ABD ile İran arasında geçtiğimiz günlerde imzalanan mutabakat zaptının uygulanmasına dair taraflar bugün ilk kez İsviçre'nin Buergenstock kentinde bir araya geldi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance müzakerelere dair olumlu konuşsa da ABD Başkanı Donald Trump'ın görüşmeler sürerken İran'ı tehdit etmesi krize neden oldu. İran heyeti Trump'ın açıklamalarını protesto ederek görüşmelerin yapıldığı binadan ayrıldı.
JD Vance ilerleme kaydedildiğini açıklamıştı
İsviçre'de sabah saatlerinde başlayan Lucerne Gölü zirvesine ABD adına Başkan Yardımcısı JD Vance, Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner katıldı. İran heyetine ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi liderlik etti. Ayrıca arabulucu olarak Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani de görüşmelerde hazır bulundu.
JD Vance, zirveye dair açıklamasında son birkaç saat içinde büyük ilerleme kaydedildiğini söyledi. Vance, "Başarmaya çalıştığımız şey, diplomasi yoluyla birlikte çalışarak Ortadoğu’yu dönüştürmektir. Trump, İran halkıyla olan ilişkimizi dönüştürmek için 'yeni bir sayfa açmamızı' istedi" dedi. Vance ayrıca "Lübnan’daki ateşkesin korunmasını sağlama konusunda son birkaç günde büyük ilerleme kaydedildi" ifadelerini kullandı.
Trump tehdit etti
Görüşmeler sürerken Trump, Lübnan ve Hürmüz Boğazı üzerinden İran'ı tehdit etti. ABD Başkanı, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran'ın "Lübnan'daki vekil güçlerinin (Hizbullah) sorun çıkarmasını derhal engellemesi" gerektiğini söyledi. "Aksi takdirde, tıpkı geçen hafta yaptığımız gibi İran’a yine çok sert bir darbe indireceğiz, hatta daha da sert" tehdidinde bulundu.
Fox News'e de açıklamalarda bulunan Trump, "İranlılar Hürmüz Boğazı’nı kapatırsa ülkeleri mahvolur. ABD, Hürmüz Boğazı’nın koruyucu meleği haline gelebilir ve petrolün yüzde 20’sini alabilir. Zorunda kalırsak Hürmüz Boğazı’nı gerekirse ele geçirebiliriz. Anlaşma yapmazlarsa, geçiş ücreti tahsil edeceğiz. Hürmüz'ü kapatırsanız, bir ülkeniz kalmaz! Ülkenize bile geri dönemezsiniz" dedi.
İran protesto ederek binadan ayrıldı
Trump'ın tehdidine ilk yanıt İran'ın görüşmelerdeki başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf'tan geldi. Kalibaf, "ABD açıklamalarına dikkat etmeli, silahlı kuvvetlerimiz karşılık vermeye hazır" dedi. Ayrıca "Tehditleri bir sonuca ulaşsaydı bugünkü çaresizliğe düşmeyeceklerini hiç düşünmüyorlar mı" ifadelerini kullandı.
Yarı resmi Fars Haber Ajansının aktardığına göre İran heyeti, Trump'ın açıklamalarını protesto etmek amacıyla görüşmenin yapıldığı binadan ayrıldı.
İran'dan "Taslak nihai hale getirildi" açıklaması
Yarı resmi Tesnim Haber Ajansı da İran müzakere heyeti üyesi Hüseyin Kurbanzade'nin görüşmelere dair açıklamalarını yayımladı.
Habere göre Kurbanzade, görüşmelerde İran petrolüne ilişkin yaptırımların geçici olarak kaldırılmasıyla ilgili hazırlanan taslağın nihai hale getirildiğini söyledi.
Lübnan'da savaşın sona erdirilmesi konusu kesinleşmedikçe, mutabakat zaptının diğer maddelerinin de uygulama aşamasına girmeyeceğini vurgulayan Kurbanzade, İsviçre’de ana müzakere görüşmelerinin yanı sıra teknik konularda da farklı görüşmeler yapıldığını söyledi.
Kurbanzade, teknik konularda yapılan görüşmelerde İran petrolüne ilişkin yaptırımların geçici olarak kaldırılmasıyla ilgili hazırlanan taslağın nihai hale getirildiğini belirtti.
İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması hususunda da Katar heyeti ile görüşüldüğünü söyleyen Kurbanzade, ikili ve çok taraflı toplantıların en önemli konusunun, mutabakat zaptının 13'üncü maddesi olduğunu dile getirdi.
