Türkiye denizlerinde sayıları hızla artan istilacı yabancı türler, yalnızca deniz ekosistemini değil, balıkçılığı, kıyı altyapısını ve insan sağlığını da tehdit ediyor.
Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk, AA muhabirine iklim değişikliğiyle birlikte deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesinin yabancı türlerin ve istilacı yabancı türlerin Türkiye denizlerine yerleşmesini kolaylaştırdığını söyledi.
Yabancı türleri, kendi doğal yaşam alanlarının dışında farklı bir ekosisteme giren canlılar şeklinde tanımlayan Öztürk bunların gemilerin balast suları, Süveyş Kanalı gibi kanallar, gemi gövdeleri veya insanlar aracılığıyla yeni denizlere taşınabildiği bilgisini verdi.
Ekosisteme ciddi zarar veren türlerin ise istilacı yabancı tür olarak tanımlandığını belirten Öztürk, "Aslan balığı, balon balığı veya bazı denizanaları sadece insanlara değil, bulundukları ekosisteme de zarar veriyor. Yerli türlerle rekabet ediyor, onları tüketiyor, yaşam alanlarını işgal ediyor. Bu nedenle bu türlerin ekosistemden mümkün olduğunca çekilmesi gerekiyor" dedi.
"Akdeniz tropikleşiyor, Karadeniz ise Akdenizleşiyor"
Türkiye denizlerinde yabancı tür sayısının hızla arttığına işaret eden Öztürk, 2025 sonu itibarıyla Türkiye sularında toplam 544 yabancı tür bulunduğunu, bunların 414'ünün yerleşik hale geldiğini, 110'unun ise istilacı özellik taşıdığını bildirdi.
Yabancı balık türlerinin de dikkat çekici şekilde arttığını vurgulayan Öztürk, 1955 yılında 3 olan yabancı balık türü sayısının 2002'de 24'e, 2025'te ise 80'e yükseldiğini aktardı.
Deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesinin istilacı türlerin Türkiye denizlerinde yaşamını kolaylaştırdığı tespitini paylaşan Öztürk, şöyle devam etti:
"Deniz suyu sıcaklığı arttıkça bu canlılar geldikleri tropikal ortamlara benzer koşulları burada buluyor. Böylece daha kolay adapte oluyor, çoğalıyor ve yerleşiyorlar. Bu nedenle iklim değişikliğiyle istilacı türlerin artışı doğrudan ilişkilidir. Bilim dünyasında, Kızıldeniz kökenli mercanların gelecekte Akdeniz'de kalıcı tropikal mercan ekosistemleri oluşturup oluşturamayacağı tartışılıyor, iklim değişikliğinin bu süreci hızlandırabileceği düşünülüyor".
