ABD ordusu için çığır açıcı teknolojiler üreten DARPA ile ABD Hava Kuvvetleri (USAF), otonom savaş uçağı konseptinde tarihi bir kilometre taşını geride bıraktı. DARPA'nın VENOM (VISTA Experimental Neutral Defense Operations Master) programı bünyesinde geliştirilen özel bir otonomi kiti, envanterdeki eski nesil bir F-16 platformuna entegre edildi. Uçağın temel uçuş yazılımına dokunulmadan eklenen bu kit, F-16'ya adeta dijital bir pilot kazandırıyor. Sistem yalnızca uçağın uçuş kontrolünü sağlamakla kalmayıp, üzerindeki gelişmiş sensörleri ve karmaşık görev sistemlerini de eş zamanlı olarak yönetebiliyor.
İNSAN GÖZETİMLİ OTONOMİ MODELİ (HUMAN-ON-THE-LOOP)
Test uçuşu sırasında güvenlik prosedürleri gereği kokpitte insan bir pilot hazır bulundu. Kalkış işleminin insan pilot tarafından tamamlanıp güvenli irtifaya ulaşılmasının ardından uçağın tüm sevk ve idaresi yapay zekâya devredildi. Bu testte, her kararın insan onayına sunulduğu klasik "human-in-the-loop" yapısı yerine, yapay zekanın özgürce karar aldığı ancak insanın süreci dışarıdan denetlediği "human-on-the-loop" (insan gözetimli otonomi) modeli uygulandı. Pilot, uçuş boyunca sistemi izleyerek olası bir aksaklık durumunda kontrolü devralmak üzere tetikte bekledi.
GELECEĞİN HAVA HARBİ: İNSANSIZ FİLOLAR VE BVR GÖREVLERİ
Eski F-16'ların bu dönüşüm için seçilmesi, yüksek maliyetli modern uçaklara ihtiyaç duyulmadan devasa hava filolarının otonom hale getirilebileceğini kanıtladı. Sistem sayesinde çok sayıda dönüştürülmüş F-16, farklı yapay zekâ ajanlarıyla hava muharebesi taktiklerini, elektronik harp (EW) senaryolarını ve insanlı-insansız araç koordinasyonunu canlı olarak test edebilecek.
DARPA'nın uzun vadeli hedefi ise insanlı uçakların liderliğinde çalışan otonom savaş filoları oluşturmak. Özellikle görüş ötesi (Beyond Visual Range - BVR) füze angajmanlarında, insan pilotların doğrudan çatışma bölgesine girmeden geriden bu insansız filoları komuta etmesi planlanıyor. Böylece pilotların hayati riski minimuma indirilirken, ordunun taarruz menzili ve operasyonel tepki süresi maksimum seviyeye çıkarılacak.
