Uçan insansız hava araçları dünyanın dikkatini çekip savaşın kurallarını yeniden yazarken, Ukrayna'daki cephede onların altında, daha sessiz bir devrim yaşanıyor.
Malzeme taşıyan, mühimmat nakleden, yaralıları tahliye eden, mayın döşeyen ve giderek daha fazla araziyi kontrol altında tutan paletli ve tekerlekli kara robotlarından oluşan taburlar artık her ay binlerce görev gerçekleştiriyor. Bu durum, aylar süren görev rotasyonlarını uçan dronlardan saklanmak için toprağa gömülü sığınaklarda geçiren Ukraynalı piyade birlikleri için bu sistemleri vazgeçilmez hale getirdi.
Teknolojinin en ileri noktasında ise insansız kara araçları, bir zamanlar ancak gelecek nesillerde mümkün olacağı düşünülen görevleri yerine getiriyor: Düşman siperlerine saldırıyor ve onları ele geçiriyor. Nisan ayında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Ukrayna güçlerinin tek bir askeri bile doğrudan tehlikeye atmadan, yalnızca kara ve hava dronlarını kullanarak Rusların kontrolündeki bir mevziyi ele geçirdiğini açıkladı.
Ukrayna, kara robotlarının geliştirilmesi konusunda Rusya da dahil dünyanın en gelişmiş ordularını geride bırakıyor. Bu dönüşümün öncülüğünü ise hava dronlarının arkasındaki yazılım uzmanları değil; kaynak ustaları ve tamirciler yapıyor. Pratik çözümlerle geliştirdikleri araçlar, piyadenin en ağır yükünü üstleniyor.
Kara dronları üreten Uforce şirketinin yönetim kurulu başkanı ve eski Ukrayna Başbakanı Oleksiy Honçaruk, "Dronlar daha hızlı gelişti çünkü son derece yaratıcı bilişim uzmanlarının elindeydi. Kara robotik sistemleri ise çoğunlukla cephedeki piyade birliklerinin elindeydi. Buradaki iş daha ağır ve daha pratikti; mesele yazılım değil, parçaları birbirine bağlayıp çalıştırabilmekti" dedi.
Ukrayna'da savaşta etkili oldu, Orta Doğu'ya kadar ulaştı
Sayıca zayıf olan Ukrayna, savaşta ayakta kalabilmek için giderek daha fazla teknolojik çözüme yöneldi. Bugün cephede ucuz, 3D yazıcıyla üretilmiş dört pervaneli dronlar tüfeklerden bile daha önemli hale geldi. Deniz dronları Rusya'nın Karadeniz Filosu'nu limanlara çekilmeye zorladı. Ukrayna'nın geliştirdiği önleme dronları ise o kadar etkili oldu ki, İran saldırılarını engellemek amacıyla Orta Doğu'ya bile gönderildi.
İnsanların en iyi bildiği savaş alanı olan kara muharebeleri ise son sınır olarak kaldı. Enkazla dolu araziler ve tepede dolaşan dronlara karşı savunmasız olmaları nedeniyle kara robotlarının yaygınlaşması zaman aldı. Bu sistemlerin geliştirilmesi, hava dronlarına kıyasla daha düşük öncelik gördü ve daha az finansman aldı.
Ancak robotlara duyulan büyük ihtiyacı gören tamirciler ve piyadeler ısrarcı oldu. Bu isimlerden biri de bugün 93'üncü Mekanize Tugayı'nın kara robot taburunu yöneten Yüzbaşı Oleksandr Kharkovets.
Rusya'nın geniş çaplı işgalinden önce otomotiv elektroniği atölyesi işleten Kharkovets, 2023 yılında Bahmut'un harabeye dönmüş sokaklarında ev ev çatışırken bir duvarın arkasına sığınıp tüfeğini tuttuğu sırada aklına tek bir düşünce geldi: "Bunu makineler yapabilir"
Geri çekilme emri verildiğinde çok sayıda silah arkadaşının cansız bedenini geride bırakmak zorunda kaldı. Bunun ardından, ölü ya da yaralı hiçbir askerin geride bırakılmaması için tamircilik becerilerini kullanmaya karar verdi.
Uzaktan kumandalı bir araca kanca ve makineli tüfek monte ederek hem ateş desteği sağlayan hem de hayatını kaybeden askerleri çekip çıkarabilen bir sistem geliştirdi. Aynı yılın ilerleyen dönemlerinde bu araç, özel kuvvetlerin bir hafta boyunca ulaşamadığı bir askerin cenazesini almak için kullanıldı. Kharkovets, görevi görüntüledi ve komutanlarını kara robotlarını benimsemeye ikna etmek amacıyla bir sunum hazırladı.
Hayat kurtarıyor
Ukrayna acımasız bir gerçekle karşı karşıya. Ordusunun personel sayısı Rusya'nın gerisinde. Bu nedenle askerleri hayatta tutmak varoluşsal bir görev haline geldi.
Bu görev ise giderek zorlaşıyor. Çünkü cephede hareket eden her hedefin uçan dronlar tarafından vurulabildiği "ölüm bölgesi" sürekli genişliyor. Bazı noktalarda bu bölge artık cephe hattının yaklaşık 24 kilometre gerisine kadar uzanıyor. Bir mevziye ulaşmak, o mevziyi savunmaktan daha tehlikeli hale gelmiş durumda.
Güvenlik gerekçesiyle yalnızca adı açıklanan Oleksandr, "Personel kaybetmeyi kesinlikle göze alamayız" dedi.
500'den fazla askeri ve 600'ün üzerinde robotu bulunan K-2 Tugayı'nın insansız kara sistemleri taburunu yöneten Oleksandr, birliklerinin günde beş ila altı görev yürüttüğünü söyledi.
Oleksandr, "Tugay olarak askerlerimizi daha iyi nasıl koruyabileceğimizi bulmak zorundaydık. Aksi halde lojistik ihtiyaçlarımızı karşılayacak kamyonet sürücümüz kalmayacaktı" diye konuştu.
Kara robotları bu denklemi değiştirdi. Kamyonetlerden daha küçük ve daha yavaş olmalarına rağmen havadan fark edilmeleri çok daha zor. Ayrıca vücut ısısı yaymadıkları için termal sistemlerde de kolay tespit edilemiyorlar. İmha edildiklerinde ise kimse hayatını kaybetmiyor.
36'ncı Tugay'da kara robot sistemleri tim komutanı olan Çavuş Dmytro Ivanov, yeterli sayıda insansız araca ulaştıklarında "İnsan kullanmadan görevlerin yüzde 80'ini yerine getirir hale geldik. Tüm taşıma ve ikmal faaliyetlerini robotlar üstlendi" dedi.
Robot kullanma fikrinin kendi yorgunluğundan doğduğunu anlatan Ivanov, muharebe istihkamcısı olarak sırt çantasında yaklaşık 14 kilometre boyunca mayın taşıdığını söyledi. Tugaylarının yeterince malzeme alamadığını belirten Ivanov, bu nedenle ekipmanlarının büyük bölümünü kendilerinin üretmek zorunda kaldığını ifade etti.
Bugün cepheye yakın iki atölye yönetiyor. Bunlardan biri araçları yönlendiren radyo sistemleri ve kumandalar gibi elektronik ekipmanları üretiyor. Diğerinde ise araçların şasileri kaynakla birleştiriliyor ve montajları yapılıyor.
Robotların önünde hala büyük engeller var
Elbette bu araçların da sınırları var. Düz bozkır arazilerde kolay hedef haline geliyorlar. Bir robot ağaca tırmanamıyor, sipere atlayamıyor ya da bir askerin yapabildiği gibi anlık doğaçlama kararlar veremiyor. Mühendisler ise araçları minyatür hava savunma sistemleriyle donatarak onları korumanın yollarını arıyor.
Dost ateşi de önemli bir sorun. Bir birlik, robotların Ukraynalı askerleri Rus askerlerinden ayırt edebilmesi için üniformalara anahtarlıklarda kullanılan RFID çipleri dikmeyi denedi.
Buna rağmen Ukraynalı yetkililer artık kara robotları olmadan bir ordu hayal edemediklerini söylüyor. Ülke, 2026 yılında 50 bin kara robotu üretmeyi planlıyor. Bu rakam geçen yılki üretimin iki katından fazla. Ordu ayrıca bu sistemlere özel yeni bir merkez kuruyor.
Rus ordusu da kara robotları kullanıyor. Ancak bunları çoğunlukla benzer görevlerde kullansa da kullanım seviyesi Ukrayna'nın oldukça gerisinde kalıyor.
Ukrayna Kara Robot Sistemleri Üreticileri Birliği Başkanı Maksym Vasylçenko, tek bir zırhlı piyade aracının maliyetiyle bir tugayın 77 kara robotu satın alabileceğini söyledi ve şöyle devam etti:
"Bu da size tek bir can kaybı yaşamadan bir görevi tamamlama konusunda 77 deneme hakkı veriyor"
Bununla birlikte birçok Ukraynalı asker, kara robotlarının hiçbir zaman hava dronları kadar yaygınlaşmayacağını düşünüyor.
Kara araçlarının ortalama maliyeti yaklaşık 24 bin dolar. Bu rakam ağır yük taşıyan hava dronlarının yaklaşık iki katı, patlayıcı taşıyan küçük FPV dronlarından ise çok daha yüksek. Hava dronları daha hafif yük taşımalarına rağmen ikmal görevlerini çok daha hızlı yerine getirip defalarca sorti yapabiliyor.
Yine de uçan sistemlerin yapamayacağı bazı görevler bulunuyor.
Oleksandr'ın birliği kısa süre önce mayına basarak bacağını kaybeden bir askerini tahliye etti. Oleksandr'ın anlattığına göre robot, düşman kontrolündeki yaklaşık dört kilometrelik hattı geçti ve yol boyunca üç mayına çarptı. Buna rağmen askeri sağ olarak geri getirmeyi başardı.
Oleksandr, "Buggy olmasaydı onu kurtarmak imkansızdı. Çünkü hiç kimse hayatını bu kadar büyük bir riske atmazdı" dedi.
Hücuma geçiyorlar
Başlangıçta Ukrayna piyadesini kara robotları geliştirmeye iten temel unsur lojistikti. Ancak bugün askerleri asıl heyecanlandıran konu bu araçların muharebe kabiliyeti.
Khartiia Kolordusu, Aralık 2024'te tamamen robotlardan oluşan ilk taarruz harekatını gerçekleştirdiği düşünülen operasyonu düzenledi. Harkiv bölgesindeki Rus mevzisine yönelik saldırıda koordineli çalışan insansız sistemler görev aldı. Makineli tüfek, alev makinesi ve patlayıcı taşıyan kara araçları orman içinde ilerlerken, hava dronları operasyonu yukarıdan takip etti.
Operasyonun planlanmasına katkı sağlayan Khartiia Kolordusu insansız kara sistemleri bölük komutanı Teğmen Andrii Kopach, beklentilerinin oldukça mütevazı olduğunu söyledi ve "En düşük hedefimiz tek bir robotun bile düşman mevzisine ulaşmasıydı" dedi.
Aradan bir yıl geçtikten sonra ortaya çıkan sonucu gülerek anlatan Kopach, "Yalnızca tek bir sığınağı imha edebilmiştik" şeklinde konuştu.
Bugün ise örneğin silah ya da bomba taşıyan robotlar tek başlarına Rus askerlerini teslim alıyor ve onları cephe hattından uzaktaki Ukrayna birliklerine götürüyor. Uygulamada bu durum, Rus askerlerinin beyaz bayrak sallayarak ya da ellerini kaldırarak robota teslim olması ve robot eşliğinde Ukrayna mevzilerine götürülmesi anlamına geliyor.
Robotlar artık mevzi de tutuyor.
3'üncü Taarruz Tugayı adına operasyonu yöneten Üsteğmen Mykola Zinkevych, bir köy yakınlarında üzerine 12,7 milimetrelik makineli tüfek monte edilmiş paletli bir aracın tam 45 gün boyunca tek başına nöbet tuttuğunu söyledi ve "Her sabah muharebe görevine çıkıyor, akşam ise şarj olmak için geri dönüyordu" dedi.
Askerlerinin robotu üç farklı noktada gizlediğini ve iki günde bir yerini değiştirdiğini belirten Zinkevych, Rusların bunun bir makine olduğunu hiç anlayamadığını söyledi.
Zinkevych, "Savaş sürekli devam eden bir deneydir" diye ekledi.
© 2026 The New York Times Company
