Kanada'da Aralık 2025'te yürürlüğe giren yeni vatandaşlık düzenlemesi, yurt dışında doğan bazı kişilerin Kanada vatandaşlığına erişimini kolaylaştırdı. Bill C-3 olarak bilinen yasa değişikliğiyle, yalnızca ebeveynler değil, büyükanne, büyükbaba ve daha önceki kuşaklar üzerinden de vatandaşlık hakkı talep edilebilecek.
Yeni düzenleme, 15 Aralık 2025 öncesinde ve sonrasında doğanlar için farklı kurallar içeriyor.
Ataları Kanadalı olanlara vatandaşlık imkânı
15 Aralık 2025'ten önce Kanada dışında doğan veya evlat edinilen kişiler, Kanadalı bir ebeveyn ya da daha önceki kuşaklardan bir atayla bağlarını kanıtlayabilmeleri halinde Kanada vatandaşı sayılabilecek.
Kanada Göçmenlik, Mülteciler ve Vatandaşlık Bakanlığı'na göre, Kanada vatandaşı olan bir ebeveyn, büyükanne, büyükbaba veya büyük büyükbaba gibi bir "atal ebeveyn" bağlantısını belgeleyen kişiler bu haktan yararlanabilecek. Söz konusu atanın, Kanada vatandaşlığının yasal statü kazandığı tarihten sonra vatandaş olmuş olması gerekiyor.
Bu değişiklik sayesinde, örneğin büyük büyükbabası Kanada'da doğmuş ve daha sonra ABD'ye göç etmiş bir kişi, kendisi ve ailesi Kanada'da hiç yaşamamış olsa bile Kanada vatandaşlığına hak kazanabilecek.
Yeni doğanlar için ikamet şartı
15 Aralık 2025'ten sonra Kanada dışında doğan veya evlat edinilen çocuklar için ise farklı bir uygulama getirildi.
Bu durumda çocuğun Kanada vatandaşı ebeveyninin de yurt dışında doğmuş olması halinde, ebeveynin çocuk doğmadan veya evlat edinilmeden önce Kanada'da toplam en az 1.095 gün yaşamış olduğunu kanıtlaması gerekecek. Bu şartın sağlanması halinde çocuk Kanada vatandaşlığı elde edebilecek.
Değişikliğin nedeni ne?
Kanada'nın önceki vatandaşlık yasalarında yer alan "birinci nesil sınırı", yurt dışında doğan Kanada vatandaşlarının vatandaşlığı yine yurt dışında doğan çocuklarına otomatik olarak aktarmasını engelliyordu.
Ancak 2023 yılında Ontario'da bir mahkeme, bu uygulamanın anayasaya aykırı olduğuna hükmetti. Federal hükümet de karara itiraz etmek yerine Vatandaşlık Yasası'nı Bill C-3 ile değiştirmeyi tercih etti.
Kanada hükümeti, yeni düzenlemenin günümüz aile yapılarının gerçeklerini yansıtmayı ve vatandaşlık sistemini daha adil hale getirmeyi amaçladığını belirtiyor.
Başvuru sürecinde belge şartı
Vatandaşlık talebinde bulunacak kişilerin, Kanadalı atalarıyla aralarındaki soy bağını kesintisiz şekilde belgelemeleri gerekiyor. Bunun için doğum kayıtları, vaftiz belgeleri, nüfus kayıtları, kilise arşivleri ve benzeri resmi belgeler kullanılabiliyor.
Uzmanlar, özellikle birkaç kuşak geriye giden başvurularda gerekli belgeleri bulmanın en büyük zorluklardan biri olduğuna dikkat çekiyor. Sadece soy ağacı internet sitelerinden alınan çıktılar ise genellikle yeterli kabul edilmiyor.
15 Aralık 2025 sonrasında doğanlar için yapılacak başvurularda ise Kanada vatandaşı ebeveynin ülkede en az 1.095 gün yaşadığını gösteren okul kayıtları, ikamet belgeleri veya sınır giriş-çıkış kayıtları gibi belgeler isteniyor.
Başvurularda yoğunluk bekleniyor
Göçmenlik avukatları, özellikle Kanada kökenli Amerikalılardan yoğun başvuru ve bilgi talebi aldıklarını belirtiyor. Kanada ile ABD arasındaki tarihsel göç hareketleri nedeniyle çok sayıda kişinin yeni düzenleme kapsamında vatandaşlığa hak kazanabileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlar, başvuruların sonuçlanmasının yaklaşık bir yıl sürebileceğini, ancak yeni kuralların daha fazla kişi tarafından öğrenilmesiyle bu sürenin uzayabileceğini ifade ediyor. Ayrıca Kanada makamlarının, soy bağına ilişkin belgelerin doğruluğunu titizlikle incelemeye devam ettiği belirtiliyor.
