İşte Av. Özer Alişan Ekren'in kaleme aldığı o yazı;
Türkiye Futbol Federasyonu Başkanı İbrahim Hacıosmanoğlu’nun eğitim durumuna ilişkin soruya verdiği cevap sonrasında, haber sitelerinde, sosyal medya paylaşımlarında ve spor yorumlarında, 7405 sayılı Kanundaki lise mezuniyeti şartından hareketle ilkokul mezunu bir kişinin Türkiye Futbol Federasyonu Başkanı olamayacağı yönünde değerlendirmeler yapıldı. Yazımızda, Türkiye Futbol Federasyonu Başkanı olmak için yürürlükteki mevzuatta hangi şartların arandığını değerlendireceğiz.
Meseleyi hukuki yönüyle kısaca ifade etmek gerekirse, diploma tartışmasında gözden kaçırılan nokta 7405 sayılı Kanunun TFF bakımından bütün hükümleriyle uygulanmadığıdır. Kanunun bazı hükümleri TFF için uygulanırken, bazı hükümleri kuruluş kanunu bulunan federasyonlar bakımından kapsam dışında bırakılmıştır. Bu ayrım yapılmadan, 34. maddede yer alan lise mezuniyeti şartı üzerinden TFF Başkanlığı hakkında doğru bir sonuca ulaşılamayacaktır.
7405 sayılı Kanunun 34. maddesinin TFF hakkında uygulanacak hükümler arasında yer alıp almadığı incelenmelidir. Kanunun 1. maddesinin ikinci fıkrasında, kuruluş kanunu bulunan spor federasyonları bakımından uygulanacak maddeler 3 ila 20. maddeler, 42. maddenin dördüncü fıkrası ve 47. maddenin beşinci fıkrası ile sınırlı tutulmuştur. Federasyon başkanı ile yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyelerinde aranacak şartları düzenleyen 34. madde bu maddeler arasında bulunmadığından, TFF gibi özel kuruluş kanununa sahip spor federasyonlarında başkan adaylığı şartları 5894 sayılı Kanunun işaret ettiği TFF Statüsü’nün 38. maddesine göre belirlenir. Statüde başkan adayı için yaş, vatandaşlık, hak mahrumiyeti, kesinleşmiş vergi ve sosyal sigorta prim borcu, ceza mahkumiyeti ve kulüp yöneticileri bakımından istifa taahhüdüne ilişkin şartlar sayılmış; lise mezuniyeti, yükseköğrenim mezuniyeti veya belirli bir eğitim seviyesine sahip olma şartına yer verilmemiştir.
Konunun hukuki yönüne biraz daha yakından bakıldığında, 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu spor federasyonlarını, spor dalı ile ilgili faaliyetleri yürütmek üzere kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan, organları seçimle gelen, idari ve mali özerkliğe sahip federasyonlar olarak tanımlamaktadır. Federasyonun görevi, ilgili spor dalını ülke içinde teşkilatlandırmak, geliştirmek, kulüpler ve sporcularla ilgili sportif işleyişi sağlamak ve uluslararası temsili yerine getirmektir.
Spor kulüpleri, kendi sporcuları, üyeleri ve faaliyet alanı içinde hareket eder. Federasyon ise ilgili spor dalının ülke genelindeki işleyişini belirler. Müsabakaların hangi esaslarla yapılacağı, kulüplerin ve sporcuların faaliyetlere hangi şartlarla katılacağı, disiplin ve denetim süreçlerinin nasıl işletileceği, milli ve milletlerarası kurallara uyumun nasıl sağlanacağı federasyonun görev alanına girmektedir. Federasyon başkanlığı, ilgili spor dalının nasıl yönetileceğini, hangi anlayışla temsil edileceğini ve karar alma süreçlerinin nasıl işleyeceğini doğrudan etkileyen bir makamdır.
Kuruluş kanunu bulunan spor federasyonları bakımından güncel mevzuatta karşımıza çıkan örnek Türkiye Futbol Federasyonudur. TFF, 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunla düzenlenmiştir. Kanunun 1. maddesinde TFF; her türlü futbol faaliyetini milli ve milletlerarası kurallara göre yürütmek, teşkilatlandırmak, geliştirmek ve Türkiye’yi futbol konusunda yurt içinde ve yurt dışında temsil etmek üzere kurulmuş, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip ve özerk bir federasyon olarak düzenlenmiştir. 5894 sayılı Kanunun 2. maddesi, TFF Statüsünü Kanunda belirtilen usul ve esaslar ile Kanunun uygulanmasına yönelik diğer hususları düzenleyen, Genel Kurul tarafından kabul edilen futbola ilişkin düzenleme olarak tanımlamıştır. Talimatlar, TFF Statüsüne dayanılarak Yönetim Kurulu tarafından kabul edilen düzenlemelerdir. 5894 sayılı Kanun, TFF’nin teşkilat, görev ve yetkileri, teşkilatın çalışma usul ve esasları, oluşturulacak kurul ve birimler, merkez, yurt içi ve yurt dışı teşkilat birimlerinin görevleri ile Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususların TFF Statüsü ve talimatlarla belirleneceğini düzenlemiştir.
TFF Statüsü’nün 38. maddesinde, başkan adaylığına ilişkin başvuru usulü, teklif şartı, adayda aranacak nitelikler ve seçim usulü birlikte düzenlenmiştir. Maddeye göre başkan adaylığı için Genel Kurul öncesinde TFF Genel Sekreterliğine yazılı başvuru yapılması, TFF üyelerinden yazılı teklif alınması ve Genel Kurul aşamasında delege desteğinin Divan Kuruluna sunulması gerekir.
TFF Statüsü m.38’e göre başkan adayında 25 yaşını doldurmuş ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olma şartı aranır. Adayın, seçim tarihinden önceki beş yıl içinde toplamda iki yıl hak mahrumiyeti cezası almamış olması, temerrüt halinde kesinleşmiş vergi ve sosyal sigorta prim borcunun bulunmaması gerekir.Ceza mahkumiyetleri bakımından ise Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile, kasten işlenen bir suçtan dolayı iki yıldan fazla süreyle hapis cezasına mahkumiyet başkanlığa engel kabul edilmiştir. Aynı şekilde Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkumiyet de başkan adaylığı bakımından engel teşkil etmektedir. Statüde sayılan yüz kızartıcı suçlardan biriyle hüküm giyen kişilerin cezaları ertelenmiş, paraya çevrilmiş veya affa uğramış olsa bile bu mahkumiyet başkanlık için engel sayılmıştır. TFF üyesi olan ve profesyonel futbol liglerinde yer alan kulüplerde başkanlık veya yönetim kurulu üyeliği bulunan kişilerin, TFF Başkanı seçilmeleri halinde bu görevlerinden derhal istifa edeceklerine dair yazılı taahhütname vermeleri de zorunludur.
7405 sayılı Kanunun 34. maddesi, kuruluş kanunu bulunmayan spor federasyonlarında federasyon başkanı ile yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyelerinde aranacak şartları düzenlemiştir. Maddede, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olma ve en az lise mezunu olma şartına yer verilmiş; hak mahrumiyeti, ceza mahkumiyeti, delege desteği ve adaylık ücretine ilişkin koşullar da başkan adaylığı bakımından sayılmıştır.
Netice itibarıyla, TFF bakımından özel kuruluş kanunu olan 5894 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayanılarak kabul edilen TFF Statüsü uygulanmaktadır. TFF Statüsü’nde başkan adaylığı için herhangi bir eğitim durumu veya diploma şartına yer verilmediğinden, Başkanın mezuniyeti mevcut mevzuat yönünden başkanlığa engel bir şart olarak tartışmaya kapalıdır.
