Recep ERÇİN
Türkiye’de Mayıs 2023’ten bu yana uygulanan sıkı para politikası temelli dezenflasyon programının meyvelerini vermeye başlaması ile birlikte iş dünyasından, yeni dönemde hangi yönde politikalar uygulanması gerektiğine ilişkin öneriler de gelmeye başladı.
MÜSİAD Genel Başkanı Burhan Özdemir, jeopolitik gelişmeler nedeniyle gecikmeler yaşansa da mevcut sıkı para politikasının işlevini başarıyla yerine getirerek makro istikrarı sağladığını ifade etti. Bundan sonra yeni bir yaklaşımın devreye alınmasının zamanının geldiğini vurgulayan Özdemir, “Fakat bu daha önceki dönemlerde olduğu gibi bir düşük faiz, genişlemeci para politikası olmamalı. Bu kez 2021’de yaşadığımızdan daha ağır bir kapasite büyümesi sorunu ile karşı karşıya kalırız. Sanayinin merkezde olduğu bir politikaya geçmeliyiz” ifadelerini kullandı.
Devletin koordinasyonu şart
Sanayinin merkezde olacağı bu politika konusunda bir çerçeve de çizen MÜSİAD Genel Başkanı Özdemir, düzenlediği sohbet toplantısında şunları aktardı: “Ucuz krediye, yaygın sübvansiyona, korumacı duvarlara yönelik bir sanayi politikasını terk etmeliyiz diye düşünüyorum. Daha önce devletin piyasaya müdahale etmediği makro dengeleri gözettiği bir politikayı savunan Dünya Bankası bile ‘Kalkınma için Sanayi Politikası: 21. Yüzyılda Yaklaşımlar’ adlı raporunda sektörlerin gelişiminin tek başına piyasaya bırakılamayacağını dile getiriyor. Bir paradigma değişimi var. Özel sektörün kendi başına piyasayı optimal seviyeye taşıması mümkün değil. Ben bir tesis kuruyorum, bana göre optimal ama buna ülkede ihtiyaç var mı? Buradan hareketle, bu strateji üzerinden hangi sektörün uygun faizle krediye ihtiyacı var veya hangisine verseniz atıl kapasite oluşturacak bu düşünülmeli. Devletin koordinasyonunda sanayi politikalarını merkeze oturttuğumuz bir politika gerekiyor.”
“Yaşayan sanayi envanteri” geliyor
Tam bu noktada Türkiye’nin bir “yaşayan sanayi envanterine” ihtiyaç duyduğunu kaydeden MÜSİAD Genel Başkanı Özdemir, MÜSİAD olarak 18 OSB ile yapacakları çalışma sonucunda bir envanter çıkaracaklarını, bu sayede atıl kapasiteyi tespit edeceklerini açıkladı. Sıkı para politikası döneminde gelir dağılımında bir bozulma yaşandığını bundan sanayicinin de hanehalkının da şikayetçi olduğunu ifade eden Özdemir, “Buradan çıkış stratejisini konuşmak gerektiğini ve paradigma değişimi gerektiğini düşünüyoruz.
Günümüz dünyasında ülkemizin sanayi altyapısını da dikkate alırsak problemlerimizi tek başına para politikasının çözme ihtimali yok. Para politikası hedef değil, araçtır. Ekonomiyi büyütme programı değildir. Para politikasının içine sanayi politikasını, beklentileri ve kök sebepleri entegre etmezseniz; faiz indir, kaldır olur. Bu program birçok testten geçti ve başarılı oldu. Bundan sonra milimetrik enflasyon oranlarına takılmamamız lazım. Bizim takılmamız gereken yer kurulu büyük bir atıl sanayi kapasitesi var” diye konuştu.
Staj ve meslek eğitiminde yeni yaklaşım gerekli
MÜSİAD Genel Başkanı Özdemir, 12 yıllık kesintisiz eğitime karşı olduklarını açıkladıklarında tepkiyle karşılandığını ancak görüşün somut bir gerçekliğe dayandığını dile getirdi. Özdemir, şunları söyledi: “Her yıl 1 milyon lise mezunumuz var. Örgün öğretime kayıt yaptıran üniversite öğrencisi sayısı 850 bin civarında yani bunun yüzde 80- 85’i.
Almanya’da, İsviçre’de ve İngiltere’de eğitim bakanları ile görüştük.. İngiltere ki artık eskisi kadar endüstriyel bir ülke olmadığı halde bu oran yüzde 55’e geldiği için çıraklık modeline benzer bir model oluşturulmuş. Üniversite mezunu çocukların sadece yüzde 34’ü alanında iş bulabiliyor. İstihdam verilerinde yüzde 65’i iş buluyor diye görünüyor ama matematik mezunu markette kasiyer, kimyager güvenlik personeli... Üniversiteye gitme demek de yanlış. Biz bir şekilde meslek eğitimini ön plana çıkarmalıyız. Bir anket açtık; 81 ilde binden fazla firma yanıt verdi.
Böylece 8 bin küsur meslek lisesi mezunu çocuğa 2 yıllık iş garantisi programı açıkladık. İlk yıl 5, ikinci yıl 5 olmak üzere toplam 10 bin meslek lisesi öğrencisine iş garantisi vereceğiz. Meslek yüksekokullarının da meslek liseleri ile birlikte hareket ediyor olması lazım. Staj konusunda İngiltere, yıllık 3 milyon sterlin maaş ödeyen şirketlerin katılımı zorunlu olan bir havuza binde 5 pay alıyor. Stajyer çocukların ücretlerini buradan ödüyor. Stajyer seçme özgürlüğü de tanımıyor. Bizde devlet asgari ücretin 3’te biri gibi bir tutarı cebinden harcıyor ama kimseyi memnun edemiyor.”
Uluslararası yatırım atağı
Uluslararası yatırım bankası JP Morgan ile sanayi işletmelerini bir araya getirdiklerini kaydeden MÜSİAD Genel Başkanı Özdemir, bu sayede çeşitli sektörlerden 4 firmanın teminat ve finansman sağladığını bildirdi. Bu yöndeki çalışmaları sürdüreceklerini anlatan Özdemir, 27 Kasım’da HSBC ile benzer etkinlik yapacaklarını, reel sektörü alıp önce İngiltere, ardından Singapur veya Hong Kong’a gideceklerini ifade etti. Asya’daki finansal olanaklara dokunmak istediklerini belirten Özdemir, ayrıca Suudi Arabistan varlık fonu PIF ile de görüşeceklerini açıkladı.
Evlenen ve çocuk sahibi olan çalışana prim verdi
MÜSİAD’ın “Değer temelli kalkınma vizyon belgesi”ne dikkat çeken Burhan Özdemir, “MÜSİAD ülkemizin açık ara en büyük iş dünyası sivil toplum kuruluşu; 14 bin üyeyi geçti. Bünyesinde 60 bin şirket var. Milli gelirin yüzde 35’ine yakınını yapıyor. İlk 500 de 200’e yakın şirket var. En yaygın yurt dışı yapılanmasına sahip organizasyon olarak da öne çıkıyoruz” dedi. MÜSİAD olarak üye işletmelerde çalışanlara yönelik hayata geçirdikleri projeden söz eden Özdemir, “Evlenenlere ve çocuk sahibi olanlara prim uygulaması başlattık” dedi.
İşletmelere faizsiz nefes desteği
İşletmelere katılım finansmanı kapsamında destek olmak için Ziraat Katılım ve Kredi Garanti Fonu ile bir katılım fonu oluşturduklarını anlatan MÜSİAD Genel Başkanı Özdemir, “Garantili tutar 15 milyar TL olmak üzere toplam 19 milyar TL katılım esaslı finansman olanağı sağlandı ve mayıs ayı itibarıyla bu tamamlandı. Katılım esaslı bir nefes kredisi gibi oldu” diye konuştu.
