Avrupa’yı etkisi altına alan olağanüstü sıcak hava dalgası, kıtanın batısından merkezine doğru birçok ülkede günlük yaşamı zorlaştırdı. Fransa tarihinin en sıcak günlerinden birini yaşarken, İngiltere haziran ayı için rekor sıcaklık kaydetti; İspanya’da ise 1950’den bu yana ölçülen en yüksek günlük ortalama sıcaklıklara ulaşıldı.
Uzmanlara göre tablo, sıradan bir yaz sıcaklığının ötesine geçmiş durumda. Sıcak hava dalgasının yaz mevsiminin en sıcak dönemi sayılan temmuz ortası-sonu aralığından haftalar önce başlaması ve rekor seviyelere ulaşması, iklim değişikliğinin Avrupa üzerindeki etkisini yeniden gündeme taşıdı.
REKOR SICAKLIKLAR GÜNLÜK YAŞAMI ETKİLEDİ
Batı Avrupa’da milyonlarca kişi 40 derecenin üzerindeki sıcaklıklarla mücadele ediyor. Paris’te termometreler 41 dereceye yaklaşırken, Fransa’nın yarısından fazlasında en yüksek seviye olan kırmızı sıcaklık alarmı devreye alındı. Ülkenin batısında on binlerce hanede elektrik kesintileri yaşanırken, Louvre Müzesi ve Eyfel Kulesi gibi simge yapılar aşırı sıcak nedeniyle normalden erken kapatıldı.
Fransa’da ulusal sıcaklık göstergesi çarşamba günü 30 dereceye ulaşarak 1947’den bu yana kaydedilen en yüksek değeri gördü. Salı günü 147 yerleşim yerinde haziran ayı sıcaklık rekoru kırıldı; 41 meteoroloji istasyonunda sıcaklık 43 derecenin üzerine çıktı. Bazı nehirlerde su sıcaklığının nükleer santrallerin güvenli soğutma süreçlerini zorlayacak seviyelere yaklaştığı bildirildi.
İspanya’da birçok bölgede sıcaklıklar 45 derecenin üzerine çıkarken, bazı noktalarda geceleri dahi termometreler 30 derecenin altına inmedi. İngiltere’nin Gosport kentinde 36,1 dereceyle haziran ayı sıcaklık rekoru kırıldı. İtalya’nın kuzey ve orta kesimlerinde kırmızı alarm uygulanırken; Almanya, Hollanda ve Belçika’da sıcaklıkların hafta sonuna doğru zirve yapması bekleniyor.
ISI KUBBESİ VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ETKİSİ
Bilim insanları sıcak hava dalgasının temelinde, yüksek basınç sistemlerinin bir bölge üzerinde uzun süre sabit kalmasının bulunduğunu belirtiyor. “Omega blokajı” olarak adlandırılan bu atmosfer düzeninde sıcak hava yere yakın tabakalarda sıkışıyor, bulut oluşumu azalıyor ve güneş ışınları zemini daha fazla ısıtıyor. Bu koşullar kamuoyunda “ısı kubbesi” olarak bilinen etkiyi oluşturuyor.
Uzmanlara göre insan kaynaklı sera gazı emisyonları, bu tür sistemlerin daha sık ve daha şiddetli sonuçlar doğurmasına zemin hazırlıyor. Avrupa’nın dünyanın en hızlı ısınan kıtası olması da riski artırıyor. Kopernik İklim Değişikliği Servisi verilerine göre küresel sıcaklık artışı sanayi öncesi döneme kıyasla yaklaşık 1,4 dereceyken, Avrupa’da bu artış yaklaşık 2,4 dereceye ulaşmış durumda.
Avrupa, 1950-1999 yılları arasındaki 50 yıllık dönemde 5 büyük sıcak hava dalgası yaşarken, 2000-2021 döneminde bu sayı 18’e çıktı. 2022, 2023 ve 2025’teki aşırı sıcaklıklar da eklendiğinde kıta, son 25 yılda 20’den fazla şiddetli sıcak hava dalgasıyla karşı karşıya kaldı.
Sıcakların El Nino’dan kaynaklanıp kaynaklanmadığı da tartışılıyor. Dünya Meteoroloji Örgütü, 2026 yazında El Nino gelişme olasılığını yüksek görse de uzmanlar Avrupa’daki mevcut dalganın doğrudan El Nino ile açıklanamayacağını vurguluyor. İklim bilimci Sarah Perkins-Kirkpatrick, bu tabloyu “klasik bir jet akımı blokajı” olarak nitelendirirken, uzun vadeli küresel ısınmanın mekanizmayı güçlendirdiğini ifade ediyor.
TÜRKİYE’YE UZANIR MI?
Mevcut tahminlere göre sıcak hava dalgasının Türkiye’ye de uzanma ihtimali bulunuyor. Ancak şu aşamada Fransa’daki 44-45 derece seviyesindeki rekor değerlerin Türkiye genelinde aynı biçimde görüleceğine işaret eden bir tahmin yok. Türkiye’nin ne ölçüde etkileneceği, yüksek basınç sisteminin önümüzdeki günlerde doğuya ne kadar genişleyeceğine bağlı olacak.
HANGİ BÖLGELER ETKİLENEBİLİR?
Sistemin Balkanlar ve Doğu Avrupa’ya doğru ilerlemesi halinde Trakya ve Marmara’da sıcaklıkların belirgin şekilde artabileceği, Ege ve Akdeniz’de mevsim normallerinin üzerindeki değerlerin daha da yükselebileceği belirtiliyor. İç Anadolu’nun batısında da sıcak havanın etkisini artırması olası görülüyor.
Haber Kaynağı : 12punto
