Küresel çatışmaların arttığı, Birleşmiş Milletler ve geleneksel arabulucuların etkisinin zayıfladığı yeni dönemde Türkiye, barış diplomasisinde öne çıkan ülkeler arasında gösterildi. Ankara’nın son yıllarda Rusya-Ukrayna savaşından Afrika Boynuzu’na uzanan birçok kriz başlığında arabuluculuk girişimlerinde bulunması dikkat çekti.
The Economist’in analizine göre, Norveç, İsveç ve İsviçre gibi geleneksel arabulucu ülkelerin görünürlüğü azalırken; Türkiye, Katar, Çin, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri küresel diplomaside daha aktif roller üstlenmeye başladı.
YENİ ARABULUCULAR SAHNEDE
Analizde, Türkiye’nin son beş yılda Rusya-Ukrayna savaşı, Etiyopya-Somali gerilimi ve Pakistan-Afganistan arasındaki anlaşmazlıklarda arabuluculuk girişimlerinde bulunduğu belirtildi.
Ankara’nın özellikle sınır bölgelerinde yaşanan çatışmaların yol açtığı göç hareketleri, terör tehdidi, enerji arzı sorunları ve ekonomik etkileri azaltmak için bölgesel krizlerde daha aktif diplomasi yürüttüğü ifade edildi.
Türkiye’nin yanı sıra Çin’in Afganistan-Pakistan ilişkilerini iyileştirmeye çalıştığı, Katar’ın ise Hamas-İsrail, ABD-Taliban ve ABD-İran temaslarında aracı rol üstlendiği aktarıldı.
53 SÜRECİN 20’SİNDE YENİ AKTÖRLER VAR
The Economist’in aktardığı verilere göre Türkiye, Çin, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, yalnızca 2025 yılında dünya genelindeki 53 barış sürecinin en az 20’sinde arabulucu olarak yer aldı.
Analizde, bu ülkelerin yürüttüğü diplomatik girişimlerin Batılı arabuluculardan farklı bir yaklaşım taşıdığı vurgulandı. Yeni arabulucuların desteklediği anlaşmaların insan hakları, demokratik reformlar ve güç paylaşımı başlıklarından çok; istikrar, ticaret, güvenlik ve ekonomik iş birliği ekseninde şekillendiği belirtildi.
BM’NİN ROLÜ ZAYIFLIYOR
Analize göre Birleşmiş Milletler’in çatışmalardaki lider arabulucu rolü son yıllarda belirgin şekilde geriledi. BM barış gücü personeli sayısının 2016’da 107 bin seviyesindeyken bugün yaklaşık 47 bine düştüğü aktarıldı.
BM’nin kurduğu son yeni barış gücü misyonunun ise 2014 yılında Orta Afrika Cumhuriyeti için oluşturulduğu hatırlatıldı.
Suriye iç savaşı sırasında Türkiye, İran ve Rusya’nın birçok ateşkesi Birleşmiş Milletler’in doğrudan katılımı olmadan müzakere ettiği belirtildi. Son yıllarda Ermenistan-Azerbaycan, Kamboçya-Tayland ve Kongo-Ruanda arasındaki ateşkes süreçlerinde de ABD’nin diplomatik baskısının etkili olduğu ifade edildi.
KALICI BARIŞ ANLAŞMALARI AZALIYOR
Dünyada kalıcı barış anlaşmalarının sayısının da azaldığına dikkat çekildi.
Buna göre 1989-2013 döneminde yürütülen müzakerelerin yüzde 3,9’u kapsamlı barış anlaşmalarıyla sonuçlanırken, 2014-2023 döneminde bu oran yüzde 2,1’e geriledi.
Küresel ölçekte ateşkesler ve geçici uzlaşıların yaygınlaştığı, uzun vadeli ve kapsamlı barış inşa süreçlerinin ise daha nadir hale geldiği değerlendirildi.
Odatv.com
