Birçok ebeveyn aynı davranışı defalarca yaşayan çocukların neden durmadığını merak ediyor. Sürekli söz kesmek, sızlanmak, bağırmak ya da dikkat çekmeye çalışmak gibi davranışların arkasında bazen beklenmedik bir neden yatabiliyor.
Uzmanlara göre bazı durumlarda davranışı sürdüren şey çocuğun kendisinden çok, davranışın ardından gelen ilgi ve tepki olabiliyor. Son dönemde konuşulan “hayalet anne” yöntemi de tam olarak bu noktada dikkat çekiyor.
BAZI DAVRANIŞLARI SÜRDÜREN ŞEY DİKKAT OLABİLİYOR
Davranış psikolojisinde uzun süredir bilinen bir ilkeye göre, ilgi gören davranışların tekrar etme ihtimali artabiliyor. Bu ilgi olumlu olmak zorunda da değil. Bazı durumlarda çocuk için azar işitmek, tartışmanın merkezinde olmak ya da sürekli uyarılmak bile dikkat görmek anlamına gelebiliyor.
Örneğin çocuk bir isteği reddedildiğinde sızlanmaya başlıyor ve her seferinde uzun açıklamalarla karşılık buluyorsa, zamanla bu davranış dikkat çekmenin etkili bir yolu olarak öğrenilebiliyor. Bu nedenle uzmanlar, özellikle dikkat çekmeye yönelik bazı küçük davranışlarda verilen tepkinin istemeden davranışı güçlendirip güçlendirmediğinin değerlendirilmesini öneriyor.
GÖRMEZDEN GELİNEN ÇOCUK DEĞİL DAVRANIŞ
Hayalet anne yaklaşımının en sık yanlış anlaşılan noktası da burada ortaya çıkıyor. Uzmanlara göre planlı görmezden gelme, çocuğu yok saymak ya da duygularını görmezden gelmek anlamına gelmiyor.
Tam tersine, çocuk uygun şekilde iletişim kurduğunda, sakinleştiğinde veya olumlu bir davranış gösterdiğinde ebeveynin yeniden devreye girmesi gerekiyor. Birçok uzmana göre yöntemin en önemli kısmı da bu. Amaç ilgiyi tamamen çekmek değil, yanlış davranıştan doğru davranışa yönlendirmek.
“HAYALET ANNE” ADIYLA BİLİNEN YAKLAŞIMIN TEMELİ
Uzman kaynaklarda “hayalet anne” adıyla tanımlanmış bilimsel bir yöntem bulunmuyor. Sosyal medyada bu isimle anlatılan yaklaşım, davranış psikolojisindeki planlı görmezden gelme ve seçici dikkat tekniklerinin daha popüler bir anlatımı olarak değerlendiriliyor.
Yöntemin kısa sürede ilgi görmesinin nedenlerinden biri de birçok ebeveynin tekrar eden davranışlar karşısında kendisini zaman zaman çaresiz hissetmesi. Ancak uzmanlar, bu yaklaşımın çocuğu tamamen görmezden gelmek şeklinde yorumlanmaması gerektiğini özellikle vurguluyor.
YÖNTEMİN UYGUN OLMADIĞI DURUMLAR
Uzmanlar bu yaklaşımın her davranış için uygun olmadığını da belirtiyor. Çocuğun kendisine ya da başkasına zarar verdiği durumlarda, yoğun korku veya kaygı yaşadığı anlarda ya da gerçek bir yardım ihtiyacını ifade etmeye çalıştığında görmezden gelme yönteminin kullanılması önerilmiyor.
Bu nedenle yöntemin sınırlarının doğru anlaşılması gerekiyor. Çünkü bazı durumlarda çocuk dikkat çekmeye değil, desteğe ve yönlendirmeye ihtiyaç duyuyor olabilir.
HER DAVRANIŞ DİKKAT ÇEKME ÇABASI ANLAMINA GELMİYOR
Uzmanlara göre ebeveynlerin en sık düştüğü hatalardan biri, tüm olumsuz davranışları aynı nedenle açıklamaya çalışmak. Oysa bir davranışın arkasında dikkat çekme isteği kadar yorgunluk, hayal kırıklığı, kıskançlık, kaygı ya da gelişim dönemine özgü ihtiyaçlar da bulunabiliyor. Bu nedenle uzmanlar, davranışın nedenini anlamadan yalnızca sonuca odaklanmanın sağlıklı olmadığını belirtiyor.
Hayalet anne yöntemi yeni bir psikoloji keşfi olmayabilir. Ancak ebeveynlere önemli bir noktayı yeniden hatırlatıyor: Çocuk davranışlarını değiştiren şey her zaman daha fazla kural koymak ya da daha fazla müdahale etmek olmayabiliyor. Bazen asıl farkı yaratan şey, hangi davranışa ne kadar ilgi verdiğimiz oluyor.
