Sleep and Breathing dergisinde yayımlanan kapsamlı bir derleme çalışması, bugüne kadar yapılan klinik ve deneysel araştırmaları bir araya getirdi.
Sonuçlara göre, hafta sonu yapılan "telafi uykusu" kısa vadede bazı olumlu etkiler gösteriyor. Hafta içi uykusuz kalan kişilerin hafta sonu biraz daha fazla uyuması; yorgunluğu azaltıyor, ruh halini iyileştiriyor ve dikkat ile bilişsel performansta geçici bir toparlanma sağlıyor. Ancak uzmanlar, beynin bu süreçte uykusuzluğun yarattığı hasarı sadece sınırlı bir ölçüde onarabildiğinin altını çiziyor.
Öte yandan, telafi uykusunun kronik hastalıklara karşı koruyucu olabileceğini gösteren veriler de mevcut. Yaklaşık 91 bin kişinin katılımıyla gerçekleştirilen geniş çaplı bir araştırma, hafta içi yeterince uyuyamayan ancak hafta sonu uyku süresini artıran kişilerin, kalp hastalığına yakalanma riskinin %20 oranında azaldığını ortaya koydu. Bu koruyucu etkinin, özellikle hafta içi ciddi düzeyde uyku eksikliği çekenlerde daha belirgin olduğu gözlendi.
KRONİK HASARLAR KALICI OLABİLİR
Buna karşın bilim insanları, kronik uykusuzluğun bağışıklık sistemi, metabolizma, hormon dengesi ve beyin fonksiyonları üzerindeki olumsuz etkilerinin sadece iki gecelik uzun uykuyla tamamen silinemeyeceği konusunda hemfikir. Hatta uzun süre düzensiz uyuma alışkanlığına sahip kişilerin, yeniden uykusuz kaldıklarında zihinsel performanslarının çok daha hızlı düştüğü belirtiliyor.
FAZLA UYKU "SOSYAL JET LAG" SEBEBİ
Journal of Affective Disorders dergisinde yayımlanan ve 326 binden fazla kişinin verilerini inceleyen bir başka çalışma ise uyarılarda bulunuyor. Hafta sonu uykusunu uzatmak yalnızca gerçekten uyku borcu olan kişilere fayda sağlıyor. Hafta içi zaten düzenli ve yeterli uyuyan kişilerin hafta sonları fazladan uyuması, biyolojik saatin bozulmasına ve kan şekerinin olumsuz etkilenmesine yol açıyor.
Uzmanlar, hafta sonları çok geç yatıp çok geç kalkmanın "sosyal jet lag" denilen biyolojik ritim bozukluğunu tetiklediğini ve bunun da pazartesi sendromu ile yorgunluğun en büyük nedenlerinden biri olduğunu vurguluyor.
EN SAĞLIKLI YÖNTEM: DÜZENLİ UYKU DÜZENİ
Bilim insanlarının ortak tavsiyesi, hafta sonları uykuyu 1-2 saat uzatmanın zararlı olmadığı, ancak bunun kronik uykusuzluğun bir çözümü olarak görülmemesi gerektiği yönünde. Yetişkinler için en sağlıklı formül; hafta içi ve hafta sonu fark etmeksizin her gün 7 ila 9 saat arasında, düzenli saatlerde uyumak olarak öne çıkıyor.
