Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nün destekleriyle MSGSÜ Fındıklı Yerleşkesi Sedad Hakkı Eldem Oditoryumu'nda "Büyük Buluşma İstanbul" zirvesi gerçekleştirildi. Sunum ve genel moderatörlüğünü Prof. Dr. Nermin Özcan Özer’in, oturum moderatörlüğünü ise Prof. Dr. İsa Eliri'nin üstlendiği program, 22 Haziran'da vefat eden Türk heykel sanatının duayen ismi Burhan Alkar'ın anılmasıyla başladı. Zirvede, plastik sanatlar alanındaki telif hakları sorunları ele alınırken, eserlerin ömrü boyunca korunmasını ve takibini amaçlayan blockchain tabanlı "Dijital Rozetleme" projesinin detayları paylaşıldı.
‘KAYIT ALTINA ALINMAYAN ESER KORUNAMAZ’
Zirvenin açılış konuşmasını yapan GESAM Başkanı Prof. Dr. İsa Eliri, geleneksel telif anlayışının dijitalleşme ve yapay zeka çağında yetersiz kaldığını vurguladı. GESAM Uluslararası İlişkiler Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ayşe Derya Kahraman ve öğrencilerinin de teknik destek verdiği projeye dair konuşan Eliri, "Kayıt altına alınmayan eser korunamaz, takip edilmeyen hak savunulamaz" düsturuyla hareket ettiklerini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Sanatçının hakkı ilk imza ile bitmez; eserin ömrü boyunca devam eder. Lisanslama ve yeniden satıştan pay alma hakkı, Türkiye'de artık sürdürülebilir bir sistemle takip edilecek. Bu proje, sanat piyasasında şeffaf, değiştirilemez ve güvenilir bir dolaşım sağlayacak."
Prof. Dr. İsa Eliri ayrıca telif sisteminin özellikle müzik sektöründe etkin şekilde işlediğini; buna karşın plastik sanatlar alanında benzer uygulamaların yeterince hayata geçirilemediğini de sözlerine ekledi.
‘KORSAN HIRSIZLIKTIR’
Etkinliğin ilk oturumunda Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi Hâkimi Fatma Sonan Dolunay, Prof. Dr. Aydın Ayan ve Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği (UPSD) Başkanı Denizhan Özer konuşmacı olarak yer aldı. Hâkim Fatma Sonan Dolunay, telif ihlallerine ilişkin yargısal yaklaşımını "Korsan, benim gözümde hırsızlıkla eşdeğerdir. Fikri çalmakla eşyayı çalmak aynı şeydir" sözleriyle nitelendirdi.
Dolunay, dijital bandrol ve toplu hak yönetiminin yargı süreçlerini rahatlatacağını belirtti. MSGSÜ Resim Heykel Bölümü Eski Başkanı Prof. Dr. Aydın Ayan ise sanat eserlerinin fiziksel korunmasındaki zafiyetleri, Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun kesilip pinpon masası yapılan panosu örneğiyle somutlaştırarak, yasaların ancak uygulama ve toplumsal duyarlılıkla anlam kazanacağını ifade etti. UPSD Başkanı Denizhan Özer ise sanatçıların kendi haklarını arama konusundaki ilgisizliğini eleştirerek, intihal yapanların ödüllendirildiği bir süreçten geçildiğini sitemle dile getirdi.
‘MİLLİ TELİF HAMLESİ ŞART’
Zirvenin ilerleyen bölümlerinde Telif Hakları Derneği Başkanı Cafer Vayni ve diğer uzman katılımcılar, sorunun sadece mevzuat değil, sermaye grupları ile eser sahipleri arasındaki güç dengesi olduğunu vurguladı. Savcı Asım Ekren, korsan tüketimin kaynağının tüketici olduğunu belirterek, "Tüketici yasaya aykırı ürünü almazsa kimse bu işe tevessül etmez" dedi.
Yaklaşık elli yıldır sanat ortamında bulunan sanatçı ve galerici Doğan Paksoy; sanat yayıncılığı, galericilik ve koleksiyonerlik alanındaki deneyimlerini paylaşarak Türkiye'de yeniden satıştan pay alma hakkının 1958'den beri uygulamada yok sayıldığını hatırlattı ve GESAM'ın bu girişiminin sektörel bir milat olduğunu belirtti. Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Emin Kahraman da sanat eserlerinin korunması ve yeniden satıştan doğan haklar konusunda görüşlerini aktardı.
KATILIM BELGELERİ VE ÖDÜL TAKDİMİ
İzleyiciler arasında Müzikolog Dr. Alp Özeren, Cadence Boya Direktörü Jale Denizaltı, ressam Kadir Uz ve ressam Gülsün Erbil'in de yer aldığı programın sonunda katılımcıların soruları cevaplandırıldı. Ardından katılım belgeleri ve ödül takdim töreni gerçekleştirildi. Prof. Dr. Nermin Özcan Özer'in törende yaptığı değerlendirmelerin ardından, konuşmacılara ve katılımcılara belgelerinin takdim edilmesi ve toplu fotoğraf çekimiyle etkinlik sona erdi.
