Araştırmacılar, yapay zekânın havacılıkta güvenli şekilde kullanılmasına yönelik önemli bir projeyi tamamladı. Alman Havacılık ve Uzay Merkezi (DLR) koordinasyonunda yürütülen dört yıllık LOKI projesi kapsamında, pilotlar ve hava trafik kontrolörlerinin yapay zekâ ile güvenli iş birliği yapabilmesi için yeni nesil sistemler geliştirildi.
Yapay zekâ hava trafik kontrolüne geliyor
DLR'ın sektör paydaşları, araştırma kuruluşları ve kamu kurumlarıyla birlikte yürüttüğü proje kapsamında kokpit ve hava trafik kontrol merkezleri için yapay zekâ tabanlı demonstrasyon sistemleri geliştirildi. Ayrıca, havacılıkta güvenilir yapay zekâ uygulamalarının devreye alınmasına yönelik kapsamlı öneriler hazırlandı.
Projenin en dikkat çeken bileşenlerinden biri, DIRC adı verilen dijital hava trafik kontrolörü oldu. Yapay zekâ destekli sistem, bazı hava trafik kontrol görevlerini bağımsız olarak yerine getirebilirken, gerektiğinde insan kontrolörlerle koordineli şekilde çalışabiliyor.
Gerçekleştirilen simülasyonlarda insan ve yapay zekânın birlikte çalışması sayesinde, mevcut bir hava sahası sektöründe yönetilebilen trafik kapasitesinin yaklaşık yüzde 25 artırılabildiği belirlendi.
Kokpit için akıllı yardımcı geliştirildi
LOKI projesi kapsamında ayrıca IPAS adı verilen yapay zekâ destekli bir kokpit asistanı da geliştirildi.
Sistem; alternatif uçuş rotalarının belirlenmesi, uygun yedek havalimanlarının seçimi ve operasyonel karar süreçlerinde pilotlara destek sağlıyor. Büyük miktardaki operasyonel veriyi analiz eden IPAS, karar vermeyi kolaylaştıracak kritik bilgileri kokpit ekibine anlaşılır şekilde sunuyor.
Güven için eğitim ve şeffaflık vurgusu
Araştırmacılar, yapay zekâya duyulan güvenin yalnızca sistemlerin performansına bağlı olmadığını da ortaya koydu. Kullanıcıların yapay zekânın yetenekleri ve sınırları konusunda şeffaf şekilde bilgilendirilmesi ile pilotlar ve hava trafik kontrolörlerine yönelik özel eğitim programlarının güvenli kullanım açısından kritik önem taşıdığı vurgulandı.
DLR, LOKI projesinden elde edilen sonuçların, Avrupa'da havacılık sektöründe yapay zekânın güvenli ve kontrollü şekilde kullanılmasına yönelik yürütülen düzenleme çalışmalarına katkı sağlamasının hedeflendiğini açıkladı.
