Yapay zeka sektöründe küresel rekabet hız kesmeden devam ederken, dengeleri tamamen değiştirecek bir gelişme yaşandı. ABD merkezli yayın organı CNBC'nin yayımladığı analize göre, Çinli teknoloji şirketleri tarafından geliştirilen yapay zeka modelleri, ABD'li rakipleriyle olan performans farkını hızla kapattı. Amerikalı lider geliştiricilerin sunduğu sistemlerin yüksek maliyetleri ve düşük verimlilik oranları, ABD'li büyük firmaları denizaşırı alternatifleri değerlendirmeye mecbur bıraktı.
DERECELİ PERFORMANS VE REKABETÇİ ALTERNATİFLER
Çinli şirketlerin piyasaya sürdüğü son teknoloji yapay zeka sürümleri, sektörün liderleri konumundaki Anthropic ve OpenAI sistemlerine karşı ciddi birer rakip haline geldi. Özellikle DeepSeek ve Z.ai gibi yapay zeka modelleri, sundukları yüksek performansla ABD'li mühendislerin öncelikli tercihleri arasına girmeyi başardı. Çin'deki bu hızlı yükseliş, ABD'deki yapay zeka laboratuvarlarında fiyatların tavan yaptığı ve şirketlerin beklenmedik faturalarla mücadele ettiği bir döneme denk gelmesiyle dikkat çekiyor.
KATI DENETİMLER VE İHRACAT KISITLAMALARI KAÇIŞI HIZLANDIRDI
ABD'li şirketleri Çin modellerine yönelten bir diğer kritik etken ise Washington yönetiminin yerli yapay zeka modellerine yönelik getirdiği sıkı regülasyonlar oldu. Haziran ayının sonlarında OpenAI, hükümetin talebi doğrultusunda bazı yeni model setlerinin kullanıma sunulmasını sınırlandıracağını duyurdu. Benzer şekilde, ABD Başkanı Donald Trump yönetimi ile yaşanan gerilimli sürecin ardından Anthropic'in Mythos ve Fable modellerine yönelik uygulanan ihracat kontrolleri de aynı dönemde kaldırıldı. Bu kısıtlamalardan ve yüksek maliyetlerden bunalan yazılım mühendisleri, şirket içi verimliliği artırmak adına Çinli açık kaynaklı ve açık ağırlıklı modellerle denemeler yapmaya başladı.
DEEPSEEK VE Z.AI PAZARI DOMİNE EDİYOR
Yaşanan bu dönüşümün en somut örneklerinden biri yapay zeka girişimi Lindy oldu. Şirket, Haziran ayında tüm veri trafiğini Anthropic'in Claude modellerinden alarak, 2025'in başlarında büyük ses getiren ve nisan ayında yeni sürümünü çıkaran Çinli DeepSeek platformuna taşıdı. Geliştiricilerin uygulama ve web sitesi çalıştırmasını sağlayan Vercel platformunda da DeepSeek'in pazar payı mayıs ve haziran ayları arasında rekor seviyede tırmandı.
Bunun yanı sıra Z.ai tarafından haziran ayında büyük bir tanıtımla piyasaya sürülen GLM 5.2 modeli, 2026 yılında en hızlı benimsenen yapay zeka modeli unvanını kazandı. Veri ve analitik uzmanları, açık kaynaklı Çin modellerinin önde gelen Anthropic ve OpenAI modellerine kıyasla yüzde 90'a varan oranlarda daha ucuz maliyet sunduğunu ve bu durumun ABD pazarındaki geçiş sürecini daha da hızlandıracağını belirtiyor.
