CHP Kırklareli Milletvekili Fahri Özkan, Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından açıklanan 2026 yılı buğday ve arpa alım fiyatlarının çiftçilerin, üreticilerin üretim maliyetlerinin çok çok altında olmasını Meclis gündemine getirdi.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yanıtlanması talebiyle verdiği soru önergesinde Özkan “TMO tarafından 2026 yılı için makarnalık buğday ve ekmeklik buğday alım fiyatını 16 bin 500 TL/Ton, arpa fiyatının ise 12 bin 750 TL/Ton olarak açıklanmıştır. Ayrıca destekleme primi olarak da ton başına 3.014 lira verileceği, böylece desteklerle birlikte çiftçinin eline buğdayda ton başına 19 bin 514 TL, arpada ise yine ton başına 15bin 750 TL geçecek” dedi.
“Açıklanan fiyatlar üretim maliyetlerinin altında”
Açıklanan fiyatların üretim maliyetlerinin altında olduğunu, çiftçinin zarar ettiğini ve önümüzdeki süreçte artan üretim maliyetleri nedeniyle çiftçilerin ekip biçmekten vaz geçmek zorunda kalacaklarını belirten Özkan, “Geçen yıla göre buğdayda ki fiyat artış oranı yüzde 22 arpadaki fiyat artış oranı yüzde 15 civarında olduğunu, TÜİK’in 2026 yılı mart ayı tarımsal girdi verilerine göre; gübrede yıllık artış yüzde 48.33, mazotta ise artış oranı yüzde 34.24 olmasına rağmen, alım fiyatı belirlenirken mazot ve gübrede ki fiyat artışlarının göz önüne alınmamasının nedeni nedir? Çiftçilerin bu şekilde üretim yapması mümkün müdür?” sorularını sordu.
“Nisan ve mayıs aylarındaki enflasyon artışı neden göz önüne alınmadı?
“Alım fiyatları belirlenirken 2026 nisan ve mayıs aylarındaki enflasyon artışı, İran- Amerika savaşının getirdiği olağanüstü maliyetler göz önüne alınmış mıdır? Alınmadı ise nedeni nedir? Makarnalık buğdayın daha yüksek fiyattan alınması gerekirken geçen sene olduğu gibi ekmeklik ve makarnalık buğday aynı fiyattan alınmasının nedeni nedir?” sorularını soran Özkan, daha önce Tarım Orman Bakanlığının yaptığı açıklamalarda üretim maliyetleri, TÜFE, girdi maliyetleri dikkate alınarak fiyat belirleneceği söylenmesine rağmen, TÜİK’in Nisan 2026’da açıkladığı yüzde 32.37 TÜFE oranının, alım fiyatının belirlenmesinde dikkate alınmadığına işaret etti.
Özkan ayrıca şu soruları sordu; “Açıklanan alım fiyatının TÜFE enflasyon verileriyle uyumlu olmamasının nedeni nedir? diye soran Özkan, Yıllar itibariyle 2024-ve 2025 yıllarında yurt dışından ithal edilen buğday ve arpa miktarı ne kadardır? Yapılan bu ithalatlar için 2024 ve 2025 yıllarında ne kadar döviz kadar ödenmiştir? “
“Çiftçilerin hesaplamalarda kafası karıştı”
Çiftçilerin hesaplamalarda kafasının karıştığını belirten Özkan, “Çiftçilere ödenecek destekleme primi ton başına mı, dekar başına mı ödenecektir? Bakanlık olarak açıklandığı üzere, üretim yapan her çiftçiye 3.014 lira destekleme primi ödenecek midir? Ödenmeyecek ise nedeni nedir? 2026 yılında tüm ürünler için belirlenen temel destek fiyatı ne kadardır? Bununla birlikte planlama kapsamında ürünler arasında olan buğday ve arpanın değerleme katsayısı ve buna ilave olarak ödenecek planlı üretim desteği kaç liradır?” sorularını sordu.
Açıklamalarda her çiftçinin destekleme primi alacağı gibi bir algının olduğunu oysa bu primi almanın şartlarının açıklanmadığını belirten Özkan, “Çiftçilerin destekleme primi alabilmesi için sertifikalı tohum kullanması ve bunu faturalandırması gerektiğinden bu şartlardan birisini yerine getiremeyen çiftçilerin destekleme primi alması mümkün olacak mıdır” sorusunu da sordu.
“Destekleme primi tutarını her çiftçi alamayacak”
Özkan, açıklanan 3 bin 014 liralık destekleme primi tutarını her çiftçinin almasının mümkün görünmediğini vurgulayarak şunmarı söyledi; “Hesaplanan rakamlara göre, buğday ve arpa planlama kapsamında ürünlerden olduğu için 310 lira ile 1.3 olan katsayı ilave edildiğinde çiftçiye buğday ve arpa için dekar başına ödenecek ücret ise 403 lira, ilaveten planlı üretim desteği olan 403 lira da eklendiğinde destekleme rakamı 806 liraya, tüm çiftçilerin sertifikalı tohum kullanıp bunu da faturalandırırsa alacağı fark olan 173 lira 63 kuruş da ilave edildiğinde alacağı bir çiftçinin destek toplamda 979 lira 60 kuruş olarak hesaplanmaktadır. 3.014 lira olarak açıklanan destekleme primi ile aradaki 2.035 liralık farkın nedeni nedir? diye sordu.
“Sisteme kayıtlı bir çiftçinin 3.014 lira destek primi alması için hangi işlemleri yerine getirmesi gerekmektedir” diye soran Özkan, 2025 yılında destekleme primi olarak açıklanan 2.520 TL destek ödemesinden yararlanan çiftçi sayısını sordu.
