ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), ülke genelindeki hava trafik sıkışıklığını ve gecikmeleri azaltmak amacıyla yeni nesil bir hava sahası yönetim sistemi için önemli bir sözleşmeye imza attı. FAA, Air Space Intelligence (ASI) şirketine 12 yıllık ve 875 milyon dolar değerinde bir ihale verdi.
SMART (Strategic Management of Airspace, Routes and Trajectories) adı verilen sistem, hava sahasında oluşabilecek yoğunluk ve operasyonel sorunları daha ortaya çıkmadan tespit etmeyi amaçlıyor.
Dev Rakipleri Geride Bıraktı
İhalenin en dikkat çekici yönlerinden biri ise görece küçük bir teknoloji şirketi olan ASI'nin, sektörün dev oyuncuları olan Palantir ve Thales gibi rakipleri geride bırakması oldu.
ABD hükümetiyle çalışan büyük yazılım şirketlerinden Palantir ve hava trafik yönetimi teknolojilerinin önde gelen üreticilerinden Thales'in elinden alınan proje, FAA'nın hava trafik modernizasyonunda yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Yapay Zekâ Gecikmeleri Önceden Tahmin Edecek
SMART sistemi; hava yolu tarifeleri, meteorolojik veriler, havalimanı kapasitesi, hava sahası kısıtlamaları ve diğer operasyonel faktörleri analiz ederek olası darboğazları önceden belirleyecek.
Böylece FAA, gecikmeler meydana geldikten sonra müdahale etmek yerine, olası sorunları daha oluşmadan öngörerek uçuş planlamalarını yönlendirebilecek.
New York ve Chicago İlk Hedefler Arasında
Yeni sistemin özellikle ABD'nin en yoğun hava trafik merkezleri arasında yer alan New York, Chicago ve diğer büyük aktarma noktalarında önemli rol oynaması bekleniyor.
Yoğun hava trafiği, kötü hava koşulları, personel eksikliği veya pist kapasitesi yetersizliği gibi nedenlerle oluşan gecikmelerin azaltılması hedeflenirken, sistemin uçuşların yeniden planlanması ve yönlendirilmesi süreçlerinde de etkili olması öngörülüyor.
Havayolları Yakından Takip Ediyor
SMART'ın devreye girmesiyle birlikte kapasitenin yetersiz kaldığı dönemlerde hangi uçuşların erteleneceği, yavaşlatılacağı veya alternatif rotalara yönlendirileceği konusunda da daha gelişmiş karar mekanizmalarının kullanılacağı belirtiliyor.
Bu nedenle Amerikan havayolları, FAA'nın yeni programını yakından takip ediyor.
Alaska Airlines'ta Başladı, FAA'ya Taşındı
ASI'nin geliştirdiği Flyways AI platformu daha önce Alaska Airlines tarafından kullanılmaya başlanmıştı. Sistem; uçuş operasyonları, rota optimizasyonu, hava durumu analizi ve trafik yönetimi gibi alanlarda yapay zekâ destekli karar desteği sağlıyor.
FAA ile yapılan bu anlaşma ise ASI'yi yalnızca havayolu operasyonlarına hizmet veren bir teknoloji sağlayıcısından çıkarıp, ABD'nin ulusal hava trafik sisteminin merkezindeki oyunculardan biri haline getiriyor.
Hedef: Daha Öngörülebilir Bir Hava Trafik Sistemi
Son yıllarda personel eksikliği, yaşlanan altyapı, hava koşullarına bağlı aksaklıklar ve büyük merkezlerde yaşanan yoğunluk nedeniyle eleştirilerin odağında bulunan FAA, SMART projesiyle hava trafik yönetimini daha öngörülebilir ve verimli hale getirmeyi amaçlıyor.
Uzmanlara göre proje başarılı olursa, ABD hava sahasında gecikmelerin azaltılması ve kapasitenin daha etkin kullanılması konusunda önemli bir dönüm noktası olabilir.
