New York'un ilk Müslüman Belediye Başkanı Zohran Mamdani, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun eylül ayında kente gelmesi halinde tutuklanması ihtimalinin hukuki olarak incelendiğini açıkladı. New York Times’a konuşan Mamdani, Netanyahu hakkında herhangi bir işlem yapılıp yapılamayacağı konusunda hukukçular ve ilgili makamlarla “aktif görüşmeler” yürüttüklerini söyledi.
Mamdani, izleyecekleri yolu şu sözlerle anlattı:
“New York’ta yasalar bana ne yapma imkânı veriyorsa onu yapacağız. Ancak bu amaçla kendi yasalarımızı yazmayacağız.”
Netanyahu hükümetinden seçim öncesi bir skandal karar daha: Silahlı sivil işgalcileri “güvenlik ortağı” ilan etti
NETANYAHU’NUN EYLÜLDE NEW YORK’A GELMESİ BEKLENİYOR
Birleşmiş Milletler 81’inci Genel Kurulunun üst düzey genel görüşmeleri, New York’ta 22-28 Eylül tarihleri arasında düzenlenecek. Netanyahu’nun toplantılara katılması beklenirken İsrail Başbakanlığından ziyaret programına ilişkin henüz ayrıntılı bir resmî takvim paylaşılmadı.
Netanyahu’nun New York’a gelmesi, Mamdani’nin seçim kampanyası sırasında verdiği en tartışmalı vaatlerden birini doğrudan sınayacak. Mamdani daha önce belediye başkanı olması halinde Uluslararası Ceza Mahkemesinin Netanyahu hakkındaki kararına uyulması gerektiğini savunmuştu.
NEW YORK POLİSİNDE BELEDİYE BAŞKANININ YETKİSİ NE?
New York Belediye Başkanı, kent polisinin doğrudan operasyonel yöneticisi değil. NYPD’nin başında polis komiseri bulunuyor; ancak komiser belediye başkanı tarafından atanıyor ve polis teşkilatı belediye yönetimine bağlı çalışıyor.
New York Şehir Tüzüğü’ne göre polis teşkilatının idaresi ve personel üzerindeki operasyonel yetki polis komiserinde bulunuyor. Bu nedenle Mamdani’nin NYPD üzerinde önemli siyasi ve idari gücü olsa da tek başına yeni bir tutuklama yetkisi oluşturması mümkün değil.
UCM’NİN NETANYAHU HAKKINDAKİ KARARI SÜRÜYOR
Uluslararası Ceza Mahkemesi, 21 Kasım 2024’te Netanyahu ve dönemin İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında yakalama kararı çıkarmıştı.
Mahkeme, Netanyahu’nun Gazze’de açlığın savaş yöntemi olarak kullanılması, sivillere yönelik saldırılar, cinayet, zulüm ve diğer insanlık dışı eylemlerden cezai sorumluluğu bulunduğuna inanmak için makul gerekçeler olduğu sonucuna varmıştı. Netanyahu, UCM kayıtlarında hâlen “aranıyor” olarak yer alıyor. İsrail ve Netanyahu ise suçlamaları reddediyor ve mahkemenin yetkisini tanımıyor.
TUTUKLAMANIN ÖNÜNDE CİDDİ HUKUKİ ENGELLER VAR
Mamdani’nin açıklaması siyasi açıdan önemli olsa da Netanyahu’nun New York’ta gözaltına alınmasının önünde ciddi hukuki engeller bulunuyor.
ABD, UCM’yi kuran Roma Statüsü’ne taraf değil. Bu nedenle Amerikan makamlarının UCM yakalama kararlarını yerine getirme konusunda anlaşmadan kaynaklanan bir yükümlülüğü bulunmuyor. Dış politika ve yabancı devlet yetkililerinin dokunulmazlığı konuları da yerel yönetimlerden çok federal hükümetin yetki alanına giriyor.
Netanyahu’nun Birleşmiş Milletler toplantısına katılmak amacıyla gelmesi halinde BM Genel Merkezi Anlaşması ile diplomatik ayrıcalık ve dokunulmazlık düzenlemelerinin de devreye girebileceği belirtiliyor. Hukukçular, bu şartlar altında New York yönetiminin tek taraflı tutuklama girişiminin federal hükümet tarafından engellenebileceğini ve uzun bir yargı krizine yol açabileceğini değerlendiriyor.
WASHİNGTON İLE NEW YORK KARŞI KARŞIYA GELEBİLİR
Mamdani’nin UCM kararını uygulamaya çalışması, New York Belediyesi ile Donald Trump yönetimini doğrudan karşı karşıya getirebilir.
Trump yönetimi UCM’nin Netanyahu hakkındaki soruşturmasına sert biçimde karşı çıkıyor. Beyaz Saray, 2025 yılında UCM görevlilerine yaptırım getirmiş; ABD Dışişleri Bakanlığı da mahkemenin İsrail’e yönelik işlemlerini sona erdirmesi için baskıyı artırmıştı.
