Afrika Birliği (AU) ile Karayip Topluluğu'nun (CARICOM) öncülüğünde Gana'nın başkenti Akra'da düzenlenen üç günlük konferans, kölelik nedeniyle Batılı devletlerden hesap sorulması yönündeki çağrıları yeni bir aşamaya taşıdı. Konferansa devlet başkanları, hükümet temsilcileri, tarihçiler, hukukçular ve sivil toplum kuruluşları dahil 80'den fazla ülkeden katılım gerçekleşti. Toplantının sonunda kabul edilen 19 maddelik küresel adalet planında resmî özür, mali tazminat, borç silme, çalınan kültürel eserlerin iadesi ve Küresel Güney ülkelerinin uluslararası finans kurumlarında daha fazla temsil edilmesi talepleri yer aldı. Küresel Güney ülkeleri 4 asır süren ve milyonlarca insanı köle durumuna düşüren tarihin hesabını soruyorlar.
EN BÜYÜK ZORUNLU GÖÇ
Verili tarihe göre transatlantik köle ticareti yaklaşık 400 yıl sürdü. 15. yüzyılın sonlarından 19. yüzyılın sonlarına kadar devam eden sistemde en az 12,5 milyon Afrikalı Avrupa gemileriyle zorla Amerika kıtasına taşındı. Yaklaşık 1,8 milyon insan Atlantik geçişi sırasında hastalık, açlık, işkence, susuzluk ve kötü koşullar nedeniyle hayatını kaybetti. Tarihe "Middle Passage" olarak geçen deniz yolculuklarında insanlar gemilerin ambarlarına zincirleniyor, haftalarca güneş görmeden tutuluyor ve insanlık dışı koşullarda taşınıyordu.
SERVETİN TEMELİNDEKİ EMEK
Araştırmalara göre köleleştirilen Afrikalılar başta Brezilya, Karayipler ve ABD olmak üzere Amerika kıtasındaki plantasyonlarda çalıştırıldı. Şeker, pamuk, tütün ve kahve üretimi üzerinden elde edilen devasa sermaye birikimi daha sonra Avrupa sanayisinin gelişmesinde önemli rol oynadı. Tarihçiler İngiltere, Fransa, Hollanda, ABD, İspanya ve Portekiz'in sömürge dönemindeki ekonomik yükselişinde köle emeğinin belirleyici olduğunda hemfikir. Konferansta konuşan liderler de bugün küresel gelir eşitsizliğinin kökenlerinde sömürgecilik ve kölelik sisteminin bulunduğunu da vurguluyorlar.
19 MADDELİK TAZMİNAT PLANI
Konferans sonunda kabul edilen 19 maddelik plan; resmi ve koşulsuz özür, adil mali tazminat, borçların silinmesi, küresel tazminat fonu kurulması, çalınan eserlerin iadesi, insan kalıntılarının geri verilmesi ve iklim adaleti finansmanı gibi maddeleri içeriyor. Ayrıca köle ticaretinde kullanılan kalelerin anıt alanlara dönüştürülmesi de talepler arasında yer alıyor. Birleşmiş Milletler’de Mart ayında kabul edilen kararla köleleştirilen Afrikalara yönelik insan ticareti "insanlığa karşı işlenmiş en ağır suç" olarak tanındı.
ABD VE İSRAİL KARŞI ÇIKTI
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda Mart 2026’da kabul edilen karar 123 ülkenin desteğini aldı. Buna karşılık ABD, İsrail, Arjantin ve aralarında bazı Avrupa ülkelerinin de bulunduğu toplam 52 ülke karara karşı çıktı ya da çekimser kaldı. Akra'daki konferansın sonunda oluşturulan yeni uluslararası panellerin, tazminat ve tarihsel adalet taleplerini Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun gelecek oturumuna taşıması bekleniyor.
[email protected]
Kaynak: Web Özel
