Karar, Birleşmiş Milletler (BM)’in kısa süre önce gündeme getirdiği ve Türk askerinin Ada’dan çekilmesini de içeren güvenlik formülünün ardından geldi.
27 Haziran tarihli haberimizde, BM Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Holguin’in taraflara sunduğu çözüm çerçevesinde Kıbrıs’ın NATO üyeliği, Garanti ve İttifak Antlaşmaları’nın kaldırılması ile Türk askerinin Ada’dan çekilmesinin gündeme getirildiğini duyurmuştuk.
575 lehte, 33 üye aleyhte ve 43 üye çekimser oyla alınan AP’nin son kararı, bu kez güvenlik değil insan hakları söylemi üzerinden aynı başlığı gündeme taşıdı.
1974’Ü HEDEF ALAN KARAR
Avrupa Parlamentosu’nun Kadın Hakları ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği (FEMM) Komitesi tarafından hazırlanan ve Genel Kurul’da kabul edilen kararda, Kıbrıs Barış Harekâtı “işgal” olarak nitelendirildi. Metinde, Kıbrıslı kadınlar ve kız çocuklarının yaşadığı mağduriyetler üzerinden Türkiye’ye yönelik suçlamalara yer verildi.
Kararda, kayıp kişiler dosyalarından mülkiyet meselelerine kadar birçok başlık yeniden gündeme taşınırken, Türkiye’nin uluslararası hukuk çerçevesinde sorumluluk üstlenmesi gerektiği ileri sürüldü. Böylece AP, tek taraflı Kıbrıs yaklaşımını yeni bir siyasi kararla pekiştirmiş oldu.
İKİ HAFTA ARAYLA İKİ ADIM
Kararın zamanlaması dikkat çekti. Henüz iki hafta önce BM Temsilcisi’nin yürüttüğü temaslarda Ada’nın güvenlik mimarisini değiştirecek öneriler masaya gelmişti.
Holguin’in çerçevesinde NATO üyeliği yeni güvenlik sisteminin temeli olarak sunulurken, buna bağlı şekilde Garanti ve İttifak Antlaşmaları’nın kaldırılması ile Türk askerinin çekilmesi öngörülüyordu. Rum tarafının dile getirdiği bu talepler ilk kez kapsamlı çözüm paketinin güvenlik ayağında birlikte ele alınmıştı.
AP ise aynı dönemde 1974 Barış Harekâtı’nı insan hakları ihlalleri ekseninde uluslararası gündeme taşıdı. Böylece son haftalarda biri güvenlik, diğeri siyasi karar niteliğinde iki farklı girişim, Türk askerinin Ada’daki varlığını tartışmaya açan ortak bir zeminde buluştu.
LEFKOŞA VE ANKARA TEPKİ GÖSTERDİ
KKTC Dışişleri Bakanlığı, kararın Avrupa Parlamentosu’nun Kıbrıs meselesine ilişkin taraflı ve siyasi yaklaşımının yeni bir örneği olduğunu bildirdi. Açıklamada, Türkiye’nin 20 Temmuz 1974’te 1960 Garanti Antlaşması’ndan doğan haklarını kullanarak meşru müdahalede bulunduğu, harekâtın Kıbrıs Türk halkına yönelik sistematik saldırıları sona erdirdiği ve olası bir toplu kıyımı önlediği hatırlatıldı. Kararın “yok hükmünde” olduğu belirtilirken, Avrupa Parlamentosu’nun gerçekleri çarpıttığı ifade edildi.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı da kararı “yok hükmünde” olarak niteledi. Ankara, TSK’yı hedef alan asılsız iddiaların kabul edilemez olduğunu belirtti. Açıklamada ayrıca Avrupa Birliği kurumlarının Kıbrıs konusunda tarafsızlıktan giderek uzaklaştığı vurgulandı.
