Günlük hayatın koşuşturmacasında birçoğumuzun cebinde veya çantasında bulunan sakız, sadece nefesi tazeleyen basit bir alışkanlık olmanın ötesinde, sağlığımız üzerinde karmaşık etkilere sahip. Peki, bilim dünyası bu konuda ne diyor? Sakız çiğnemek gerçekten iddia edildiği gibi dişleri çürütüyor ve mideyi bozuyor mu, yoksa odaklanmayı artıran masum bir aktivite mi? İşte bilimsel veriler ışığında sakız çiğnemenin sağlığa etkileri.
Ağız ve diş sağlığı: Şeker oranına dikkat!
Sakızın ağız sağlığına etkisi, tamamen içeriğindeki şeker miktarına bağlıdır.
Şekerli sakızlar: Ağız içindeki bakterileri besleyerek asit üretimine neden olur. Bu durum diş minesine zarar verir ve diş çürüklerinin oluşumunu hızlandırır.
Şekersiz sakızlar: Bilimin arkasında durduğu asıl kahramanlar bunlardır. Yemeklerden sonra şekersiz sakız çiğnemek tükürük akışını yüzde 10 ila yüzde 12 oranında artırır. Tükürük, ağız içindeki asitleri nötralize eder ve yiyecek artıklarını temizler. Ayrıca ksilitol maddesinin, çürüğe neden olan bakterilerin üremesini engellediği kanıtlanmıştır.
Sindirim sistemi üzerindeki çelişkili etkiler
Sakız çiğnemenin sindirim sistemi üzerindeki etkisi adeta iki ucu keskin bir bıçak gibidir.
Olumlu etki: Sakız çiğneme eylemiyle artan tükürük üretimi, mide asidinin yemek borusuna kaçmasını (reflü) engellemeye yardımcı olabilir. Tükürük yutulduğunda yemek borusundaki asidi hafifletir.
Olumsuz etki: Sakız çiğnerken farkında olmadan sürekli hava yutarız. Bu durum özellikle hassas bağırsak sendromu olan kişilerde ciddi gaz, şişkinlik ve karın ağrısına yol açabilir. Ayrıca şekersiz sakızlarda bulunan yapay tatlandırıcılar yüksek miktarda tüketildiğinde müshil etkisi yaratarak ishale neden olabilir.
Beyin fonksiyonları ve stres kontrolü
Nörolojik araştırmalar, sakız çiğnemenin beyin üzerinde şaşırtıcı derecede olumlu etkileri olduğunu gösteriyor.
Çiğneme hareketi, beyne giden kan akışını ve oksijen miktarını artırır. Bazı klinik çalışmalar, sakız çiğneyen bireylerin dikkat testlerinde ve kısa süreli hafıza görevlerinde daha yüksek başarı gösterdiğini ortaya koymuştur.
Sakız çiğnemek, vücuttaki stres hormonu olan kortizol seviyelerini düşürmeye yardımcı olur. Birçok insan için ritmik çiğneme eylemi, kaygıyı azaltan doğal bir deşarj mekanizmasıdır.
Çene eklemi bozuklukları riskine dikkat
Her şeyin fazlası zarar olduğu gibi, saatlerce sakız çiğnemek de kas-iskelet sistemini olumsuz etkiler. Temporomandibular Eklem (TME) adı verilen çene ekleminin aşırı kullanımı; çene ağrısı, baş ağrısı ve kulak çınlamasına yol açabilir. Özellikle dişlerini gıcırdatma eğilimi olan kişilerin uzun süre sakız çiğnemekten kaçınması gerekir.
