Türkiye'de devlet kurumlarına olan güven duygusunun her geçen gün zayıflaması, vatandaşların kendi içerisinde yarattığı 'süper kahramanlara' inanması yönetimsel bir felaket senaryosu olarak karşımıza çıkıyor. Depremde çadır satan Kızılay'a olan öfkesini, o dönem güvendiği bir alternatif olan AHBAP'a bağışladığı yardımlarla dindiren vatandaşlar; bugünlerde Haluk Levent soruşturmasının içeriğiyle birlikte toplumsal bir hayal kırıklığı yaşıyor. Haluk Levent hakkında ortaya atılan iddiaların oldukça ciddi iddialar olduğu bir gerçek. Ancak asıl sorulması gereken sorulardan bir tanesi de, "41 milyar liralık bağış sözünü kimler tutmadı?"
15 Şubat 2023'te 213 televizyon, 562 radyodan canlı yayınlanan ve depremzedelere yardım etmek ve kenti yeniden ayağa kaldırmak için düzenlenen "Türkiye Tek Yürek" bağış kampanyasında tam 115 milyar liralık bağış sözü verilmişti.
Vatandaşlar, kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum örgütleri, iş adamları, müteahhitler gibi toplumun tüm kesiminden gelen bağış vaadi, depremde yıkılan şehirlerimizin onarımı için büyük bir fırsat olarak görülmüştü.
5 Temmuz 2023'de dönemin AK Parti Grup Başkanı Mehmet Muş, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda yaptığı sunumda taahhüt edilen 115 milyar liranın sadece 85,2 milyar lirasının hesaplara yatırıldığını açıklamıştı.
‘BÜTÇEDE DE , EKONOMİNİN TEPESİNDE DE YANIT BULMADI’
Deprem bağışı demişken, hatırlatmakta fayda var. Türkiye'nin yıllardır tatmin edici bir şekilde cevaplanamayan diğer sorularından birisi de kuşkusuz ki deprem vergileri. Muhalefetin deprem vergilerinin akıbetini sormaları üzerine dönemin AK Partili bürokratları şöyle yanıt vermişti;
Deprem vergileri nereye gitti sorusuna dönemim ve her deprem döneminin (tesadüfi denk geliş) ekonomi bakanı Mehmet Şimşek’in yanıtı şu oldu: "Diyorsunuz ki bu çerçevede 44 milyar liralık vergi topladınız, nereye gitti. Sadece bir yıllık vatandaşın sağlığı için yaptığımız harcama 44 milyar lira. Bu, duble yollara gidiyor, demiryollarına, havayollarına, çiftçimize, eğitime gidiyor
2020 yılında dönemin AK Parti Grup Başkanvekili Naci Bostancı ise aynı soruya şöyle yanıt vermişti:
Bütçede paralar toplanır, ihtiyaca göre harcanır. Dolayısıyla deprem vergileri adı altında bunlar toplanacak ve depreme gönderilecek gibi bir düzenleme söz konusu değildir. Zaten bu, bütçenin mantığına aykırıdır.
KANUN TEKLİFİ VERİLDİ AMA SONUÇ "MALUMUN İLANI"
Canlı yayında adeta iş adamları ve müteahhitlerin "şovuna" dönüşen bağış taahhütleri ile gerçekleşen bağış miktarı arasındaki uçurumun, yaklaşık 41 milyar liralık tutulmayan sözün ortaya çıkmasının ardından 22 Şubat 2024 tarihinde CHP Grup Başkanlığı tarafından Meclis'e "Radyo ve Televizyon yayınları aracılığıyla verilen bağış taahhütlerinin bağlayıcı olması" amacıyla bir kanun teklifi verilmişti.
Ancak bu kanun teklifi, "malumunuz" partilerce kabul edilmemişti. Türkiye bugün, taahhüt edilen ancak bağışlanmayan 41 milyar liranın kimler tarafından ödenmediği, kimlerin 41 milyar liralık şov yaptığını; kampanyanın üzerinden 45 ay geçmesine rağmen hala bilmiyor.
Vatandaşın duygularını istismar eden, canlı yayında şirketlerinin veya kendi isimlerinin reklamını yapıp toplumsal acıdan rant elde eden bu isimleri bilen tek kurum AFAD...
ŞİRKETLERİ 'SİYASİ İRADE" Mİ DEŞİFRE ETMİYOR?
10 Temmuz 2023 tarihinde Fatih Altaylı'nın bir köşe yazısında bahsettiği AK Parti'ye çok yakın bir müteahhit dediği isimle aralarında geçen konuşmasında, AFAD'ın bu konuda bir sorumluluk almaktan kaçındığı ortaya çıkmıştı. Altaylı'nın "AK Parti'ye çok yakın bir müteahhit" olarak bahsettiği isim "Deprem Yüzsüzleri"nin, o gün bağış sözü veren herkesi töhmet altında bıraktığını söylemişti. O müteahhit, aynı zamanda AFAD'la arasında geçen konuşmayı da şöyle anlatmıştı:
Paralar ödenmedi lafları çıkınca AFAD’ı aradım. ‘Lütfen ödemeyenleri açıklayın. Hepimiz töhmet altında kalıyoruz’ dedim. ‘Açıklayamam’ dedi. Niye diye sordum. ‘Siyasi irade lazım. Siyasi irade talimat versin hemen açıklayayım’ dedi.
En azından söz verdiği miktarları ödeyenleri açıklayın o zaman dedim. Güldü. Onu da yapamayacağını anladım. O zaman şimdi Acun Ilıcalı’ya söylüyorum. O gece kendini ortaya attı. O zaman o da düşsün bu ödenmeyen paraların peşine. O açıklasın kim ödedi kim ödemedi… Kim şu şerefsizler herkes öğrensin.”
"İFŞA EDİLECEK" DENMİŞTİ, BİR DAHA HİÇ KONUŞULMADI
CNN Türk'ün 18 Mart 2023 tarihli haberinde, "AFAD yetkilileri, yardım kampanyasına katılma sözü veren ve şu ana kadar ödeme yapmayanlarla iletişime geçtiklerini belirterek, “Bağış-yardım konusu isteğe bağlı, bir zorunluluk söz konusu değil. Söz verip sonradan bu sözünü yerine getirmeyenlerle ilgili etik ve ahlaki bir durum ortaya çıkıyor” dedi. AFAD’ın ilerleyen süreçte ödeme yapan kurum ve kuruluşların listesini yayınlayacağı, böylece söz verip ödeme yapmayanların “ifşa” edileceği belirtildi." denmişti. Ancak bu haberin aksine o ifşa listesi hiçbir zaman yayımlanmadı.
KİM NE KADAR TAAHHÜT ETMİŞTİ?
O gün televizyonlara bağlanarak yardım yaptığını açıklayan kurum ve kuruluşların ilk 50'si şunlardı:
Zirve Holding, Turkuvaz Medya grubu adına 700 milyon TL
Turkcell: 3,5 milyar TL
Türk Telekom: 2 milyar TL
Borsa İstanbul: 2 milyar TL
Baykar Teknoloji: 2 milyar TL
Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik: 2 milyar TL
Cengiz Holding: 3 milyar TL
Kalyon Holding: 950 milyon TL
Doğuş Holding: AFAD ve Kızılay'a 500 milyon TL
Cihan Kamer/Atasay Kuyumculuk: 300 milyon TL
Abdülkadir Akgül/Teskom: 200 milyon TL
Ebru Özdemir/LİMAK Holding: 100 milyon TL
Çağlayan Çetin/Trendyol: 100 milyon TL
Nadir Ekin/BOTAŞ: 100 milyon TL
Demirören Holding Yönetim Kurulu Başkanı Yıldırım Demirören: 50 milyon TL
Ahlatçı Holding: 100 milyon TL
Boyner Grup: 50 milyon TL
Ali Kibar/Kibar Holding: 50 milyon TL
MESA Holding: 48 milyon TL
Mehmet Torun/Torunlar Grup: 40 milyon TL
Cantürk Alagöz/Alagöz Holding: 30 milyon TL
Zorlu Holding: 30 milyon TL
Bilal Sağır/Akzir: 30 milyon TL
Zafer Benli/Kömür İşletmesi: 25 milyon TL
Avrupa Konutları-Artaş Grubu 20 milyon TL
MET-GÜN İnşaat: 20 milyon TL
Özdilek Holding: 20 milyon lira
Harun Ersöz/Torku: 15 milyon TL
Filli Boya: 10 milyon 250 bin lira
Eti Gıda: 10 milyon TL
Haluk Görgün/ASELSAN: 10 milyon TL
Özen Kuzu/Kuzu Grup: 10 milyon TL
DAP Yapı: 10 milyon TL
Ölmez Madencilik:10 milyon TL
Çetinkaya Mağazaları :10 milyon TL
Sinan Öncel/Birleşmiş Markalar Derneği: 7 milyon TL
Bülent Sabuncu/KOTON: 5 milyon TL
Mehmet Can/Can Holding 5 milyon TL
Erdem Çenesiz/Ece Holding :5 milyon TL
Maher Holding 3 milyon TL
Tavuk Dünyası: 3 milyon TL
GCM Yatırım 2 milyon TL
Adem Çetmen/Bambi Yatak: 1 milyon TL
Hasan Akçakayalıoğlu/Demirkırgız İnternational Bankası: 1 milyon TL
YENİÇAĞ olarak soruyoruz;
- Türkiye Tek Yürek kampanyasında bağış sözü vererek taahhütlerini yerine getirmeyen ve canlı yayında kendi reklamlarını yapanlar kimler?
- Kim ne kadar ödeme yaptı, kim hiç ödeme yapmadı?
- Tahsil edilmeyen bağışlar için hukuki yol izlendi mi?
- Bu isimler veya şirketler neden yayımlanmıyor?
