Küresel piyasalarda enerji maliyetlerinde yaşanan sert tırmanışın ardından, Japonya Merkez Bankası para politikasında radikal bir adım atarak politika faiz oranını 1995 yılından bu yana görülen en yüksek düzeye ulaştırdı. Banka tarafından salı günü gerçekleştirilen kritik toplantıda, yüzde 0,75 seviyesinde bulunan politika faizi yüzde 1'e yükseltildi.
Faiz artırım kararı küresel ölçekte enflasyonist baskıların tırmanışa geçtiği bir dönemde alındı. Bölgede yaşanan askeri çatışmalar ve İran savaşı nedeniyle tırmanan yaşam maliyetleri, dünya genelindeki diğer merkez bankalarını da bu yıl içinde faiz artışlarına zorlamıştı.
Japonya ise varlık fiyatlarında geçmişte yaşanan çöküşle mücadele edebilmek amacıyla 1990'lı yıllarda faiz oranlarını agresif şekilde aşağı çekmişti. Ülke genelinde fiyatların gerilemesi ve ekonomik büyüme trendinin durması nedeniyle faiz oranları yirmi yıl boyunca sıfıra yakın seviyelerde seyretmişti.
NORMALLEŞME SÜRECİ
Banka, Mart 2024 döneminden bu yana faiz oranlarını kademeli bir stratejiyle yukarı taşıyor. Mart 2024'te hayata geçirilen hamle, ülkede 17 yıl aradan sonra gerçekleştirilen ilk faiz artışı olarak kayıtlara geçmişti. Küresel iktisatçılar, yirmi yıllık deflasyon (fiyatların sürekli düşmesi) döneminin geride kalmasıyla birlikte Japonya'nın artık net bir enflasyonist yükseliş döngüsüne girdiğini tescilliyor. Uzmanlar, acil durum ve kriz yönetimi para politikalarına artık ihtiyaç kalmadığını, bankanın normal para politikası zeminine dönmek istediğini ifade ediyor.
ENFLASYON BASKISI
Yükselen enerji maliyetleri ülke içinde enflasyonu körüklerken, Orta Doğu petrol ve gazına yüksek oranda bağımlı bir yapıya sahip olan Japonya gibi ekonomiler üzerindeki baskıyı artırıyor. Japonya'da toptan eşya fiyatları mayıs ayında bir önceki yıla kıyasla yüzde 6'dan fazla artış göstererek son üç yılın en hızlı yükselişine imza attı.
Buna karşın nisan ayında yüzde 1,4 seviyesinde gerçekleşen manşet enflasyon oranı, bankanın yüzde 2 olan resmi hedefinin altında kalmayı sürdürüyor. Banka yönetimi, faiz artırımı konusunda oldukça zorlu bir dengelenme süreci yürütüyor. Yüksek faiz oranları enflasyonu düşürmeye katkı sağlarken, borçlanma maliyetlerini yukarı çekerek hükümet ve işletmeler için gider yükünü tırmandırıyor.
POLİTİKA YAPICILARIN YAKLAŞIMI
Banka Başkanı Kazuo Ueda, karaciğer kisti tedavisi nedeniyle hastanede bulunduğundan bu haftaki kritik toplantıda yer alamadı. Ancak Ueda ve diğer kurul üyeleri, son aylarda faiz artırımı yapılması konusunda giderek daha olumlu bir tutum sergiliyor. Ueda ay başında yaptığı açıklamada, "yukarı yönlü fiyat risklerinin ekonomik faaliyete yönelik aşağı yönlü risklerden daha ağır basması durumunda faiz artırımının artı ve eksilerinin derinlemesine tartışılması gerekeceğini" belirtmişti.
Hükümet harcamalarının artırılmasını savunan Başbakan Sanae Takaichi ise geçmiş dönemlerde faiz artırımı fikrine sert şekilde karşı çıkmıştı. Takaichi, geçen yıl göreve başlamasından bu yana bankanın yüksek faiz eğilimini kamuoyu önünde doğrudan eleştirmedi. Yapılan bu son hamle, Takaichi dönemindeki ikinci faiz artışı oldu. Piyasalar, bankanın aralık ayında politika faizini yüzde 0,75 civarına çekmesinden bu yana bu kararın çıkmasını bekliyordu.
PARA BİRİMİNDE DENGE ARAYIŞI
Banka, aldığı bu faiz kararıyla birlikte ABD doları ve Euro gibi küresel rezerv para birimleri karşısında ciddi şekilde baskı altında kalan yen birimini istikrara kavuşturmayı amaçlıyor. Finans uzmanları, yenin çok ucuz kaldığına ve para birimini güçlendirmenin ekonomiye zarar vermeyeceğine yönelik bir algının piyasaya yerleştiğini vurguluyor.
Faiz artışına rağmen Japonya'nın faiz oranı, diğer büyük ekonomilere kıyasla oldukça düşük bir seviyede kalmaya devam ediyor. Örneğin ABD ve İngiltere'de faiz oranları yüzde 3'ün üzerinde seyrediyor. Her iki ülkenin merkez bankalarının da bu hafta yapacakları toplantılarda faiz oranlarını sabit tutmaları bekleniyor. Uzmanlar, Japonya'daki bu değişimin küresel finansal dengelerde yavaş bir yeniden hizalanmaya işaret edebileceğini öngörüyor.
