1971 yılından bu yana kapalı olan Heybeliada Ruhban Okulu’nun yeniden açılması gündemdeki yerini koruyor. Fener Rum Patriği Bartholomeos’un “Eylül ayında açılışı kutlayacağız” açıklaması sonrası gözler, okulun hangi statüyle faaliyet göstereceğine çevrildi.
En çok merak edilen konu ise Heybeliada Ruhban Okulu’nun Milli Eğitim Bakanlığı’na (MEB) bağlı bir yapı olarak mı, yoksa bağımsız bir eğitim kurumu olarak mı açılacağı oldu.
Türkiye’de uzun yıllardır tartışılan konuyla ilgili tarihçi Yusuf Halaçoğlu ve emekli Tuğgeneral Haldun Solmaztürk dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
YUSUF HALAÇOĞLU: RUHBAN OKULU ONLAR İÇİN BİR SEMBOL
Tarihçi Yusuf Halaçoğlu, Ruhban Okulu’nun açılması konusunda daha önceden çeşitli görüşmeler yapıldığını belirterek, sürecin sürpriz olmadığını ifade etti.
"RUHBAN OKULUNUN AÇILMAMASI MÜMKÜN DEĞİLDİ ZATEN"
Halaçoğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Ruhban Okulu'yla ilgili Trump'la çok daha önceden herhalde görüşüldü ki Bartholomeos zaten eylül ayında Ruhban Okulunun açılacağını ifade etti. Ama ben önce zaten Erdoğan'ın bunlara sıcak baktığını düşünüyorum. Çünkü kendi ağzıyla söylediğine göre 400 sinagog, kilise, havra, ibadete açıldığını, kendilerinin hatta bunları hazineden karşılayarak yaptıklarını ifade eden bir cümle kullanmıştı.”
Halaçoğlu, Türkiye’de dini yapılarla ilgili atılan adımlara da dikkat çekerek “İkincisi, yine Lozan Antlaşması'na aykırı olarak sadece İstanbul'da metropolitlik varken; Bursa, Isparta, Kütahya, İzmir, Trabzon'a da metropolit atadı. Dolayısıyla Ruhban Okulunun açılmaması mümkün değildi zaten.” dedi.
Okulun geçmişte neden kapandığına ilişkin değerlendirmede bulunan Halaçoğlu “Ruhban Okulu daha önce biliyorsunuz kapanma sebebi, Milli Eğitim bünyesinde ancak eğitim görülmesi şartıyla olacaktı. Kabul etmedikleri için kapatmışlardı, kendileri kapatmışlardı.” hatırlatması yaptı.
"BAĞIMSIZ BİR NİTELİKTE Mİ OLACAK?"
Yeni süreçte en kritik konunun okulun statüsü olduğunu belirten Halaçoğlu “Şimdi aynen kabul ediyorlar mı, yoksa müstakil, bağımsız bir nitelikte mi olacak? Onu bilmiyorum. Sonuç şu: Aslında o Ruhban Okulu onlar için bir semboldür.” dedi.
Halaçoğlu, farklı bir eğitim modeli önerdiğini de belirterek “İstanbul Üniversitesi'nde bir teoloji kürsüsü kurulup, Rumlar için, Süryaniler için, Yahudiler için veyahut Ermeniler için din adamı orada yetiştirilsin diye düşünmüştüm. Öyle teklif etmiştim ama şu an görüyorum ki o sembolik yapıyı, yani Ruhban Okulunu açmaya kararlılar.” değerlendirmesi yaptı.
"TRUMP İSTEDİYSE MUHAKKAK YERİNE GETİRİR BİZİM CUMHURBAŞKANI"
Halaçoğlu ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın etkisine ilişkin “Trump istediyse muhakkak yerine getirir bizim Cumhurbaşkanı.” ifadelerini de dikkat çekti.
HALDUN SOLMAZTÜRK: BU BİTTİ, BU AÇILACAK
Emekli Tuğgeneral Haldun Solmaztürk ise Heybeliada Ruhban Okulu’nun açılmasıyla ilgili “Karar alınmış anladığıma göre. Uluslararası ilişkilerinin bunu zorladığı bir sonuç. Yani bunun açılıp açılmaması konusu geçmiş bir tartışma. Bu bitti, bu açılacak.”
ABD yönetiminin etkisine dikkat çeken Solmaztürk “Hükümet bu konuda kararı verdi, uzun zaman önce. Ve burada tabii ABD yönetiminin baskısının etkili olduğu çok açık. Onarımı tamamlandı ve kısa sürede açılacak.” dedi.
Ruhban Okulu’nun dış politikada bir unsur olarak kullanılabileceğini ifade eden Solmaztürk'ün “Bunu dış politikada bir koz olarak veya bir prestij konusu olarak sunmaya hazırlanıyor hükümet, aynı NATO zirvesi gibi, benim görebildiğim kadarıyla.” açıklaması da dikkat çekti.
değerlendirmesinde bulundu.
“ASIL TARTIŞMA EKÜMENİK STATÜ OLACAK”
Solmaztürk, Ruhban Okulu tartışmasının ardından Fener Rum Patrikhanesi’nin statüsünün gündeme geleceğini ifade ederek şöyle konuştu:
“Temel sorun, eğer bu bir sorunsa, yani sorun kabul ediliyorsa, Fener Rum Patrikhanesi'nin ekümenik statüsü.”
Türkiye’nin bu konudaki yaklaşımına ilişkin eleştiride bulunan Solmaztürk “Türkiye sözde bu statüyü tanımıyor ama fiilen buna bir ses de çıkarmıyor. Dolayısıyla bu Ruhban Okulunun açılması Türkiye'nin bir yerde ikiyüzlü siyasetinin veya ikiyüzlü politikasının tescili anlamına gelecek.” ifadelerini kullandı.
Solmaztürk sözlerini şöyle tamamladı:
“Bir taraftan reddediyorsunuz, tanımıyorsunuz ekümenik statüsünü ama bu statüyü pekiştirecek olan bir yapıyı, bir kurumu aktif hale getiriyorsunuz. Buradaki çelişki artık gizlenemez bir hale geliyor. Bunun arkasından herhalde ekümenik statü resmi olarak tanınacak diye düşünüyorum.”
BARTHOLOMEOS: EYLÜL AYINDA AÇILIŞI KUTLAYACAĞIZ
Fener Rum Patriği Bartholomeos'un, Atina’da yaptığı açıklamada Heybeliada Ruhban Okulu’ndaki yenileme çalışmalarının sürdüğünü belirterek, okulun eylül ayında yeniden açılacağını söylemesi halen gündemde Bartholomeos, “Eylül ayında da açılışı kutlayacağız” ifadelerini kullanmıştı.
Heybeliada Ruhban Okulu, 26 Eylül 2025’te Beyaz Saray’daki AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın görüşmesine de damga vurmuştu. Erdoğan, “Heybeliada’daki Ruhban Okulu ile ilgili üzerilerine ne düşerse yapmaya hazır olduklarını” söylerken; Trump ise “Yardıma ihtiyaçları vardı ve ben de bunu gündeme getireceğimi söyledim” dedi.
1844 yılında kurulan ve Ortodoks din adamlarının yetiştirildiği önemli merkezlerden biri olan Heybeliada Ruhban Okulu, 1971 yılında özel yüksek okulların devlet kontrolüne alınması sürecinin ardından kapanmıştı.
HEYBELİADA RUHBAN OKULU’NUN STATÜSÜ MERAK KONUSU
Heybeliada Ruhban Okulu’nun yeniden açılması konusunda süreç devam ederken, kamuoyunun en fazla merak ettiği başlık okulun MEB denetiminde mi yoksa bağımsız bir yapıda mı faaliyet göstereceği olacak.
Okulun hukuki statüsü ve eğitim modeli, açılış sürecinin en kritik noktalarından biri olarak değerlendiriliyor.
