Son günlerde kamuoyunda yeniden gündeme gelen kumar bağımlılığı, çoğu zaman yalnızca maddi kayıplar ya da adli süreçlerle konuşuluyor. Oysa uzmanlara göre kumar bağımlılığı, irade zayıflığı ya da kötü alışkanlıktan öte, tanı ölçütleri bulunan ve tedavi edilmesi gereken psikiyatrik bir hastalık. Ve tedavi edilmediği takdirde bireyleri büyük, karanlık bir sarmalın içine sürüklüyor.
Peki bir kişinin kumar bağımlısı olduğu nasıl anlaşılabilir, tedavisi var mı, hukuki yaptırımlar bir çözüm mü...
Prof. Dr. Defne Tamar Gürol, kumar bağımlılığının psikiyatrik boyutunu ve tedavi sürecini Odatv'ye anlattı.
Siz Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinde yıllarca görev yaptınız, AMATEM'de çağdaş tedavi programını geliştiren ve uygulayan ekibin içindeydiniz. ÇEMATEM'in kuruluşunda yer aldınız. Bağımlılık kapsamında ele alınan kumar da uzmanlık alanlarınızdan.
Psikiyatri bu sorunu hangi aşamada kötü alışkanlık ya da irade zayıflığından daha ileride, tedavi edilmesi gereken bir sorun olarak görüyor? Bireyi "kumar bağımlısı" olarak ele almanın tanımı nedir? Hangi noktada bir kişinin kumar bağımlılığı olduğundan şüphe edilir?
DSM-5 sınıflamasında* 'Kumar Oynama Bozukluğu' olarak tanımlanan kumar bağımlılığı, diğer bağımlılıklar gibi ele alınması gereken psikiyatrik bir bozukluktur. Kumar oynama bozukluğu tanı ölçütleri şu şekildedir: aynı heyecanı elde etmek için giderek daha fazla miktarda parayla kumar oynama gereksinimi, kumar oynamayı azaltma ya da bırakmaya çalıştığında huzursuzluk, sinirlilik yaşama, kumar oynamayı kontrol etme, azaltma ya da bırakmak için başarısız girişimlerde bulunma, sık sık kumarla ilgili düşüncelerle meşgul olma, sıkıntılı duygular yaşarken kumar oynama, kumar nedeniyle para kaybettikten sonra kayıpları telafi etmek için tekrar kumar oynama, kumar ile ilişkili yalan söyleme, kumar nedeniyle önemli bir ilişkiyi, işi, eğitim veya kariyer fırsatını tehlikeye atma ya da kaybetme, kumarın yol açtığı maddi sıkıntıları gidermek için başkalarından para isteme.
Bu sayılan özelliklerden en az dördünün görülmesi durumunda kişiye kumar oynama bozukluğu tanısı konur.
Bu, son derecede yıkıcı sonuçları olan ağır bir tablodur. Diğer bağımlılıklarda olduğu gibi tedavisi olan bir hastalıktır. Tedavi süreci uzun ve meşakkatli bir süreçtir.
*DSM-5, Amerikan Psikiyatri Birliği'nin (American Psychiatric Association) yayımladığı Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı'nın 5. baskısı (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition)
Çevrimiçi bahis ve kumarın cep telefonuna taşınmasıyla birlikte bağımlılığın seyri değişti mi?
Çevrimiçi bahis ve kumar ulaşılabilirliği arttıkça, cep telefonu gibi her an oynanabilir hale geldikçe yaygınlığı ve şiddeti artmaktadır.
Kumar bağımlılığında toplum tarafından en az bilinen ya da yanlış bilinen neler var?
Kumar oynama bozukluğu çok yıkıcı ve sinsi bir hastalıktır. Kişinin hayatı kumar oynama, kumar parası bulma, tekrar oynamak için planlar yapma döngüsüne sıkışır. Kişi işini, evini, değerlerini, en önemlisi itibarını kaybeder. Bankalara, çevresine, ailesine, herkese borçlanır. Borçlarını kumar oynayarak ödeyeceğini düşünür. Ancak bu oyundan daha fazla borçlanarak çıkar.
Kumar oynama bozukluğu olan bir kişi para kazanmak için oynamaz. Görünür neden para kazanmak gibi dursa da kaybedene kadar oynamaya devam eder.
Kumar bağımlılığı beraberinde sürekli yalan söyleme, borçlarını saklama, farklı kişilerden farklı gerekçelerle para isteme, hesaplarını gizleme ve yakınlarını manipüle etme sık görülüyor. Bu davranışlar bağımlılığın hangi aşamasında ortaya çıkıyor?
Bu durumu sürdürebilmek için çevresine yalan söyler, ancak ilk yalanı kendine söylemek zorundadır. Bu kadar yıkıcı bir davranışı sürdürmek için önce kendine yalan söylemeli, kendini ikna etmelidir. Sinsi bir hastalık olması kendini ikna etme süreci ile ilişkilidir.
Ancak kumar oynama bozukluğunun tedavisi olan bir hastalık olduğu unutulmamalıdır. Uzun süren, çok çaba gerektiren bir tedavi süreci söz konusudur. Bu kısır döngünün bir çıkışı olduğunu unutmamak gerekir.
Tedavi sürecinde kendi isteğiyle başvuranlarla aile, işveren ya da adli süreç nedeniyle gelenler arasında tedaviye uyum bakımından fark görüyor musunuz?
Tedavi için öncelikle kumar oynama bozukluğu olan kişinin tedavi olmayı istemesi gerekir. Kumar oynamayı bırakma arzusu ilk adımdır. Bunu kişinin yaşam tarzı, alışkanlıkları, zorluklarla başa çıkmayı öğrenmesi, riskli durumları tespit edip önlemler alması gibi uzun ve meşakkatli bir sürece girmesi gerekir. Bırakma ve tekrar başlamalar olabilir. Tedaviden vazgeçmeden sürdürmek gerekir.
Hukuki cezalar caydırıcı mıdır?
Hukuki ceza, bağımlılığın yalnızca bir sonucudur.
Gözde Sula
Odatv.com
