Dört Amur kaplanı (Sibirya kaplanı), Rusya’dan Kazakistan’daki İle-Balhaş Doğa Koruma Alanı’na getirildi. Grup, üç ila dört yaşlarında yetişkin bir erkek ve bir dişi ile altı ila yedi aylık iki yavrudan oluşuyor.
Hayvanlar, Rusya’nın Habarovsk bölgesinde vahşi doğada yakalandı ve türü Orta Asya’da yeniden canlandırmayı amaçlayan uluslararası bir program kapsamında buraya nakledildi.
“Kaplanlara uydu destekli GPS tasma takılacak, böylece uzmanlar hareketlerini ve durumlarını 24 saat boyunca izleyebilecek” dedi Kazakistan Ekoloji Bakanlığı’na bağlı Orman ve Yaban Hayatı Komitesi Başkanı Daniyar Turgambayev.
“Program, önümüzdeki 40 ila 50 yılı kapsayan uzun vadeli bir çalışma olarak planlandı” diye ekledi.
Yeniden yerleştirme bölgesi, İle Nehri boyunca Balhaş’ın güney kesiminde belirlendi. Burası, türün bölgeden yok olmadan önceki tarihsel yaşam alanlarından biriydi.
Yaklaşık on yıl önce Kazak yetkililer burada koruma altındaki bir rezerv oluşturdu ve kaplanların dönüşü için üreyen bir av popülasyonu oluşturmak amacıyla bozkıra kulanları (yaban eşekleri) bıraktı. Korunan alan yaklaşık 1,2 milyon hektarlık bir yüzeyi kapsıyor.
“Rezervde 119 kulan salındı. Ayrıca yaban domuzu ve karaca gibi yerel yaban hayvanı popülasyonları da mevcut ve üremeye devam ediyor. Bugün mevcut av potansiyeli, kaplanların rahatça yaşamasına olanak sağlıyor” dedi Kazakistan Ekoloji Bakanı Yerlan Nyssanbayev.
Kazakistan, türü yeniden doğaya kazandırma niyetini ilk kez 2010’da St. Petersburg’da düzenlenen ilk Uluslararası Kaplan Koruma Forumu’nda açıkladı.
2024’te, Hollanda’daki Landgoed Hoenderdaell Hayvanat Bahçesi’nde faaliyet gösteren büyük kedi sığınağı Stichting Leeuw’den iki Amur kaplanı İle-Balhaş Doğa Koruma Alanı’na getirildi.
Kasım 2025’te Kazakistan ve Rusya, Amur kaplanlarını Kazakistan’a getirmek ve yeni yaşam alanlarına uyumlarını desteklemek için ortak bir yol haritası imzaladı.
Amur kaplanları kaybolan bir türü geri getirebilir mi?
Tarihsel olarak Orta Asya, Turan kaplanı ya da diğer adıyla Hazar kaplanının (Panthera tigris virgata) yaşam alanıydı; tür 20. yüzyılın ortalarında ortadan kayboldu. Bölgedeki bilinen son Turan kaplanı, 1950’lerde Özbekistan’da öldürüldü.
Kazak yetkililere göre Amur kaplanı, soyu tükenmiş bu yırtıcıyla aynı kıtasal alttüre ait; bu da yeniden yerleştirme programını bilimsel açıdan mümkün kılıyor.
Amur kaplanı, dünyadaki en nadir büyük yırtıcılardan biri ve tehdit altındaki türlerin Uluslararası Kırmızı Listesi’nde yer alıyor. Uzmanlar, Rusya’daki vahşi popülasyonun yaklaşık 750 bireyden oluştuğunu tahmin ediyor.
Balhaş bölgesinde kaplanın yeniden var edilmesinin, Küresel Kaplanları Kurtarma Programı’na (Global Tiger Recovery Programme) önemli bir katkı sağlaması bekleniyor.
