Uzay tıbbında tarihi bir gelişmeye imza atıldı. Bilim insanları, ilk kez yörüngedeki astronotların tanı kalitesinde insan röntgeni (X-ışını) çekmeyi başardığını duyurdu. Araştırmacılar, bu teknolojinin Ay ve Mars görevlerinde sağlık hizmetlerini kökten değiştirebileceğini belirtiyor.
Yaklaşık 65 yıldır uzay görevlerinde sağlık görüntülemesi büyük ölçüde ultrason cihazlarıyla gerçekleştiriliyordu. Ancak yeni çalışmayla birlikte astronotlar, ilk kez uzay ortamında taşınabilir bir X-ışını sistemi kullanarak kendi vücutlarının röntgen görüntülerini elde etti.
Araştırmanın sonuçları Radiology dergisinde yayımlandı.
SpaceX görevi sırasında test edildi
Deney, SpaceX'in tamamen sivillerden oluşan Fram2 uzay görevi kapsamında gerçekleştirildi. 3,5 günlük kutupsal yörünge uçuşuna katılan ekip, ultra taşınabilir ve kablosuz dijital röntgen sistemiyle eller, ön kollar, göğüs, karın ve pelvis bölgelerinin görüntülerini aldı.
Dünya'daki radyologlar tarafından incelenen görüntülerin tamamının tanı koymaya uygun kalitede olduğu belirtildi.
Ay ve Mars görevleri için kritik öneme sahip
Araştırmanın başyazarı, Mayo Clinic'ten uzay tıbbı araştırmacısı Sheyna Gifford, taşınabilir röntgen sistemlerinin uzay görevlerinde hızlı ve doğru teşhis açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi.
Araştırmacılar, özellikle kırıklar, iç yaralanmalar ve acil sağlık sorunlarının uzayda dakikalar içinde değerlendirilebilmesinin gelecekteki uzun süreli görevlerde hayati önem taşıyacağını vurguladı.
Sadece sağlık için değil
Çalışmada kullanılan taşınabilir X-ışını sistemi yalnızca astronotların sağlık kontrollerinde kullanılmayacak.
Bilim insanları, aynı teknolojinin uzay araçları ve görev ekipmanlarında oluşabilecek görünmeyen hasarların tespit edilmesinde de kullanılabileceğini belirtti. Böylece sistem, hem tıbbi hem de teknik incelemelerde görev alabilecek.
Yapay zekâ desteği planlanıyor
Araştırmacılar, gelecekte Ay ve Mars görevlerinde Dünya ile anlık iletişimin mümkün olmayabileceğine dikkat çekerek, yapay zekâ destekli görüntü analiz sistemlerinin astronotlara teşhis konusunda yardımcı olabileceğini ifade etti.
Öte yandan mevcut cihazın Dünya'ya dönüş sırasında hasar gördüğü ancak çalışmaya devam ettiği belirtilirken, gelecekte daha dayanıklı ve daha kompakt sistemlerin geliştirilmesi gerektiği kaydedildi.
