Haziran ayının geleneksel dolunayı olarak bilinen “Çilek Dolunayı” bu gece gökyüzünde görülebilecek. Ancak adının çağrıştırdığının aksine Ay’ın çilek kırmızısı bir renge bürünmesi beklenmiyor.
Dolunay, Avrupa’nın büyük bölümünde akşam saatlerinden itibaren izlenebilecek. Kaynaklara göre Ay’ın tepe noktasına salı sabaha karşı 01.57’de (CEST) ulaşması bekleniyor. Londra’da 21.41, Paris’te 22.13, Berlin ve Madrid’de ise yaklaşık 21.55 civarında ufuktan yükselmesi öngörülüyor.
“Çilek Ayı” adı, haziran dolunayını yabani çilek hasadı için mevsimsel bir işaret olarak kullanan Algonkinler ve diğer Yerli Amerikan halklarının geleneklerinden geliyor. The Old Farmer’s Almanac tarafından da kullanılan bu ad zamanla yaygınlaştı.
Farklı kültürlerde haziran dolunayına başka adlar da verildi. Cherokee geleneğinde “Yeşil Mısır Ayı”, Cree halkında “Yaprakların Çıktığı Ay”, Tlingit halkında “Doğum Ayı” olarak anıldı. Çin’de “Nilüfer Ayı”, Avrupa’da ise çayır biçimi ve kovan hasadıyla ilişkilendirilen “Bal Ayı” adı öne çıktı.
BU GECE NASIL GÖRÜNECEK?
Bu gece Ay’ın kırmızıdan çok altın ve turuncu tonlarda görünmesi bekleniyor. Bunun nedeni, ufka yakın konumdaki Ay ışığının gözlemciye ulaşmadan önce atmosferin daha kalın bir katmanından geçmesi. Gün batımlarını sıcak renklere çeviren fiziksel etki burada da benzer şekilde çalışıyor.
Bu yılki Çilek Dolunayı aynı zamanda “mikro dolunay” niteliği taşıyor. Ay’ın Dünya’dan yaklaşık 406 bin 267 kilometre uzakta bulunacağı, bunun da ortalamadan yaklaşık 21 bin kilometre daha uzak olduğu belirtiliyor. Bu nedenle tipik bir dolunaya kıyasla yaklaşık yüzde 7 daha küçük ve yüzde 10 daha sönük görünecek.
2026’nın en küçük ikinci dolunayı olarak kayda geçen bu gök olayı, geçen ayki Mavi Ay’a göre Dünya’ya yalnızca 102 kilometre daha yakın olacak. Karşılaştırma için, “süper ay” olarak adlandırılan dolunaylar yaklaşık yüzde 14 daha geniş ve yüzde 30 daha parlak görünebiliyor.
Kuzey Yarımküre’deki gözlemciler için Ay, onlarca yılın en alçak rotalarından birini izleyecek. Bunun nedeni dolunayın yaz gündönümünden yalnızca birkaç gün sonra gerçekleşmesi. Güneş gökyüzünde en yüksek konumlarına yaklaşırken, dolunay karşıt geometri nedeniyle daha alçakta kalıyor.
Güney Yarımküre’de ise durum tersine dönüyor; bu geceki dolunay yılın en yüksek dolunayı olarak görülecek. En iyi gözlem zamanı, Ay’ın güneydoğu ufkunun üzerine çıktığı ve atmosferin altın tonları belirginleştirdiği gün batımı sonrası olacak.
Astronomi meraklıları için dikkat çekici bir ayrıntı daha var: Çilek Dolunayı bu gece Yay takımyıldızındaki “Çaydanlık” yıldız deseninin önünde yer alacak. Bu bölge, Samanyolu’nun merkezine doğru bakılan gökyüzü hattına yakın konumuyla biliniyor.
Haber Kaynağı : 12punto
