Ankara'da düzenlenen NATO Liderler Zirvesi, ittifakın birlik mesajı vermesini sağlarken, zirvenin perde arkasında NATO'nun geleceğine ilişkin önemli belirsizlikleri de gözler önüne serdi. Bloomberg tarafından yayımlanan analizde, zirvenin temel amacının ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO'nun ortak savunma yükümlülüğünü düzenleyen 5. maddeye yönelik yeni tartışmalar başlatmasını önlemek ve ittifakın birlik görüntüsünü korumak olduğu belirtildi.
Analizde, Trump'ın zirve öncesinde Grönland'ın ABD'ye ait olması gerektiği yönündeki açıklamalarını yinelediği, bazı NATO üyelerini "zayıf", "acınası" ve İran'a yönelik askeri operasyona katılmadıkları için "sadakatsiz" olarak nitelendirdiği hatırlatıldı. Buna karşın Trump'ın zirvenin sonunda NATO'nun birlik ve dayanışmasını öven açıklamalar yaptığı ifade edildi.
Bir sonraki liderler zirvesi 2028'e ertelendi
Bloomberg'in analizine göre zirvenin dikkat çeken kararlarından biri de gelecek yıl yeni bir NATO Liderler Zirvesi düzenlenmemesi oldu. Buna göre bir sonraki liderler zirvesinin 2028 yılında yapılması planlanıyor.
Rusya'nın yeniden güç kazanması en büyük risklerden biri
Analizde, Ukrayna savaşının ardından Rusya'nın daha büyük, daha modern, daha deneyimli ve gelişmiş silah sistemlerine sahip bir orduyla ortaya çıkabileceği değerlendirmesi yapıldı. Bu durumun NATO açısından uzun vadeli güvenlik riskini artırdığı belirtilirken, Avrupa ülkelerinin önümüzdeki 5 ila 7 yıllık döneme yönelik hazırlıklarını hızlandırması gerektiği vurgulandı.
Zirvede Ukrayna'ya askeri desteğin sürdürülmesi ve Rusya'ya karşı caydırıcılığın güçlendirilmesi başlıca gündem maddeleri arasında yer aldı. Trump'ın ayrıca Ukrayna'nın Patriot hava savunma sistemlerini lisans altında üretmesine izin verebileceği yönündeki açıklaması da analizde öne çıkan gelişmeler arasında gösterildi.
Avrupa savunmada daha fazla sorumluluk üstleniyor
Bloomberg, Avrupa ülkelerinin ABD'nin NATO içindeki rolünü zamanla azaltabileceği beklentisiyle savunma harcamalarını artırmaya devam ettiğine dikkat çekti. Analizde, Avrupa'nın yalnızca savunma bütçelerini yükseltmesinin yeterli olmayacağı, aynı zamanda ABD'ye olan askeri bağımlılığı azaltacak üretim kapasitesi ve ortak savunma altyapısını geliştirmesi gerektiği ifade edildi.
Savunma tedarik süreçlerinin ortaklaştırılması, istihbarat, keşif ve gözetleme gibi kritik askeri kabiliyetlerde Avrupa'nın kendi kapasitesini güçlendirmesinin önümüzdeki dönemin öncelikleri arasında yer aldığı belirtildi.
"NATO 3.0" yaklaşımı öne çıkıyor
Analizde, ABD Savunma Bakan Yardımcısı Elbridge Colby tarafından dile getirilen "NATO 3.0" yaklaşımına da yer verildi. Bu çerçevede Avrupa'nın ittifak içinde çok daha fazla askeri yük üstlenmesi, ABD'nin ise zaman içerisinde NATO'daki doğrudan askeri rolünü azaltmasının hedeflendiği ifade edildi.
Öte yandan ABD Savunma Bakanlığı'nın Avrupa'daki asker ve askeri varlık azaltımlarını kısa süreli bildirimlerle uyguladığı, Avrupalı müttefiklerin ise bu sürecin daha öngörülebilir ve koordineli şekilde yürütülmesini talep ettiği aktarıldı.
Bloomberg analizinde, Ankara Zirvesi'nin kısa vadede ittifak içinde bir kriz yaşanmasını önlediği ancak NATO'nun uzun vadeli geleceğine ilişkin yapısal sorunları ortadan kaldırmadığı değerlendirmesine yer verildi. Analize göre Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlenmesi ve ABD'nin değişen güvenlik önceliklerine uyum sağlanması, önümüzdeki yıllarda NATO'nun en önemli gündem maddeleri olmaya devam edecek.
