İngiltere Premier Ligi kulüpleri, bu yaz transfer döneminde şimdiye kadar 1 milyar sterlinin üzerinde harcama yaparak futbol ekonomisindeki liderliğini perçinledi.
Deloitte raporuna göre 2024/2025 sezonunda yaklaşık 6,8 milyar sterlin gelire ulaşan lig, yayın hakları, sponsorluklar, lisanslı ürün satışları, maç günü gelirleri ve dijital medya faaliyetleriyle açık ara dünyanın en büyük futbol pazarı konumunda bulunuyor.
Artan gelirler, transfer bütçelerini de rekor seviyelere taşıdı. Premier Lig, geçen yaz 3 milyar sterlini aşan harcamayla en yakın rakipleri Serie A ve Bundesliga'nın toplamını katladı. La Liga, Serie A, Bundesliga ve Ligue 1'in birleşik harcamasını ise tek başına geride bıraktı.
ROGERS, TARİHİN EN PAHALI İNGİLİZ FUTBOLCUSU OLDU
Bu yılın en çok konuşulan hamlesi Chelsea'den geldi. Londra ekibi, Morgan Rogers için Aston Villa'ya 117 milyon sterlin ödedi.
Böylece Rogers, tarihin en pahalı İngiliz futbolcusu unvanını aldı. Rekoru kısa süre elinde tutan Elliot Anderson ise Nottingham Forest'tan Manchester City'ye 116 milyon sterlin karşılığında imza attı.
Tottenham da kasayı açtı: Newcastle United'dan Sandro Tonali 100 milyon, Mateus Fernandes yaklaşık 85 milyon sterline kadroya katıldı.
HARCAMA GÜCÜNÜN ARKASINDAKİ ETKENLER
Bu agresif finansal hamlelerin temelinde çok boyutlu ekonomik ve stratejik nedenler yatıyor.
Son 4 yıllık yayın anlaşmasının 6,7 milyar sterlini aşması ve uluslararası yayın gelirlerindeki büyük artış, harcamaları üst seviyelere çıkardı. UEFA Şampiyonlar Ligi'nin yenilenen formatı ile FIFA Kulüpler Dünya Kupası'nın genişletilmesi kulüplere ek katılım ve ödül geliri sağladı.
İspanya, İtalya ve Almanya liglerindeki finansal durgunluk, Premier Lig kulüplerini oyuncu transferinde ana pazar haline getirirken Suudi Arabistan Ligi'nin yükselişi ve ABD, Suudi Arabistan ile Katar'dan gelen yeni yatırımcıların kulüp satın almaları da fiyatlar üzerinde enflasyonist etki yarattı.
"TRANSFER ÜCRETLERİNDE ENFLASYONA YOL AÇIYOR"
Lokman Hekim Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Settar Koçak, yayın gelirlerinin lig içinde göreceli dengeli dağıtılması sayesinde yalnızca Manchester City, Liverpool ya da Arsenal gibi devlerin değil, orta sıradaki takımların da Avrupa'nın önemli kulüpleriyle transfer yarışına girebildiğini söyledi.
Ligin küresel spor endüstrisinin en güçlü ticari organizasyonlarından biri kabul edildiğini vurgulayan Koçak, "İngiltere'de kulüpler yayın haklarından milyarlarca sterlin gelir elde ediyor. Küresel sponsorluklar, ticari faaliyetler ve dünyanın dört bir yanındaki taraftar kitlesi de eklenince bu kulüpler Avrupa'daki rakiplerine göre çok daha yüksek harcama gücüne ulaşıyorlar." dedi.
Yüksek harcamaların tüm Avrupa piyasasını etkilediğine dikkati çeken Koçak, şu değerlendirmede bulundu:
"İngiliz kulüplerinin ödediği bonservis bedelleri, benzer seviyedeki oyuncuların piyasa değerlerini de yükseltiyor ve genel olarak transfer ücretlerinde enflasyona yol açıyor. İngiltere, aynı zamanda Avrupa'da oyuncu fiyatlarını belirleyen en önemli piyasa aktörü konumunda bulunuyor. Transferler kısa vadede futbolun cazibesini artırıyor gibi görünse de uzun vadede bazı önemli riskleri beraberinde getiriyor. Bonservis bedelleri ve oyuncu maaşları yükseldikçe kulüpler daha büyük finansal riskler üstlenmeye başlıyor. Beklentileri karşılamayan yüksek maliyetli transferler kulüpler üzerinde ciddi bir ekonomik yük oluşturabiliyor."
ZARARLAR DA BÜYÜYOR
Gelirlerle birlikte kulüplerin zararlarının da arttığını, 2024/25 sezonunda vergi öncesi toplam zararın yaklaşık 948 milyon sterline yükseldiğini belirten Koçak, şunları kaydetti:
"Bu da sadece gelirleri artırmanın yeterli olmadığını, harcamaların da aynı ölçüde kontrol edilmesi gerektiğini gösteriyor. Öte yandan, Premier Lig ile diğer Avrupa ligleri arasındaki ekonomik fark büyüdükçe en yetenekli oyuncuların giderek daha fazla İngiltere'ye yönelmesi, diğer liglerin rekabet gücünü olumsuz etkileyebilir. Premier Lig'in ekonomik başarısı futbolun büyümesine önemli katkı sağlasa da transfer piyasasındaki mali enflasyonun kontrol altında tutulması, hem kulüplerin finansal sağlığı hem de Avrupa futbolunda rekabet dengesinin korunması açısından kritik önem taşıyor."
