ÖZDER ŞEYDA UYANIK
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) açıkladığı Zaman Kullanım Araştırması 2025 verileri açıklandı. Verilerde dikkat çeken değişimler oldu. Bunun nedeni, verilerin derlendiği araştırmanın son olarak 2015 yılında yapılması olurken, son 10 yılda zamanın kullanımına yönelik değişimler göze çarptı. Ancak asıl farklılık gelir düzeylerine göre zaman kullanımında oldu.
10 yıllık değişimler
Son 10 yılda eğlence ve kültür faaliyetlerine yönelik değişim öne çıktı. 2015 yılında fertlerin yaklaşık yüzde 95’i TV izlediğini belirtirken, 2025 yılında bu oran yüzde 89’e geriledi.
Sosyal medyada vakit geçirenlerin oranı 2015’te yüzde 34 olurken, 2025’te bu oran yüzde 72’ye çıkarak büyük artış gösterdi.
Aynı şekilde artışların olduğu faaliyetler arasında arkadaş ziyaretlerinde bulunmak, eğlence ve sosyalleşme yerlerine gitmek, günübirlik turlara, doğa yürüyüşlerine katılmak ve kütüphaneye gitmek yer aldı.
Büyük düşüşlerin olduğu faaliyetler ise gazete, dergi vb okumak, radyo dinlemek, internet kafeye gitmek, sinemaya gitmek ve akraba ziyaretlerinde bulunmak oldu.
Gelir düzeyinde önemli farklılıklar
Faaliyet türü ve hanehalkının aylık gelir grubuna göre kişi başına ortalama faaliyet süresi kullanımında gelir düzeyi farklılıkları dikkat çekici oldu.
Gelir gruplarında 0-28 bin TL, 28 bin 1-42 bin TL, 42 bin 1-60 bin TL, 60 bin 1-90 bin TL ve 90 bin TL üstü gelir gruplarının 2025 yılında kişi başına ortalama faaliyet süresinde farklılıklar şu şekilde oldu:
Gelir arttıkça yemeğe ayrılan süre azalıyor
En alt gelir grubunda yemeğe günde 3 saat 24 dakika süre ayrılırken, bu süre en üst gelir grubunda 3 saat 9 dakikaya düşüyor.
Zenginler daha çok çalışıyor
İstihdam için ayrılan süre içinde hem çalışmak hem de iş aramak da bulunurken, bu faaliyette en alt ile en üst gelir grupları arasında önemli bir zaman farkı bulunuyor. 0-28 bin TL gelir grubu iş için günde yaklaşık 1,5 saat vakit harcarken, 90 bin TL ve üzerinde kazananlarda bu süre 3 saat 15 dakikaya çıkıyor.
Eğitimde orta sınıf öne çıkıyor
10 yaş üstü bireylerin gelir gruplarına göre eğitim faaliyetlerine günde ayırdıkları süre en alt gelir grubunda en az süreyi ayırırken, bir üstte yer alan 28 bin 1-42 bin TL kazanan kesimde eğitim süresi zirve yapıyor. Sonrasında yeniden düşüşe geçse de en üst gelir grubunun eğitim faaliyetlerine günde ayırdığı süre 43 dakika oluyor.
Hanehalkı ve aile bakımı gelir arttıkça daha az vakit alıyor
Ev işleri, evde çocuk ya da yetişkin bakımı, alışveriş, tamirat işleri vb çok kapsamlı bir faaliyet olan “hanehalkı ve aile bakımı” için en alt gelir grubu günde 2 saat 48 dakika vakit ayırırken, en üst gelir grubunda bu süre 2 saat 4 dakika oluyor.
Zenginler daha az uyuyor
24 saat içinde en çok uyuyan kesim ortalama 9 saat 7 dakika ile en alt gelir grubu olurken, her gelir düzeyinde uyku süresi kısalarak en üst gelir grubunda bu süre 8 saat 47 dakikaya iniyor.
En yoksul kesim daha sosyal
Sosyal yaşam ve eğlence faaliyetlerine bakıldığında gelir düzeyi arttıkça azalma görülüyor.
‘Sosyal yaşam’, ‘eğlence ve kültür’ ile ‘dinlenme ve boş zaman’ içeren faaliyet için en üst gelir grubu 1 saat 52 dakika ayırırken, en altı gelir grubu 2 saati aşarak 2 saat 12 dakika vakit ayırıyor.
TV izleme süresi farkı gelir düzeyi arttıkça açılıyor
2025 yılında 2015’e göre büyük düşüş gösteren bir faaliyet olan “TV izleme, radyo ve müzik dinleme, vb.” başlığı altında da büyük farklılık dikkat çekiyor. En üst gelir grubuyla en alt gelir grubunun günlük süresinin farkı 21 dakika oluyor.
Ulaşım gelir arttıkça daha çok vakit alıyor
En üst gelir grubunun gün içinde ulaşımda geçirdiği süre 1 saat 13 dakika olurken, en alt gelir grubunda bu süre 49 dakika olarak dikkat çekiyor.
Başkalarına yardım ve ibadet gelir azaldıkça artıyor
Gönüllü işler ve toplantılar faaliyetinin alt başlıklarında, “Organize edilmiş gönüllü iş”, “Diğer hanehalkına yapılan gayri resmi yardımlar” ve “Katılımcı ve dini faaliyetler” yer alırken, en alt grubunda günde yaklaşık 49 dakika bu faaliyet alanında zaman harcanırken, en üst gelir grubunda bu süre 24 dakikaya düşüyor.
En az vakit ayrılan faaliyetler: Hobi ve spor
Gün içinde en az süre ayrılan faaliyetlerden olan “hobiler ve oyunlar” faaliyetlerinin alt başlıklarında “Sanat ve Hobiler”, “Bilgisayar Kullanma” ve “Oyunlar” yer alıyor. En alt gelir grubunda bu süre 22 dakika olurken, en üst gelir grubunda 27 dakika oluyor.
Spor faaliyetlerinde de gelir farkları görülmesine karşın toplamda ayrılan süre 12 dakika oluyor. En üst gelir grubundaysa 15 dakikaya kadar çıkıyor.
Gelir düzeylerine göre zaman kullanımına bakıldığında, farklılıklar ana tabloda netleşiyor.
