Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), “İşçi Sınıfının Geçim Krizi Raporu: Asgari Ücret, Vergi, Emeklilik” başlıklı raporunu yayımladı. Raporda, asgari ücret, vergi sistemi ve emeklilik uygulamalarına ilişkin değerlendirmelere yer verilirken, ücretlerin güncellenmesi, vergi sisteminde adaletin sağlanması ve emeklilik sisteminin yeniden yapılandırılması çağrısı yapıldı.
Raporun sunuş bölümünde, “Türkiye’de işçi sınıfı 2026 yılında tarihsel bir geçim kriziyle yüz yüzedir” denildi. Raporda, asgari ücretin açlık sınırının altına düştüğü, vergi yükünün ücretlilerin üzerinde yoğunlaştığı ve emekli aylıklarının asgari ücretin altına gerilediği belirtilerek, “Asgari ücreti artırmayan, vergi yükünü işçilerin üzerinde büyüten ve emekli aylıklarını eriten hükümet politikaları bir bütün olarak değerlendirildiğinde ortaya çıkan tablo, emek gelirlerinin sistematik biçimde baskılandığına işaret etmektedir.” ifadeleri kullanıldı.
“ASGARİ ÜCRET AÇLIK SINIRININ ALTINDA”
Raporda, 2026 yılı için belirlenen net asgari ücretin 28 bin 75 lira 50 kuruş olduğu, Mayıs 2026 itibarıyla dört kişilik bir aile için açlık sınırının 34 bin 808 liraya, yoksulluk sınırının ise 114 bin 348 liraya yükseldiği belirtildi.
DİSK-AR, “2026 asgari ücreti belirlendiği günden itibaren açlık sınırının altındadır.” değerlendirmesinde bulunurken, net asgari ücretin açlık sınırının 6 bin 732 lira altında kaldığını, açlık sınırının yalnızca yüzde 80,7’sini, yoksulluk sınırının ise yüzde 24,6’sını karşılayabildiğini kaydetti.
MİLLİ GELİRDEN ALINAN PAY GERİLEDİ
Raporda, asgari ücretin kişi başına gayrisafi yurt içi hasılaya oranının 1974 yılında yüzde 80,6 iken 2026 yılında yüzde 45,7’ye gerilediği aktarıldı.
Raporda, “Asgari ücret büyüme ve kişi başına gelir artışı karşısında korunamamış, asgari ücretlilerin milli gelirden aldığı göreli pay ciddi biçimde daralmıştır.” ifadesine yer verildi.
AVRUPA İLE ALIM GÜCÜ KARŞILAŞTIRMASI
Raporda, Türkiye’deki asgari ücretlilerin temel gıda ürünlerine erişiminin Avrupa ülkelerine kıyasla daha düşük olduğu belirtildi. Hesaplamaya göre Türkiye’de bir asgari ücretli aylık ücretiyle 27 kilogram dana eti alabilirken, bu miktarın Hollanda’da 107 kilogram, Fransa’da 84 kilogram, Almanya’da 56 kilogram olduğu kaydedildi.
DİSK-AR, “Türkiye’de asgari ücretlinin temel gıda maddelerine erişimi, Avrupa ve OECD ülkelerine kıyasla son derece sınırlı kalmaktadır.” değerlendirmesini yaptı.
Raporda ayrıca, 2026 yılı itibarıyla Türkiye’den daha düşük asgari ücrete sahip Avrupa ülkelerinin yalnızca Arnavutluk, Kuzey Makedonya ve Bulgaristan olduğu ifade edildi.
VERGİ VE KESİNTİ YÜKÜ YÜZDE 29,7’YE YÜKSELDİ
Raporun vergi bölümünde, çalışanların yıl içinde artan vergi yüküyle karşı karşıya kaldığı belirtildi.
DİSK-AR, “Türkiye’de çalışanlar yalnızca enflasyon karşısında hızla alım gücünü kaybeden asgari ücrete sıkıştırılmış ücretlerle değil, bu yetersiz ücretler üzerinden yıl içinde giderek ağırlaşan bir vergi yüküyle de boğuşmaktadır.” ifadelerini kullandı.
Raporun özet bölümünde ise vergi ve kesinti yükünün yıl içinde yüzde 21,6’dan yüzde 29,7’ye yükseldiği, toplanan her 100 liralık verginin 64 lirasının dolaylı vergilerden oluştuğu ve vergi gelirleri içinde işçilerin ödediği payın yüzde 19,6, sermayenin payının ise yüzde 13,1 olduğu bilgisi paylaşıldı.
EMEKLİLİK SİSTEMİ İÇİN ÖNERİLER
Raporda emekli aylıklarının asgari ücretin altında kaldığı, SGK’nin prim gelirleri artmasına rağmen bunun emekli aylıklarına yansımadığı belirtilerek, “Emeklilik bir dinlenme ve güvence hakkı olmaktan çıkmış; her üç emekliden ikisi geçimini sağlayabilmek için yeniden çalışmak zorunda bırakılmıştır.” ifadeleri kullanıldı.
