Google'ın mobil ekosistemdeki hakimiyeti, 2008 yılında Android'i açık kaynaklı bir işletim sistemi olarak piyasaya sürmesiyle ivme kazandı. Kısa sürede dünyanın en yaygın mobil platformu haline gelen Android, bugün milyarlarca cihazda kullanılıyor. Ancak bu hızlı yükseliş, Google'ın stratejik anlaşmalarıyla şekillendi. Telefon üreticilerine Google Arama, Chrome tarayıcı ve Play Store'u önceden yükleme zorunluluğu getiren anlaşmalar, rakip arama motorlarının ve uygulama mağazalarının cihazlara erişimini büyük ölçüde engelledi. Bu durum, rekabeti zedelediği gerekçesiyle Avrupa Birliği'nin dikkatini çekti ve 2018 yılında tarihin en yüksek antitröst cezalarından birinin kapısını araladı.
Avrupa Komisyonu'nun verdiği karar, sadece Google için değil, dijital piyasalarda rekabetin korunması açısından da dönüm noktası oldu. Şirketin yıllardır süren hukuki mücadelesi, dün Avrupa Adalet Divanı'nın onayıyla sonuçlandı ve Google aleyhine kesinleşti.
ANDROID CEZASININ GEREKÇESİ
Avrupa Komisyonu, 2018 yılında Google'a 4,34 milyar euro para cezası vermişti. Şirket, telefon üreticileriyle imzaladığı anlaşmalarla cihazlara Google Arama, Chrome tarayıcı ve Play Store'u zorunlu olarak ön yüklettirdiği, rakip arama motorları ve uygulama mağazalarının önünü kestiği gerekçesiyle suçlanmıştı.
Alt mahkeme 2022'de cezayı 4,1 milyar euroya indirdi. Google ve ana şirketi Alphabet, bu kararı temyiz etmek için Avrupa Adalet Divanı'na başvurdu. Divan, temyizi reddederek cezayı onadı.
Mahkeme kararında, “Google ve ana şirketi Alphabet’in Genel Mahkeme kararına karşı yaptığı temyiz reddedildi. Böylece Android işletim sistemi bağlamında Google Arama’nın hakim konumunu kötüye kullanması nedeniyle verilen ceza teyit edildi” denildi.
Google’dan yapılan açıklamada karar eleştirildi. Şirket sözcüsü, “Karar, Android’i açık, birlikte çalışabilir ve ücretsiz tutmak için yaptığımız yatırımları dikkate almadı. Her halükarda 2018’deki ilk karara uyum sağlamak için anlaşmalarımızı uyarladık. Kullanıcılarımız, ortaklarımız ve geliştiricilerimiz için yenilikçiliğe ve açıklığa odaklanmaya devam ediyoruz” dedi.
GOOGLE’IN AB’DEKİ CEZA BİLANÇOSU
Bu karar, Google’ın AB’de son 10 yılda karşılaştığı antitröst cezalarının toplamını yaklaşık 11 milyar euroya çıkarıyor. Şirket, 2017’de alışveriş karşılaştırma servisi nedeniyle 2,42 milyar euroluk ceza almış ve 2021’de bu cezaya karşı temyizini de kaybetmişti.
4,1 milyar euroluk ceza, Alphabet’in yıllık kârının yüzde 3’ünden az bir tutar olsa da sembolik ve caydırıcı etkisi yüksek. Kararın, Google’a karşı tazminat taleplerini artırabileceği belirtiliyor.
Alışveriş karşılaştırma davasındaki yenilgi, birçok ülkede Google aleyhine tazminat davalarının yolunu açmıştı. İsveç’te PriceRunner, Google’a karşı açtığı davayı kazanarak yaklaşık 1,5 milyar dolar tazminat aldı.
YENİ YAPTIRIMLAR VE DMA SÜRECİ
Google, arama sonuçlarında kendi hizmetlerini öne çıkarmak ve Play Store uygulamaları nedeniyle yeni soruşturmalarla karşı karşıya. Avrupa’nın Dijital Pazarlar Yasası (DMA) kapsamında yürütülen çalışmaların hız kazanması bekleniyor. Uzmanlar, Android kararının DMA uygulamalarını güçlendireceğini öngörüyor.
