Kambur balinalar daha çok Alaska ile Hawaii arasındaki uzun göçleri ya da New England kıyılarında balina gözlemcilerinin ilgisini çeken gösterileriyle biliniyor. Ancak Arap Denizi'nde yaşayan özel bir kambur balina popülasyonu bulunuyor.
Nesli tehlike altında olan yaklaşık 80 Arap Denizi kambur balinası (ASHW), Umman kıyılarında yaşıyor. Bu balinaların, mevsimsel göç gerçekleştirmeyen tek kambur balina popülasyonu olduğu düşünülüyor. Ancak bu durum onların hareket etmediği anlamına gelmiyor.
Frontiers in Marine Science dergisinde bugün yayımlanan bir çalışma, bu balinaların Arap Denizi boyunca gerçekleştirdiği ilk uzun mesafeli hareketi belgeledi.
Araştırmanın ortak yazarlarından ve Umman Çevre Derneği İcra Direktörü Suaad Al Harthi, yaptığı açıklamada "Arap Denizi, geçmişte göç eden bir türün ekolojisini tamamen değiştirmesine olanak tanıyan benzersiz koşullar sunuyor" dedi.
Al Harthi, "Bu durum bölgenin ne kadar sıra dışı olduğunun bir göstergesi" ifadelerini kullandı.
Önceki araştırmalar, Arap Denizi kambur balinalarının yaklaşık 70 bin yıl önce güney yarımküredeki kambur balinalardan ayrıldığını gösteriyor. Akrabalarının aksine bu balinalar genellikle Hint Okyanusu'nun güneybatısında yer alan Arap Denizi içinde hareket ediyor. Yeni araştırma ise bu popülasyonun başka kritik yaşam alanlarına da sahip olabileceğine işaret ediyor.
Araştırma ekibi, balinaların dalışlarını izlemek için 14 uydu vericisi kullandı. Vericiler kuzeyde Hallaniyat Körfezi'nde ve güneyde Masirah Körfezi'nde balinalara yerleştirildi. Ortalama 53 gün boyunca veri gönderen vericiler, işaretlenen tüm balinalardan toplam 1800'den fazla konum bilgisi sağladı.
Çalışmanın ortak yazarlarından, deniz bilimci ve Future Seas Global SPC'nin kurucu direktörü Dr. Andrew Willson, "Bu çalışmadan önce Arap Denizi'nde yaşayan gizemli kambur balinaların günlük yaşamına dair çok sayıda sorumuz vardı. Onları ancak uzun ve sıcak tekne araştırmaları sırasında kısa süreliğine gözlemleyebiliyorduk" şeklinde konuştu.
Willson, "Bu balinalara verici takılması, denizin perdesini biraz aralamamızı ve her gün nerede olduklarını takip etmemizi sağladı" değerlendirmesini paylaştı.
Masirah Körfezi çevresinde kalan balinalardan beşi, vericiler çalıştığı süre boyunca bölgede kalmaya devam etti. İki balina ise güneye doğru ilerleyerek Hallaniyat Körfezi'ne ulaştı. Hallaniyat Körfezi'nde işaretlenen altı balinanın tamamının ise körfez, Masirah Körfezi ve Yemen'in kuzey kıyıları arasında hareket ettiği tespit edildi.
Masirah Körfezi, aynı zamanda Arap Denizi kambur balinaları için en önemli yaşam alanı olarak öne çıktı. Kaydedilen konum verilerinin yaklaşık yüzde 57'si bu bölgeden gelirken, yüzde 18'i Hallaniyat Körfezi'nden aktarıldı. Araştırmacılar, birbirinden yaklaşık 415 kilometre uzaklıktaki bu iki bölge arasında balinaların güçlü bir bağlılık gösterdiğini belirledi.
Arap Denizi'nin batısındaki muson sistemi, bölgeyi besin açısından zengin bir yükselim (upwelling) alanına dönüştürüyor. Bu durum, balinaların yıl boyunca besine erişebilmesini sağlıyor.
Sürüden ayrışan tek balina ise araştırmacıların Luban adını verdiği bir dişi oldu. Luban adı, balinanın kuyruk yüzgecindeki günlük (frankincense) şekline benzeyen desenden geliyor.
Luban, Arap Denizi boyunca doğuya doğru yol alarak Hindistan'ın Goa eyaletinin batı kıyılarında da tespit edildi. Dönüş yolculuğuyla birlikte yaklaşık 7 bin kilometre mesafe katetti.
Daha önce Umman ve Hindistan kıyılarındaki kambur balinaların şarkıları arasında bağlantılar tespit edilmişti. Ancak Luban'ın uzun yolculuğu, bir Arap Denizi kambur balinasının Arap Denizi'ni geçtiğine dair ilk doğrudan kanıtı ortaya koydu.
