 PM
Ankara: 39,35 PM
İzmir: 41,81 PM
Bu ölçümler doğrultusunda, üç büyük metropol arasında hava kirliliği endeksi en yüksek şehir İzmir olarak kayıtlara geçti.
EN YÜKSEK VE EN DÜŞÜK KİRLİLİK ORANINA SAHİP İLLER
Doç. Dr. Nilüfer Aykaç’ın paylaştığı istatistiklere göre, 2025 yılı verileri temel alınarak yapılan ölçümlerde partikül madde kirliliğinin en yoğun hissedildiği ve en az saptandığı 10 il sırasıyla şu metriklerle açıklandı:
En Yüksek Partikül Madde PM 10 Düzeyine Sahip 10 İl:
Iğdır: 118,17
Malatya: 111,73
Osmaniye: 111,23
Kahramanmaraş: 97,4
Hatay: 89,35
Ağrı: 69,09
Hakkari: 62,26
Mersin: 58,29
Şırnak: 57,96
Bursa: 57,08
En Düşük Partikül Madde PM 10 Düzeyine Sahip 10 İl:
Kırklareli: 22,46
Artvin: 24,02
Bayburt: 24,85
Sinop: 25,14
Bingöl: 25,41
Rize: 26,74
Karabük: 27,95
Kırşehir: 28,4
Isparta: 29,43
Bartın: 30,00
"ÇEVRE POLİTİKALARI SAĞLIKTA EŞİTLİK İLKESİYLE ELE ALINMALI"
Ekolojik bozulmanın ve hava kirliliğinin halk sağlığı üzerindeki sosyo-ekonomik etkilerine değinen Doç. Dr. Nilüfer Aykaç, kirliliğin toplumun belirli kesimlerini daha kırılgan hale getirdiğini belirtti. Aykaç, epidemiyolojik verilere dayandırarak yaptığı açıklamada şu vurguyu yaptı:
"Bilimsel çıktılar, çevresel kirliliğin ve solunumsal risklerin en ağır klinik sonuçlarının çocuklar, yaşlılar, kronik akciğer ve kalp hastalığı olan bireyler ile sosyoekonomik açıdan dezavantajlı topluluklar üzerinde yoğunlaştığını göstermektedir. Bu doğrultuda çevre ve hava kalitesi politikaları, yalnızca ekolojik dengeyi koruma amacıyla değil; sağlıkta fırsat eşitliği ve sosyal devlet anlayışının bir gereği olarak makro düzeyde ele alınmalıdır."
