TBMM Şanlıurfa ve Kahramanmaraş Okul Olaylarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu'nun önceki gün yapılan toplantısında iletişim, bilişim ve eğitim alanında çalışan akademisyenler milletvekillerine sunum yaptı.
Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Bilişim Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Emel Baştürk, Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Bülbül ve Kastamonu Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selman Tunay Kamer'in değerlendirmeleri, çocukların dijital ortamda karşı karşıya kaldığı risklerin boyutunu ortaya koydu.
Komisyonda paylaşılan veriler ve dikkat çeken değerlendirmeler şöyle:
‘TÜRKİYE YÜKSEK RİSK ÜLKESİ’
Prof. Dr. Baştürk'ün sunumuna göre Türkiye, çocukların internet kullanımı açısından Almanya ve İngiltere'nin ardından en çok araştırma yapılan üçüncü ülke konumunda. Ancak bu yoğun ilgi, riskleri de beraberinde getiriyor. Türkiye, dünya genelinde "yüksek internet kullanımı ve yüksek risk ülkesi" olarak tanımlanıyor.
6-15 yaş grubundaki çocukların yüzde 91,3'ü internet kullanıyor. Aynı yaş grubunun yüzde 66,1'i sosyal medya platformlarında yer alıyor. Sosyal medya kullanımı 11-15 yaş grubunda yüzde 79'a kadar çıkıyor. 6-11 yaş grubundaki çocukların yalnızca yüzde 10'u kendisini dijital risklere karşı güvende hissediyor. Baştürk, ebeveyn denetiminin en düşük olduğu dönemin de bu yaş aralığı olduğuna dikkat çekti.
Baştürk, ebeveynlerin dijital dünyada çocuklarına rehberlik etmekte zorlandığını belirtti. Anne ve babaların büyük bölümünün dijital ortamı güvenli bulmadığını ancak çocuklarını yönlendirecek bilgi ve donanıma sahip olmadığını söyledi.
İSTANBUL İLK SIRADA
Komisyonda paylaşılan bilgilere göre Türkiye'de her 5 çocuktan 1'i siber zorbalığa maruz kalıyor. Bunlar arasında küfür içerikli mesajlar, dalga geçme, lakap takılması ve küçük düşürücü ifadeler yer alıyor. Yedi ilde yapılan araştırmada en yüksek siber zorbalık oranı İstanbul'da görülürken, en düşük oran Gaziantep'te tespit edildi.
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların önemli bölümünün de yaşadıklarını aileleriyle veya öğretmenleriyle paylaşmadığı belirlendi. Çocukların, telefonlarının ellerinden alınacağı veya internet kullanımının yasaklanacağı endişesiyle sessiz kaldığı belirtildi.
Baştürk, ebeveynlerin dijital platformları yeterince tanımadığını, kanıt toplama süreçlerini bilmediğini ve çoğu zaman okullarla iş birliğine yanaşmadığını söyledi.
‘DİJİTAL ERKEN UYARI SİSTEMİ KURULMALI’
Prof. Dr. Selman Tunay Kamer, sosyal medya platformlarını gerçek zamanlı izleyen ve tehdit içeriklerini tespit ederek ilgili kurumlara bildiren ulusal bir dijital erken uyarı sistemi kurulmasını önerdi. Sistemin BTK, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Milli Eğitim Bakanlığı arasında entegre çalışması gerektiğini kaydetti.
Komisyon üyelerinin, "Bu konuda bir yasa hazırlasanız neye yer verirdiniz?" sorusunu yanıtlayan akademisyenler, dijital etik, dijital nezaket, öfke kontrolü ve bilinçli internet kullanımının okul öncesinden başlayarak eğitim sistemine dahil edilmesi gerektiğini belirtti. Uzmanlar ayrıca çocukları ilgilendiren dijital politikalar konusunda kurumlar arası koordinasyonu sağlayacak üst bir yapı oluşturulmasını önerdi.
