İnsan, kendi türdeşlerini kandırabilen tek memeli değil. Bunu, Kantabriya Sıradağları'ndaki boz ayılar üzerine yapılan ve CSIC, FAPAS, çeşitli İspanyol ve Avrupalı üniversiteler ile Asturias Prensliği'nden uzmanların katkısıyla hazırlanan bu çalışma ortaya koyuyor.
'Journal of Mammalogy' dergisinde yayımlanan çalışma (kaynak İspanyolca), León, Asturias ve Kantabria'nın zirvelerine dağılmış boz ayıların küçük bir kısmının, daha büyük rakiplerle karşı karşıya gelmekten kaçınmak için gerçek boyutları hakkında 'yalan söylüyor' olabileceğini öne sürüyor. Nasıl mı? Bu memelilerin, çevrelerine bölgeyi işaretlemek için bıraktıkları izler ve işaretlerle.
Yedi erkek birey (izlenen 164 ayının yüzde 4,3'ü) gerçek boylarının izin vereceğinden daha yukarıya iz bırakmak için tırmanarak ya da gövdeler ve başka türden platformlar kullanarak olağanüstü yüksek işaretlemeler yaptı. Bunların yüzde 57,1'i yetişkin, yüzde 42,9'u ise ergen bireylerden oluşuyordu. 'Bu sonuçlar, boz ayıların, daha önce sahteciliğe kapalı olduğu düşünülen gösterge sinyallerini manipüle edebildiklerini ve bunun iletişim sistemlerine ilave bir karmaşıklık kattığını gösteriyor' diye özetliyor araştırmacılar.
Bu davranışı incelemek için ekip, Kantabriya Sıradağları'ndaki 14 işaret noktasını 2021 ile 2024 yılları arasında 117.552 saatlik kayıtla izledi. Sonuçlar, bu kurnaz yedi erkeğin, kimyasal ve görsel işaretlerini gerçek boylarının ulaşamayacağı kadar yükseğe bırakmak için ağaçlara tırmandığını ortaya koydu.
Boz ayılar genellikle, arka ayaklarının üzerine kalktıklarında ulaşabildikleri en yüksek noktaya, yani yaklaşık iki metre yüksekliğe işaret bırakıyor. Ancak araştırmacılar, yerden destek alarak hiçbir bireyin ulaşamayacağı üç metrede bir görsel işaret tespit etti. İzinin hemen altında kırılmış bir dal bulunması, hayvanın bu işareti bırakmak için ağaca tırmandığını düşündürüyor.
'Baskın olmayan bir erkek ya da genç bir birey için bu strateji, daha büyük rakipleri olduğundan büyük görünerek caydırmasını, böylece doğrudan bir çatışma olasılığını azaltmasını, karşılaşmanın getireceği maliyetten kaçınmasını ve hatta üreme fırsatlarını artırmasını sağlayabilir. Bu, diğer memelilerde tanımlanmış aldatma vakalarını hatırlatan bir strateji, ancak şimdiye kadar ayılarda hiç belgelendirilmemişti' diyor Ulusal Doğa Bilimleri Müzesi'nden araştırmacı Vincenzo Penteriani.
Yine de Penteriani ve meslektaşları, incelenen 'hilelerin' sayısının az ve gözlenen alanların çok sınırlı kesimlerinde görülmesi nedeniyle, Ursus arctos türünü toptan 'dürüst olmayan' bir tür olarak niteleme konusunda temkinli davranıyor. 'Çalışmamız, ayıların daha fazla gözlemsel ve deneysel araştırmayı haklı çıkaran büyüleyici bir davranış kapasitesine sahip olduğunu ortaya koyuyor' diye vurguluyor Penteriani.
İspanya'daki iki boz ayı popülasyonu, Kantabriya ve Pirene toplulukları, 1970'ler ve 80'lerde yok olmanın eşiğine geldikten sonra bugün 400 bireyin üzerine çıktı. Her ne kadar bu ayılar hâlâ nesli tükenme tehlikesi altında olsa da, korumacıların çabaları sayesinde artık kritik tehlike kategorisinden çıkmış durumdalar.
