Orta Doğu'da 28 Şubat'ta patlak veren savaş, küresel tedarik zincirinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ticaretini durma noktasına getirdi. Bölgedeki lojistik akışın neredeyse tamamen kesintiye uğraması, spot konteyner pazarındaki taşımacılık maliyetlerini hızla tırmandırıyor. Jeopolitik risklerin küresel piyasa beklentilerini sarsmasının yanı sıra, rotaların değişmesiyle tırmanan bunker yakıt maliyetleri ve navlun fiyatları üzerindeki ek ücretler, deniz taşımacılığında ciddi bir bütçe baskısı oluşturuyor.
Ayrıca Kızıldeniz ve çevresindeki güvenlik krizleri sebebiyle gemilerin farklı güzergahlara yönelmesi transit sürelerini ciddi oranda uzattı. Küresel ithalatçılar ise geciken teslimat vadelerini dengeleyebilmek adına sipariş takvimlerini aylar öncesine çekmeye çalışıyor.
DÜNYA KONTEYNER ENDEKSİ ZİRVEYİ GÖRDÜ
Denizcilik sektörünün araştırma ve danışmanlık kurumlarından Drewry tarafından açıklanan Dünya Konteyner Endeksi verileri, yaşanan lojistik krizin boyutunu gözler önüne serdi. Savaş öncesinde, 26 Şubat'ta 40'lık bir konteyner için 1899 dolar seviyesinde olan gösterge fiyat, çatışmaların 100. gününe yaklaşıldığı 4 Haziran itibarıyla 3 bin 433 dolara fırladı.
Savaşın başından bu yana yüzde 80'lik bir artış kaydeden endeks, böylece son bir yılın en yüksek seviyesini test etmiş oldu. Küresel taşımacılık endeksi daha önce 12 Haziran 2025 tarihinde 3 bin 543 doları görmüştü.
KRİTİK TİCARET ROTALARINDA FİYATLAR KATLANDI
Navlun maliyetlerindeki bu tarihi yükselişte, özellikle Asya-Avrupa ve Transpasifik hatlarındaki navlun ücretlerinin fırlaması ile Hürmüz Boğazı'ndaki sıkışma nedeniyle küresel gemi kapasitesinin daralması ana etken oldu. Rotaya göre fiyat değişimleri şu şekilde gerçekleşti:
Şangay - New York Hattı: Savaşın başlangıcından bu yana spot navlun fiyatı yüzde 98 oranında rekor bir artış göstererek 5 bin 505 dolara ulaştı.
Şangay - Los Angeles Rotası: Amerika'nın batı yakasına yönelik taşımacılık maliyetleri bu süreçte yüzde 108 yükselerek 4 bin 565 dolar seviyesine çıktı.
ERKEN REZERVASYONLAR VE DÜNYA KUPASI YOĞUNLUĞU BASKIYI ARTIRIYOR
Hürmüz Boğazı'nda yaşanan fiziki aksaklıkların ötesinde, küresel ticaret aktörlerinin ABD tarafından temmuz ayında yürürlüğe konulması beklenen yeni gümrük tarifelerinden kaçınmak istemesi piyasayı hareketlendirdi. Şirketlerin sevkiyat rezervasyonlarını öne çekmesi ve Kuzey Amerika'da düzenlenecek olan 2026 FIFA Dünya Kupası organizasyonuna yönelik ek kargo talepleri, fiyatlardaki yukarı yönlü trendi besleyen diğer önemli unsurlar oldu.
Avrupa ayağında ise Şangay - Rotterdam hattındaki spot konteyner fiyatı, savaşın ardından yüzde 71'lik bir artışla 3 bin 579 dolara tırmandı. Bu rotada 1 Temmuz tarihi itibarıyla devreye alınacak yeni bunker yakıt fiyat ayarlamalarından etkilenmek istemeyen ithalatçıların lojistik operasyonlarını haziran ayına yığması da fiyat artış grafiğini doğrudan tetikledi.
