Edebiyat eleştirmeni ve Marksist yazar Sayıl Cengiz Gündoğdu’nun Kasım 1990’da yayınlamaya başladığı İnsancıl Dergisi, yaşarken hazırlanan son sayısıyla okurlarıyla buluştu.
Derginin ilk sayfasında, Gündoğdu’nun çalışma arkadaşı Berrin Taş’ın “Yoğun Bakımda” adlı şiiri okurları duygulandırdı.
SAYIL CENGİZ GÜNDOĞDU KİMDİR
Sayıl Cengiz Gündoğdu, 1943 yılında İstanbul'da doğan yazar, eleştirmen, yayıncı ve düşünürdür. Türk edebiyatında özellikle toplumcu gerçekçi edebiyat anlayışı, estetik kuramı üzerine çalışmaları ve uzun yıllar genel yayın yönetmenliğini yaptığı İnsancıl dergisiyle tanındı. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde öğrenim gördü ancak eğitimini tamamlamadan çalışma hayatına atıldı. Bir süre reklamcılık yaptıktan sonra yayıncılık ve edebiyat alanına yöneldi.
1983-1990 yılları arasında Varlık dergisinde yardımcı genel yayın yönetmeni olarak görev yapan Gündoğdu, 1990'dan itibaren İnsancıl dergisinin genel yayın yönetmenliğini üstlendi. Aynı zamanda İnsancıl Yayınları'nı yönetti ve estetik, felsefe ile yaratıcı yazarlık üzerine seminerler verdi. Yazılarında Marksist estetik anlayışını temel alan Gündoğdu, sanatın toplumsal gerçeklikle bağını savunan yaklaşımıyla tanındı. Popüler kültür, piyasa odaklı yayıncılık ve edebiyatın ticarileşmesine yönelik eleştirileriyle de dikkat çekti.
Deneme, eleştiri ve roman türlerinde çok sayıda eser kaleme alan Gündoğdu'nun öne çıkan kitapları arasında Eleştiri, Rüzgâr, Ekmek, Yıldız Güncesi, Taşkıran, Gerçekliğin Estetiği, Estetik Kalkışma ve Türk romanını estetik açıdan değerlendirdiği Romanda Estetik Kalkışma dizisi yer alıyor.
Siyasi yaşamda da aktif rol üstlenen Gündoğdu, 1992 yılında kurulan Sosyalist Türkiye Partisi'nin kurucuları arasında yer aldı. Son yıllarında yazılarını Evrensel ve TELE1'de yayımlamayı sürdürdü.
Sayıl Cengiz Gündoğdu, 1 Temmuz 2026 tarihinde 83 yaşında hayatını kaybetti. Ardında, estetik kuramı ve toplumcu gerçekçi edebiyat üzerine çalışmalarıyla Türk düşünce ve edebiyat dünyasında önemli bir miras bıraktı.
Odatv.com
