Meta, kod adı Iris olan yapay zekâ çipi için üretimi eylülde başlatmayı planlıyor. Şirket, kendi işlemcisini 2027’de 14 gigavata ulaşması hedeflenen bilgi işlem altyapısının merkezine yerleştirecek. Meta, yapay zekâ çipi sayesinde maliyetleri azaltmayı ve dış tedarikçilere bağımlılığı sınırlamayı amaçlıyor.
Şirket içi yazışmaya göre Meta, Iris testlerini altı haftada tamamladı ve büyük bir teknik sorunla karşılaşmadı. Sonuçlar, yarım on yılı aşan özel işlemci programında üretim aşamasına geçişi hızlandırdı. Meta, habere ilişkin yorum yapmadı.
Yapay zekâ çipi, Meta Training and Inference Accelerators adı verilen MTIA programının dört nesillik ürün planında yer alıyor. Şirket, Facebook ve Instagram sistemlerini çalıştıran öneri modellerinde kendi silikon tasarımını kullanacak. Meta daha sonra üretken yapay zekâ uygulamalarını da aynı altyapıya taşımayı hedefliyor.
Üretim eylülde başlayacak
Meta, yapay zekâ çipi tasarımında Broadcom ile çalışıyor. Taiwan Semiconductor Manufacturing Co, bilinen kısa adıyla TSMC, Iris’in üretimini üstlenecek. İş bölümü, Meta’nın tasarımı kendi iş yüklerine göre uyarlamasına olanak sağlıyor.
Iris, Nvidia ve AMD’den alınan grafik işlemcilerin yerini tamamen almayacak. Meta, yapay zekâ çipi ile mevcut GPU kapasitesini tamamlamayı planlıyor. Şirket içi değerlendirme, en yeni GPU’ların büyük ölçekli sistemlere eklenmesinin zaman kaybı yarattığını ortaya koydu.
Meta ile Broadcom, özel silikon ortaklığının ilk aşamasında bir gigavatı aşan kurulum planladı. Taraflar çip tasarımı, gelişmiş paketleme ve ağ teknolojilerinde birlikte çalışacak. Ortaklık, yapay zekâ çipi üretimini çok nesilli bir altyapı programına dönüştürüyor.
Altı haftalık test süresi, programın önceki denemelerine kıyasla daha hızlı ilerlediğini gösteriyor. Meta daha önce küçük ölçekli testte başarısız olan bir özel işlemci projesini durdurmuştu. Şirket 2022’de rotasını değiştirerek Nvidia’dan milyarlarca dolarlık GPU siparişi vermişti.
MTIA yol haritası hızlanıyor
Meta, mart ayında dört yeni işlemci neslini MTIA 300, 400, 450 ve 500 olarak açıkladı. Şirket, 2027 sonuna kadar yaklaşık altı ayda bir yeni yapay zekâ çipi çıkarmayı planlıyor. Sektörde birçok üretici yeni nesiller arasında bir yıl veya daha uzun süre bırakıyor.
MTIA 300, sıralama ve öneri modellerinin eğitimi için üretimde bulunuyor. Meta, MTIA 400’ün laboratuvar testlerini tamamladı ve veri merkezlerinde kullanım hazırlıklarını sürdürüyor. Şirket, MTIA 450 için 2027’nin başını, MTIA 500 için ise 2027 yılını hedefliyor.
Meta, yeni nesillerde yüksek bant genişlikli bellek kapasitesini ve işlem gücünü artırıyor. Şirketin resmi yol haritasına göre MTIA 300’den MTIA 500’e geçişte bellek bant genişliği 4,5 kat, işlem performansı ise 25 kat artacak. Yapay zekâ çipi ailesi, öneri sistemlerinden üretken yapay zekâ çıkarımına kadar daha geniş iş yüklerini kapsayacak.
Bilgi işlem kapasitesi 14 gigavata çıkacak
Meta, 2026 boyunca yedi gigavatlık bilgi işlem altyapısı kurmayı planlıyor. Şirket ilk yarıda kapasiteye bir gigavat ekledi. Yıl sonuna kadar 5,5 gigavatlık ek kurulum öngören plan, toplam kapasiteyi yedi gigavata taşıyacak.
Bir gigavatlık enerji, yaklaşık 800 bin evin elektrik ihtiyacına karşılık geliyor. Ölçek karşılaştırması, veri merkezlerinin enerji talebinin ulaştığı boyutu gösteriyor. Meta, 2027’de kapasiteyi iki katına çıkararak 14 gigavata ulaşmayı hedefliyor.
Yapay zekâ çipi, kapasite artışının maliyet ve verimlilik tarafında belirleyici rol oynayacak. Özel işlemciler belirli modeller için daha düşük enerji tüketimi sağlayabilir. Meta ayrıca donanım ile yazılım arasındaki uyumu doğrudan yönetebilecek.
Şirketin 2026 sermaye harcaması tahmini 125 milyar ile 145 milyar dolar arasında bulunuyor. Meta, önceki 115 milyar ile 135 milyar dolarlık aralığı nisan ayında yükseltti. Yönetim, daha yüksek parça fiyatlarını ve gelecek kapasiteyi destekleyecek veri merkezi giderlerini artışın gerekçeleri arasında gösterdi.
Meta’nın ilk çeyrek sermaye harcaması, finansal kiralama ödemeleri dahil 19,84 milyar dolara ulaştı. Şirket aynı dönemde gelirini yüzde 33 artırarak 56,31 milyar dolara çıkardı. Faaliyetlerden sağlanan 32,23 milyar dolarlık nakit akışı, yapay zekâ çipi ve veri merkezi yatırımlarının finansmanını destekledi.
Tedarik anlaşmaları donanım riskini azaltacak
Meta, genişleme programı için çok yıllı tedarik anlaşmaları yaptı. Samsung Electronics şirkete bellek çipleri sağlayacak. Sandisk flaş depolama, Sumitomo Electric ise fiber optik ekipman tedarik edecek.
Yapay zekâ çipi tek başına bir veri merkezinin ihtiyaçlarını karşılamıyor. Bellek, depolama, ağ ekipmanı ve enerji altyapısı aynı yatırım planının parçalarını oluşturuyor. Meta, uzun vadeli sözleşmelerle parça bulunabilirliğini güvence altına almaya çalışıyor.
Bellek çipi sıkışıklığı teknoloji şirketlerinin maliyetlerini artırdı. Apple dahil bazı üreticiler yükselen parça maliyetlerini fiyatlarına yansıttı. Morgan Stanley analistleri, bellek ve diğer çiplerdeki hızlı fiyat artışını makroekonomik risk oluşturan çip enflasyonu kapsamında değerlendiriyor.
Sandisk konu hakkında yorum yapmadı. Samsung Electronics ile Sumitomo Electric, yorum taleplerine yanıt vermedi. Meta da üretim takvimi ve test sonuçları hakkında açıklama yapmadı.
Nvidia bağımlılığı tamamen sona ermeyecek
Meta, Nvidia ve AMD’nin en büyük veri merkezi müşterileri arasında bulunuyor. Şirket, öneri sistemleri, reklam modelleri ve Llama ailesini eğitmek için büyük GPU kümeleri kullanıyor. Yapay zekâ çipi kısa vadede söz konusu siparişleri ortadan kaldırmayacak.
Özel silikonun temel katkısı, belirli iş yüklerinde daha yüksek maliyet kontrolü sağlayacak. Meta, yapay zekâ çipi ile tedarik sürelerini ve entegrasyon zorluklarını azaltabilir. Ancak eğitim modellerinin büyümesi, genel amaçlı GPU talebini desteklemeyi sürdürecek.
Forrester Başkan Yardımcısı ve Baş Analisti Mike Gualtieri, büyük yapay zekâ şirketlerinin çip bağımsızlığını fiyat rekabeti açısından kritik görüyor. Amazon, Alphabet ve Microsoft da kendi veri merkezi işlemcilerini geliştiriyor. Büyük teknoloji şirketleri, donanım yatırımlarını yazılım stratejisinin ayrılmaz parçası haline getiriyor.
Meta’nın programı Nvidia için kısa vadeli gelir kaybından çok uzun vadeli rekabet riski yaratıyor. Yapay zekâ çipi projeleri başarıya ulaşırsa büyük müşteriler siparişlerinin bir bölümünü kendi tasarımlarına kaydırabilir. Nvidia ise yazılım ekosistemi ve yüksek performanslı GPU kapasitesiyle güçlü konumunu koruyor.
Meta hisseleri yüzde 4,6 yükseldi
Meta hisseleri haberin ardından önce geriledi. Şirketin geliştiricilere yapay zekâ kodlama modeline erişim açması kayıpları tersine çevirdi. Model, Meta’yı OpenAI ve Anthropic ile doğrudan rekabete taşıdı.
Meta hisseleri perşembe günü öğleden sonraki işlemlerde yüzde 4,6 yükseldi. Yatırımcılar, yapay zekâ çipi üretim takvimini altyapı stratejisinin somutlaşması olarak değerlendirdi. Hisse hareketi, çip haberleri ile geliştirici ürünlerinin aynı seansta fiyatlandığını gösterdi.
Wall Street’te çip hisseleri de aynı gün yükseldi. PHLX Yarı İletken Endeksi yüzde 3,06 artarken Meta’daki yükseliş teknoloji sektörünü destekledi. Yapay zekâ yatırımları, Orta Doğu gerilimi ve enflasyon kaygılarına rağmen piyasanın ana temalarından biri olmayı sürdürdü.
Maliyet baskısı yatırımın getirisini belirleyecek
Meta, 2026’da yapay zekâ altyapısına 145 milyar dolara kadar harcama yapmayı planlıyor. Büyük teknoloji şirketlerinin toplam teknoloji harcamasının 700 milyar doları aşması bekleniyor. Yatırım ölçeği, yapay zekâ çipi projelerinde maliyet disiplinini daha önemli hale getiriyor.
Yapay zekâ çipi üretiminin başarılı olması, Meta’nın işlem başına maliyetini düşürebilir. Daha düşük maliyet, reklam sıralama sistemlerinden üretken yapay zekâ hizmetlerine kadar geniş bir alanda marjları destekleyebilir. Üretim gecikmeleri veya tasarım sorunları ise dış tedarik ihtiyacını artırabilir.
Enerji erişimi de yatırım planının temel riskleri arasında bulunuyor. On dört gigavatlık kapasite, veri merkezi lokasyonlarında elektrik üretimi ve şebeke bağlantısı gerektiriyor. Fiber optik ağlar, soğutma sistemleri ve bellek arzı da büyüme takvimini etkileyebilir.
Meta’nın eylül üretim hedefi, Iris’in seri kullanım kapasitesini gösterecek ilk önemli eşik olacak. Şirketin 2027’ye kadar altı ayda bir yeni yapay zekâ çipi çıkarma planı, test ve üretim döngüsünde hata payını daraltıyor. Yatırımcılar üretim hacmini, performans sonuçlarını ve Nvidia siparişlerindeki olası değişimi izleyecek.
