Geceleri sıcaklığın 20°C'nin altına düşmediği tropikal ve bunaltıcı geceler dünya genelinde daha sık yaşandıkça, insanların uykusu bunun bedelini ödüyor.
Climate Central'ın yeni bir çalışmasına göre, 2020-2025 döneminde yüksek sıcaklıklar nedeniyle dünya genelinde ortalama bir kişi, yılda yaklaşık 56 saat, yani neredeyse yedi gecelik uyku kaybetti.
İncelenen 1.300'den fazla kentin neredeyse tamamında, iklim değişikliğiyle bağlantılı sıcaklık kaynaklı uyku kaybı, 1970'lerin başından bu yana en az ikiye katlandı. En yüksek uyku kaybı, insanların yılda ortalama 55 ila 91 saat uyku yitirdiği Ortadoğu ve Güneydoğu Asya'da görüldü.
1970'lerin başında, 500 bin nüfusa sahip ortalama bir kentte yaşayanlar gece sıcakları nedeniyle yılda yaklaşık 46 saatlik uyku kaybediyordu; 2020'lere gelindiğinde bu rakam 50 saate çıktı. 2020 ile 2025 arasında ise 56 saate yükseldi ve analize göre bu yükün giderek daha büyük bir kısmından iklim değişikliği sorumlu.
Avrupa'da en çok nerede uyku kaybı yaşanıyor?
Dünya genelindeki tüm kentler aşırı sıcak gecelerden etkilenirken, yük herkes için aynı değil; kıtalar arasında ve aynı kıtadaki bölgeler arasında büyük farklar görülüyor.
Avrupa'da en yüksek uyku kayıpları güneyde kaydedildi. İtalya'nın Napoli kentinde yaşayanlar, son beş yılda sıcaklar nedeniyle her yıl ortalama 51 saat uyku kaybetti.
Yunanistan'ın başkenti Atina'da bu kayıp yılda 45 saat, İspanya'nın Valensiya kentinde 42 saat, Portekiz'in Lizbon kentinde ve Fransa'nın Marsilya kentinde ise 40 saat olarak hesaplandı.
Ancak en kuzeydeki ülkelerde bile, daha sınırlı olsa da, insanlar sıcaktan kaynaklanan uyku kaybı yaşıyor.
İskoçya'nın başkenti Edinburgh'da yaşayanlar 21 saatlik uyku kaybı yaşarken, Stockholm ve Helsinki'de bu süre kişi başına 20 saat oldu. En düşük etkiyse 18 saatle Oslo'da kaydedildi.
İyi bir gece uykusunun önemi
Uyku, vücudun gün içinde doğru şekilde çalışmasında önemli bir rol oynuyor.
Vücudun toparlanması gereken zaman gece saatleri; ancak sıcaklıklar düşmediğinde bu toparlanma gerçekleşmiyor ve vücut sürekli baskı altında kalıyor.
Araştırmanın yazarları, kötü uykunun ruh hali, bilişsel performans, verimlilik ile kalp-damar ve bağışıklık sağlığı üzerinde olumsuz etkilerle ilişkilendirildiğini belirtiyor.
Uykuyu etkileyen pek çok faktör olsa da, küresel sıcaklıklar yükseldikçe ve daha fazla insan gece ısısını artıran kentsel ısı adalarına taşındıkça, gece sıcakları giderek daha önemli bir çevresel risk haline geliyor.
Uyku kaybı art arda gecelerde birikebildiği için, küçük görünen azalmalar bile sıcak bir sezon boyunca sağlığı tehdit edecek boyuta ulaşabiliyor.
Yakın tarihli bir çalışma, sıcak gecelerin 65 yaş üstü yetişkinlerin uykusunu orta yaş grubundakilere göre iki kattan fazla, alt-orta gelirli ülkelerde yaşayanların uykusunu ise yüksek gelirli ülkelere göre neredeyse üç kat fazla etkilediğini ortaya koydu.
Kadınlar ve hâlihazırda daha sıcak iklimlerde yaşayanlar da daha fazla etkileniyor; sıcaklıklar yükselmeye devam ettikçe bu uçurumun daha da büyümesi bekleniyor.
