NİSANUR YILDIRIM / NEFES
Asgari ücrete ara zam yapılmayan bir dönemde, milyonlarca dar gelirli vatandaş nakit sıkıntısı yaşadığı için kredi kartlarından borçlanarak yaşamını devam etmek zorunda bırakılıyor. Eğitim, gıda, sağlık gibi temel harcamalar için kredi ve kredi kartına yönelen vatandaşları hem faiz hem de vergiler zorluyor. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV), banka ve sigorta şirketleri üzerinden tüketicilere yansıtılarak devlete ödenen bir vergi olarak biliniyor. Konut kredisi hariç, tüm kredi ve kredi kartlarından, para transferlerinden BSMV geliri elde ediliyor. BSMV, Hazine için yüksek vergi geliri kalemleri arasında yer alıyor.
BSMV, yasal olarak bankalar ve sigorta şirketleri tarafından ödeniyor. Ancak uygulamada bu kurumlar, tahsil ettikleri faiz, komisyon ve prim gibi gelirler üzerinden hesaplanan vergiyi hizmet bedeline ekleyerek dolaylı yoldan tüketicilerine yansıtıyor. Kredi, kredi kartları ve para transferlerinden elde edilen BSMV geliri, yılın ilk yarısını rekorla karşıladı. Hazine, BSMV’den 2026’nın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 38 artışla 348 milyar 497 milyon TL gelir elde etti. Böylece, BSMV damga vergisi ve harçları solladı. Geçen yılın ilk yarısında BSMV’den elde edilen gelir, 252.8 milyar TL olmuştu. BSMV’de 631.5 milyar TL’lik bütçe hedefinin yüzde 55’ine altı ayda ulaşıldı. Böyle giderse yıl sonunda BSMV’den elde edilen gelir bütçe hedefini aşacak. BSMV’de geçen yıl 544.3 milyar TL’lik bütçe hedefi aşılarak 551.7 milyar TL gelir elde edilmişti.
1 MİLYON KİŞİ YASAL TAKİPTE
Kredi kartları, BSMV gelirinin en önemli kalemlerinden birisi olarak biliniyor. Borçlarını ödemekte zorlanan milyonlara, bir de adeta gizli vergi haline gelen BSMV yükü biniyor. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi verilerine göre, Ocak-Mayıs 2026 döneminde bireysel kredi kartı borcunu ödemediği için yasal takibe intikal etmiş kişi sayısı 680 bin 913 oldu. Bireysel kredi veya kredi kartı borcunu ödemediği için yasal takipteki kişi sayısı ise 915 bin 263 olarak kayıtlara geçti.
Öte yandan BSMV konusunda Yargıtay’dan dikkati çeken bir karar çıktı. 22 Temmuz tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan karara göre, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, kredi sözleşmesinde açıkça belirtilmesi halinde BSMV’nin tüketiciye yansıtılabileceğine hükmetti.
Tüketici korunmalı
Prof. Dr. Murat Batı Yargıtay’ın BSMV ile ilgili kararını eleştirerek, “Bankaların standart kredi sözleşmeleriyle BSMV’yi ayrı bir maliyet kalemi olarak tüketiciye yüklemeleri tüketici aleyhine önemli bir dengesizlik yaratmakta. Bu nedenle BSMV’nin tüketiciye yansıtılması, tüketicinin korunması ilkesiyle bağdaşmıyor. Vergi hukuku bakımından kanuni mükellefiyet ile ekonomik vergi yükü farklı kişiler üzerinde toplanabilse de tüketici hukukunun amacı ekonomik bakımdan zayıf durumda bulunan tarafı korumaktır. Tüketicinin korunmasına öncelik verilmesi daha isabetli olurdu” diye konuştu.
