İsrailli ve ABD'li yetkililerden edinilen bilgilere göre, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ABD Başkanı Donald Trump arasında cuma günü gizli bir telefon görüşmesi gerçekleşti.
Axios'un haberine göre Netanyahu görüşmede, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın son dönemde tırmandırdığı İsrail karşıtı söylemlerden duyduğu rahatsızlığı dile getirdi ve Trump’tan Erdoğan'ı uyarmasını istedi.
Netanyahu ayrıca bu hafta Ankara’da düzenlenecek NATO zirvesinde Erdoğan ile bir araya gelecek olan Trump’tan, Türkiye’nin hava kuvvetlerini modernize etmesini sağlayacak silah sistemlerinin satışını durdurmasını istedi.
ABD’li bir yetkili, görüşmenin içeriğine dair yaptığı değerlendirmede, "Netanyahu bir talepte bulundu ve Başkan onu dinledi. Başkan, Erdoğan’a 'Hey, bu konuda biraz daha sakin olabilir misin?' şeklinde bir mesaj iletebilir. Ama durum bundan ibaret" ifadelerini kullandı.
Beyaz Saray ve İsrail Başbakanlık Ofisi ise konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmaktan kaçındı.
Gelişmenin arka planında, Gazze ve İran’daki savaşlar nedeniyle son iki yılda İsrail-Türkiye ilişkilerinde gerilimin zirveye çıkması yatıyor. Ancak Trump, her iki liderle de yakın ve dostane ilişkilerini sürdürüyor; Erdoğan bu süreçte ABD'nin kilit bir müttefiki ve bölgesel arabulucusu olarak öne çıkıyor.
Ankara'nın gündemi 700 milyon dolarlık motor ve F-35
Ankara'ya hareket eden Trump'ın Erdoğan ile yapacağı görüşmenin ve NATO zirvesinin ana gündem maddelerinden birini askeri satışlar oluşturuyor. Masada, Türkiye'nin savaş uçakları için tasarlanan 700 milyon dolarlık yeni motor anlaşması ve NATO’nun ikinci büyük ordusunun F-35 programına yeniden dahil edilme ihtimali bulunuyor.
Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından gelişmiş savaş uçağı programını tehlikeye atabileceği gerekçesiyle 2019 yılında F-35 programından çıkarılmıştı.
Geçtiğimiz hafta ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pentagon'un Türkiye'nin elindeki Rus füzelerine rağmen F-35 satışının hukuken nasıl mümkün olabileceğine dair bir inceleme yürüttüğünü açıkladı. Vance, Oval Ofis'te gazetecilere yaptığı açıklamada, "Amerikan yasalarına uymak adına bazı şeylerin gerçekleştiğini belgelemek zorundayız. Başkan bizden bunu yapmamızı istedi" dedi.
Netanyahu Fox News'e de konuştu
Netanyahu, kapalı kapılar ardındaki bu diplomatik kulisi pazartesi günü ABD basınının önde gelen kanallarından Fox News’taki Fox & Friends programında kamuoyuna taşıdı. Üst düzey Türk yetkililerin açıklamalarını aktaran İsrail Başbakanı, Türkiye'nin bölgedeki "kötü adamları" desteklediğini iddia etti.
Erdoğan'ı doğrudan hedef alan Netanyahu canlı yayında şu ifadeleri kullandı:
"Amerika'dan nefret eden aşırılıkçı bir hareket olan Müslüman Kardeşler'in etkisi altındaki bir rejime F-35'ler veya savaş uçağı motorları verilmemesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü bu durum, İsrail'in hava üstünlüğü ve Amerika'nın duruşuyla garanti altına alınan Orta Doğu'daki güç dengesini tamamen bozacaktır."
Netanyahu’nun Washington’daki kredisi tükeniyor mu?
Netanyahu ile Trump arasında yıllardır inişli çıkışlı bir ilişki seyrediyor. Son dönemde Trump'ın İran çatışmasını İsrail liderini rahatsız edecek şekilde sonlandırmak üzere müzakereler yürütmesi, ikili arasındaki ipleri iyice gerdi.
Aralarında Başkan Yardımcısı Vance'in de bulunduğu çok sayıda ABD'li yetkili, Netanyahu'yu İran savaşına dair pembe tablolar çizmek ve gerçekleşmeyen öngörülerde bulunmakla suçluyor.
Bu ayın sonlarında Beyaz Saray'ı ziyaret etmesi beklenen Netanyahu hakkında konuşan üst düzey bir hükümet yetkilisi, Washington'daki genel havayı şu sözlerle özetledi:
"Bibi, İran savaşı hakkında gerçekleşmeyen bir sürü söz verdi. Ama ne yapabiliriz? Buraya gelecek, yine sözlerini verecek ve bizim her şeyi tek tek kontrol etmemiz gerekecek."
