Benzin ve dizel fiyatlarındaki yükseliş, üretim ve taşımacılık maliyetlerini artırarak mal ve hizmet fiyatlarına yansımaya devam ediyor.
Artan maliyet baskısı, satışlarda yavaşlama yaşayan şirketlerin işletme sermayesi ve yatırım finansmanına erişimini daha da zorlaştırırken, yüksek kredi maliyetlerinin uzun süre devam edebileceği beklentisini güçlendiriyor.
YAKIT SATIŞLARINA KISITLAMA GETİRİLDİ
Yakıt arzındaki sıkıntılar nedeniyle Rusya'nın 40'tan fazla bölgesinde akaryakıt satışına çeşitli kısıtlamalar uygulanıyor.
Hükümet ise iç piyasadaki arzı artırmak amacıyla benzin, motorin ve uçak yakıtı ihracatını durdurdu.
Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, yaşanan krizin nedenleri arasında Ukrayna'nın insansız hava aracı saldırıları nedeniyle bazı rafinerilerin kısmen devre dışı kalması, yaz döneminde artan talep ve teslimat güzergâhlarındaki değişiklikleri gösterdi.
AKARYAKIT FİYATLARI ENFLASYONUN ÜZERİNE ÇIKTI
Rusya Federal İstatistik Kurumu verilerine göre, 30 Haziran-6 Temmuz döneminde benzin fiyatları yüzde 2,1, dizel fiyatları ise yüzde 3,4 arttı.
Yılın başından 6 Temmuz'a kadar olan süreçte benzin fiyatları yüzde 13,9, dizel fiyatları yüzde 14,7 yükselirken, aynı dönemde tüketici enflasyonu yüzde 4,5 seviyesinde gerçekleşti.
Böylece akaryakıt fiyatlarındaki artış, genel enflasyonun yaklaşık üç katına ulaştı.
MERKEZ BANKASI ENFLASYON RİSKİNE DİKKAT ÇEKTİ
Rusya Merkez Bankası, akaryakıt piyasasındaki gelişmelerin enflasyon üzerindeki etkisinin geçmiş dönemlere göre daha uzun sürebileceğini değerlendirdi.
Banka, benzin ve motorin fiyatlarındaki yükselişin yalnızca tüketici fiyatlarını değil, üretim ve taşımacılık maliyetleri üzerinden çok sayıda mal ve hizmeti de etkilediğine işaret etti.
Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina da haziran ayı enflasyonunda akaryakıt fiyatlarındaki sıçramanın etkili olacağını belirterek, arzın yeniden dengelenmesinin zaman alabileceğini ifade etti.
MALİYETLER BİRÇOK SEKTÖRE YANSIYOR
Merkez Bankasının raporuna göre, şirketlerin toplam maliyetleri içinde akaryakıt, enerji ve su giderlerinin payı ortalama yüzde 7 seviyesinde bulunuyor.
2025 yılında enerji giderleri yaklaşık yüzde 11 artarken, lojistik, depolama ve teslimat maliyetlerinde ise yüzde 13,8'lik yükseliş kaydedildi.
Özellikle tarım, gıda, perakende, ulaştırma ve inşaat sektörlerinde artan yakıt maliyetleri fiyatlara daha hızlı yansıyor.
FAİZ İNDİRİMLERİ KONUSUNDA TEMKİNLİ SÜREÇ
Rusya Merkez Bankası, 19 Haziran'da politika faizini 25 baz puan indirerek yüzde 14,25'e çekti.
Ancak akaryakıt piyasasındaki gelişmeler ve enflasyon riskleri nedeniyle para politikasında daha temkinli hareket edileceği mesajı verildi.
Özel sektör ise iç talepteki yavaşlama, yüksek kredi maliyetleri ve artan üretim giderleri nedeniyle finansman koşullarının iyileşmesini beklemeye devam ediyor.
İHRACAT KISITLAMALARININ KÜRESEL ETKİSİ
Rusya'nın akaryakıt ihracatını sınırlandırması yalnızca iç piyasayı değil, uluslararası enerji piyasalarını da etkiliyor.
Uluslararası Enerji Ajansı, Rusya'nın motorin ve uçak yakıtı ihracatındaki azalışların küresel fiyat farklarını artırdığına dikkat çekerken, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat sorunlarıyla birlikte alternatif tedarik arayışlarının ve taşıma maliyetlerinin güç kazandığını belirtiyor.
Öte yandan Rusya hükümeti, çalışan rafinerilerin kapasitesini artırırken mevcut yakıt stoklarını piyasaya yönlendirdi, bazı bakım çalışmalarını erteledi ve temmuz ayında ithal akaryakıt sevkiyatının başlamasına yönelik düzenlemeler yaptı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise ülkedeki yakıt sıkıntısının geçici olduğunu belirterek enerji sisteminin dayanıklılığuna vurgu yaptı.
