ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden müzakerelerde kritik eşik aşıldı. Taraflar arasında üzerinde uzlaşı sağlanan "İslamabad Mutabakat Anlaşması", ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından elektronik ortamda imzalanarak yürürlüğe girdi. Anlaşmanın imzalandığı bilgisi hem İranlı hem de ABD'li yetkililer tarafından doğrulandı.
60 GÜNLÜK MÜZAKERE SÜRECİ BAŞLAYACAK
Mutabakat, nihai ve kapsamlı bir anlaşmanın hazırlanması için taraflara 60 günlük bir müzakere süreci tanıyor. Bu süreçte nükleer program, yaptırımların kaldırılması, güvenlik düzenlemeleri ve ekonomik iş birliği başlıkları detaylı şekilde ele alınacak.
HÜRMÜZ BOĞAZI YENİDEN AÇILACAK
Anlaşmanın en dikkat çeken maddelerinden biri, küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden ticari gemi trafiğine açılması oldu. Buna karşılık ABD de İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırma taahhüdünde bulundu. Trafiğin 30 gün içerisinde savaş öncesi seviyelere ulaşması hedefleniyor.
300 MİLYAR DOLARLIK DESTEK PAKETİ
Mutabakat kapsamında ABD ve bölgesel ortaklarının İran'ın ekonomik kalkınması ve yeniden yapılanması için en az 300 milyar dolarlık bir finansman planı hazırlaması öngörülüyor. Söz konusu mekanizmanın ayrıntıları nihai anlaşma görüşmelerinde netleştirilecek.
YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI MASADA
Anlaşmada ABD'nin İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması konusunda takvimlendirilmiş bir süreç başlatması da yer alıyor. Buna göre Birleşmiş Milletler kararları, ABD'nin birincil ve ikincil yaptırımları ile çeşitli ekonomik kısıtlamaların nihai anlaşmayla birlikte kaldırılması hedefleniyor. Ayrıca İran petrolü ve petrokimya ürünlerine yönelik geçici muafiyetler sağlanması planlanıyor.
NÜKLEER PROGRAMDA YENİ DÖNEM
Mutabakat metninde İran, nükleer silah geliştirmeyeceğini yeniden teyit etti. Zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği, UAEA gözetiminde yürütülecek teknik görüşmelerde karara bağlanacak. Nihai anlaşmaya kadar İran mevcut nükleer faaliyet seviyesini koruyacak, ABD ise yeni yaptırımlar uygulamayacak.
DONDURULMUŞ VARLIKLARIN SERBEST BIRAKILMASI GÜNDEMDE
Mutabakat, İran'a ait dondurulmuş fon ve varlıkların aşamalı şekilde serbest bırakılmasını da içeriyor. Tarafların müzakerelerde ilerleme sağlaması halinde milyarlarca dolarlık İran varlığının kullanımının önünün açılması öngörülüyor.
PAKİSTAN'DAN AÇIKLAMA
Müzakerelerde arabulucu rolü üstlenen Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, anlaşmanın yürürlüğe girdiğini belirterek bunun bölgede barış ve istikrar için önemli bir adım olduğunu söyledi. Şerif, tarafların diplomatik çözüm iradesi göstermesinin uluslararası toplum açısından da kritik önem taşıdığını vurguladı.
PİYASALARDA İLK ETKİ PETROLDE GÖRÜLDÜ
Anlaşma haberlerinin ardından küresel enerji piyasalarında hareketlilik yaşandı. Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağı beklentisiyle petrol fiyatlarında gerileme görülürken, piyasalarda bölgedeki çatışma riskinin azalacağı yönündeki beklentiler güç kazandı.
